Cảnh báo tiến độ tại bốn trường
Trường nội trú biên giới là cơ sở giáo dục phục vụ học sinh tại các xã biên giới, với công trình và điều kiện sinh hoạt cần hoàn thiện đồng bộ để nhà trường có thể vận hành an toàn. Trong kết luận về tiến độ xây dựng trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS tại bảy xã biên giới, UBND tỉnh Gia Lai cảnh báo bốn trường có nguy cơ không hoàn thành đúng hạn: Ia Dom, Ia Pnôn, Ia O và Ia Chia. Đây không chỉ là chuyện chậm bàn giao công trình: khi lớp học, khu ở, hạ tầng và thiết bị chưa sẵn sàng cùng lúc, học sinh và nhà trường có thể phải chờ điều kiện học tập, sinh hoạt ổn định. Cảnh báo vì vậy đáng được nhìn nhận như yêu cầu phải kiểm soát tiến độ thực chất, thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ hoàn thành chung.
Hai điểm trường có số liệu cụ thể cho thấy phần việc còn lại không nhỏ. Ia Dom đạt khoảng 84,5% khối lượng lũy kế và chậm 9 ngày; Ia Pnôn đạt khoảng 84,2%, chậm 5 ngày. Tại Ia O, nhiều hạng mục xây dựng và hệ thống kỹ thuật vẫn đang triển khai, còn việc lắp đặt thiết bị phụ thuộc vào bàn giao mặt bằng. Ia Chia cũng cần tập trung xử lý tiến độ xây dựng và lắp thiết bị. Những thông tin hiện có chưa nêu nguyên nhân cụ thể cho nguy cơ trễ hạn tại từng trường, cũng chưa công bố mốc hoàn thành điều chỉnh; vì vậy chưa thể kết luận các vướng mắc sẽ được giải quyết khi nào.
Ba nhà thầu bị phê bình, phần hoàn thiện vẫn là điểm nghẽn
UBND tỉnh Gia Lai phê bình các nhà thầu thi công tại ba trường Ia Mơ, Ia Púch và Ia Nan vì công trình dù đạt khối lượng tương đối cao nhưng việc hoàn thiện sau khai giảng vẫn chậm so với kế hoạch và cam kết. Ở Ia Mơ, liên danh có Công ty TNHH MTV Xuân Lộc Gia Lai, Công ty TNHH MTV Xây dựng Hà Phong, Công ty Cổ phần Nam Sao, Công ty Cổ phần Xây dựng Phú Thuận và Công ty TNHH Nam Lợi Phát. Nhà đa năng chậm 15 ngày, bể bơi 20 ngày, nhà ăn 10 ngày; sân đường nội bộ mới đạt khoảng 51%, sân bê tông 53%, điện ngoài nhà 50% và thiết bị trường học khoảng 61%. Các con số cho thấy phần việc phụ trợ và thiết bị không thể bị xem là khâu nhỏ: thiếu chúng, một công trình gần xong trên báo cáo vẫn khó vận hành đồng bộ.
Tại Ia Púch, liên danh gồm Công ty TNHH MTV Xây dựng Nhật Quang, Công ty TNHH MTV Đức Anh-Gia Lai và Công ty TNHH Nam Lợi Phát; khối lượng lũy kế khoảng 96% nhưng một số hạng mục như nhà đa năng, nhà ăn, khu ở học sinh và nhà công vụ giáo viên vẫn chậm 8 ngày. Thiết bị, hệ thống phòng cháy chữa cháy và hạng mục phụ trợ còn cần hoàn thiện. Ở Ia Nan, liên danh thi công gồm Công ty Cổ phần 319.5, Công ty TNHH MTV Xuân Vấn và Công ty TNHH Nam Lợi Phát. Đến ngày 7/10, công trình đạt khoảng 93,5% và chậm 5 ngày; bể bơi mới đạt khoảng 62%, hạ tầng kỹ thuật khoảng 74%. Việc nhà thầu bị phê bình là tín hiệu trách nhiệm, nhưng hiệu quả phải được đo bằng tiến độ hoàn tất từng hạng mục và chất lượng bàn giao.
Giám sát hằng tuần, không đánh đổi chất lượng lấy hạn chót
Tỉnh yêu cầu các địa phương trực tiếp kiểm tra, giám sát công trình và gửi báo cáo độc lập, khách quan về tiến độ, chất lượng cũng như điều kiện vận hành trước 15 giờ mỗi thứ Sáu. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh được yêu cầu chấn chỉnh nhà thầu, tập trung thi công và hoàn thành dứt điểm các phần việc còn lại để nghiệm thu, đưa trường vào sử dụng đồng bộ. Đây là hướng xử lý cần thiết: báo cáo tiến độ định kỳ chỉ có ý nghĩa nếu phản ánh đúng tình trạng tại công trường và chỉ rõ phần việc, trách nhiệm còn tồn đọng.
Áp lực về thời gian không thể trở thành lý do bỏ qua quy trình. UBND tỉnh yêu cầu nghiệm thu đúng thủ tục và không đưa vào sử dụng công trình hoặc hạng mục không đạt chất lượng, không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật. Với học sinh nội trú, công trình phải đáp ứng cả nhu cầu học tập lẫn sinh hoạt; hoàn thành trên giấy nhưng còn thiết bị, hạ tầng hoặc hệ thống an toàn dang dở sẽ đẩy rủi ro sang người sử dụng. Hiện chưa có nguyên nhân cụ thể hay thời hạn điều chỉnh được công bố, nên việc theo dõi các báo cáo tiếp theo và kết quả hoàn thiện thực tế là căn cứ quan trọng để đánh giá trách nhiệm.
Kết luận: trách nhiệm phải gắn với bàn giao hoàn chỉnh
Cảnh báo về bốn trường và việc phê bình các nhà thầu cho thấy tiến độ xây dựng vẫn là vấn đề cần xử lý, dù một số công trình đã đạt tỷ lệ khối lượng cao. Mấu chốt không phải chạy theo ngày hoàn thành bằng mọi giá, mà là làm rõ phần việc còn thiếu, đẩy nhanh thi công và chỉ nghiệm thu khi công trình đủ chất lượng, đủ điều kiện vận hành. Với các trường nội trú biên giới, trách nhiệm của chủ đầu tư, địa phương và nhà thầu cần được kiểm chứng bằng kết quả bàn giao đồng bộ, không phải chỉ bằng cam kết hoặc phần trăm báo cáo.
