Khoảng cách gần gấp đôi giữa Việt Nam và Lào
Chênh lệch giá xăng là khoảng cách giữa giá bán lẻ tại hai thị trường, chịu ảnh hưởng của thuế, phí và cách mỗi chính phủ điều hành giá. Tại kỳ điều hành ngày 31/10/2026, giá xăng dầu ở Việt Nam thấp hơn đáng kể so với một số nước lân cận. Sau khi thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng giảm về 0% từ ngày 1/11, giá xăng Việt Nam còn 24.150 đồng/lít; giá xăng Lào là 48.276 đồng/lít. Hai mức giá tạo ra khoảng cách 24.126 đồng/lít, khiến xăng tại Lào gần gấp đôi giá trong nước. Đây là một chênh lệch đáng kể với người đi lại và doanh nghiệp vận tải, nhưng không thể quy nguyên nhân cho riêng một sắc thuế: chính sách điều hành giá và tổng thể thuế, phí cũng góp phần định hình giá bán lẻ.
Thuế là một phần của lời giải
Việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% từ ngày 1/11/2026 là thay đổi trực tiếp được nguồn tin nêu cùng mức giá 24.150 đồng/lít trong nước. Trước đó, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu cũng được đưa về 0 đồng/lít; cơ chế VAT áp dụng cho xăng dầu được duy trì đến hết ngày 31/12/2026. Theo cơ chế này, xăng dầu không phải kê khai, tính nộp VAT nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào. Những biện pháp đó làm nhẹ gánh thuế, phí và hỗ trợ hạ áp lực lên giá bán lẻ. Tuy nhiên, gọi đây là lời giải duy nhất sẽ bỏ qua vai trò của cơ chế điều hành giá linh hoạt. Chính sự phối hợp giữa thuế, phí và điều hành mới giúp duy trì mặt bằng giá trong nước thấp hơn nhiều thị trường lân cận.
So sánh khu vực cho thấy mỗi nước chọn cách khác
Khoảng cách với Lào nổi bật nhất, nhưng không phải điểm so sánh duy nhất. Giá xăng tại Trung Quốc là 36.125 đồng/lít, tại Thái Lan là 32.550 đồng/lít và tại Campuchia là 32.010 đồng/lít; các mức này lần lượt cao hơn Việt Nam 11.975, 8.400 và 7.860 đồng/lít. Theo thông tin được công bố, Thái Lan và Campuchia trợ giá, còn Trung Quốc sử dụng cơ chế khống chế giá. Điều đó cho thấy không có một công thức chung cho giá xăng trong khu vực: có nước trợ giá, có nước kiểm soát, còn Việt Nam dựa vào điều hành giá cùng các biện pháp thuế, phí. Vì vậy, so sánh chỉ nhìn vào giá cuối cùng dễ gây hiểu lầm; cần tính đến chính sách đứng sau mỗi con số. Dù vậy, mặt bằng thấp hơn có ý nghĩa thiết thực trong việc giảm áp lực chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Giá thấp có ích, nhưng cần nhìn rõ cái giá của chính sách
Mức giá thấp giúp người dân và doanh nghiệp bớt áp lực chi phí, nhất là khi nhiên liệu tác động trực tiếp đến đi lại và hoạt động vận tải; nguồn tin cũng đánh giá các chính sách này hỗ trợ hai nhóm. Nhưng giá bán lẻ thấp hơn không tự nó chứng minh thị trường nào có chi phí nhiên liệu thấp hơn, bởi thuế, trợ giá và cơ chế quản lý khác nhau. Với Việt Nam, phần thuế được điều chỉnh và cơ chế điều hành giá là những yếu tố cần theo dõi song song, thay vì chỉ nhìn vào con số so với Lào. Cơ chế VAT được nêu sẽ duy trì đến hết ngày 31/12/2026, còn hiệu quả của các biện pháp giảm thuế cần được nhìn nhận trong bối cảnh điều hành chung. Kết luận đáng chú ý không phải là giá trong nước thấp bằng mọi giá, mà là chính sách công đã góp phần tạo ra khoảng cách lớn và giảm gánh nặng trước mắt.
