Sạc trong vài phút đang thành lợi thế cạnh tranh
Sạc siêu nhanh là công nghệ cho phép xe điện nạp một lượng lớn năng lượng trong vài phút nhờ sự kết hợp giữa pin tương thích và trạm công suất cao, nhằm thu hẹp thời gian chờ so với xe chạy xăng. Với người mua còn ngại phải dừng lâu giữa hành trình, đây có thể là thay đổi đáng kể hơn cả việc tăng thêm vài chục kilômét tầm hoạt động. Các hãng xe điện Trung Quốc đang chạy đua biến lời hứa đó thành lợi thế bán hàng, khi Geely mới đây công bố khả năng sạc từ 10% lên 70% trong 4 phút 30 giây và lên 97% trong 8 phút 40 giây. Tốc độ công bố đã đủ gây chú ý, nhưng chỉ có ý nghĩa với người lái nếu họ có thể tìm được trạm phù hợp và chiếc xe duy trì được hiệu suất ấy qua thời gian.
Cuộc đua này không phải màn so kè một vài mẫu xe. BYD, Geely, CATL và Chery đang khiến thời gian chờ sạc trở thành một mặt trận cạnh tranh của toàn ngành. Nếu sạc nhanh được cung cấp ổn định trên các tuyến đường thường đi, xe điện sẽ bớt đòi hỏi người dùng lên kế hoạch cho mỗi lần dừng. Nhưng con số trong màn ra mắt không tự động chuyển thành trải nghiệm thuận tiện: điều người mua cần là tốc độ thực tế, sự ổn định và khả năng tiếp cận.
BYD và Chery đẩy chuẩn tốc độ lên cao
BYD Flash Charging kết hợp pin thế hệ mới với trạm công suất tới 1.500 kW, với mức sạc được công bố là từ 10% lên 70% trong 5 phút và lên 97% trong 9 phút. Đây là bước tiến đáng kể, nhưng Chery lập tức đưa ra một tuyên bố còn táo bạo hơn: trạm sạc Chery Volt-Dragon có thể nạp từ 10% lên 80% trong 5 phút, rồi đạt 97% sau 6 phút 50 giây. Trạm này được giới thiệu với công suất tối đa 1.200 kW, dòng điện 1.500 ampere và hệ thống điện áp 800 volt.
Khoảng chênh giữa hai lời hứa đáng chú ý nhất nằm ở giai đoạn pin gần đầy: Chery tuyên bố vẫn duy trì tốc độ cao tới 97%, trong khi BYD cần khoảng 9 phút để đạt mức đó. Nếu được xác nhận trên xe thương mại trong điều kiện sử dụng thường ngày, lợi thế này có thể làm thay đổi cách người lái tính toán điểm dừng. Tuy vậy, người mua nên nhìn cả đường cong sạc và mẫu xe tương thích, thay vì chỉ so một mốc phần trăm ấn tượng.
Công suất lớn chưa đủ nếu thiếu hạ tầng
Nút thắt lớn nhất nằm ở khoảng cách giữa công nghệ trình diễn và mạng lưới mà người dùng có thể sử dụng. Phần lớn trạm sạc công cộng tại Trung Quốc vẫn có công suất dưới 1 MW, thấp hơn mức cần thiết để khai thác tối đa các hệ thống mới. BYD đặt mục tiêu xây dựng 20.000 trạm sạc nhanh tại Trung Quốc vào cuối năm 2026, còn Chery dự kiến lắp 10 trạm đầu tiên để thử nghiệm trước cuối năm 2026, hướng tới 20.000 trạm tại Trung Quốc và mở rộng sang Thái Lan, Vương quốc Anh vào cuối năm 2029.
Các trạm của Chery và BYD còn dùng pin lưu trữ giữa lưới điện và bộ sạc, giúp hạn chế kéo công suất lớn trực tiếp từ mạng điện và duy trì nguồn cấp khi mất điện. Đây là giải pháp thiết thực, nhưng không xóa được yêu cầu về vị trí trạm, năng lực lưới điện và số lượng điểm sạc. Tại Việt Nam, quy chuẩn về trụ sạc và trạm sạc được ban hành cuối tháng 9/2026, dự kiến có hiệu lực từ tháng 7/2027. Hạ tầng đủ rộng mới biến tốc độ tối đa thành lợi ích cho những chuyến đi dài.
Người mua cần nhìn xa hơn con số phút
Pin nhận dòng điện rất lớn trong thời gian ngắn phải chịu được nhiệt và hoạt động lặp lại mà không suy giảm quá mức. Đây là bài kiểm tra dài hạn, không thể kết luận chỉ từ một lần sạc nhanh. Điều kiện thời tiết cũng quan trọng: một hệ thống mới được giới thiệu có thể sạc từ 20% lên 97% trong 9 phút 31 giây ở âm 35 độ C, nhưng người mua vẫn cần dữ liệu sử dụng rộng hơn để biết hiệu suất ấy duy trì ra sao.
Vì thế, cuộc đua sạc siêu nhanh đáng theo dõi nhưng chưa phải lý do duy nhất để chọn xe. Người mua nên hỏi mẫu xe nào tương thích, tốc độ được duy trì trong bao lâu, pin có được bảo vệ khi sạc lặp lại và trạm phù hợp có nằm trên hành trình thường ngày hay không. Nếu những điều kiện ấy được đáp ứng, thời gian chờ có thể không còn là rào cản lớn. Nếu không, một con số kỷ lục vẫn chỉ nằm trên giấy. Kết luận: công nghệ mở ra triển vọng thuyết phục người còn e ngại xe điện, nhưng hạ tầng và độ bền mới quyết định lời hứa có thành trải nghiệm hay không.
