Từ mục tiêu đô thị đến chất lượng sống
Chương trình phát triển đô thị là định hướng dài hạn về không gian, hạ tầng và chất lượng sống, đồng thời xác lập những mục tiêu để các dự án cụ thể có thể được ưu tiên và triển khai đồng bộ. Với Ninh Bình, đây không nên chỉ là cuộc chạy đua nâng tỷ lệ đô thị hóa, mà phải là cách tổ chức một tỉnh vừa giữ được di sản, vừa tạo thêm động lực kinh tế. HĐND tỉnh đã thông qua chương trình phát triển đô thị đến năm 2030 và giao UBND tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp quy hoạch, cơ chế huy động nguồn lực. Định hướng đặt Ninh Bình vào vai trò đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo và cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Hồng. Thước đo thực chất sẽ là việc người dân được hưởng lợi từ hạ tầng an toàn, nhà ở phù hợp và dịch vụ đô thị tốt hơn.
Các con số cho thấy quy mô tham vọng: đến năm 2030, tỉnh phấn đấu đạt tỷ lệ đô thị hóa khoảng 60,1%, với 6 đô thị loại II và 36 đô thị loại III. Trước mốc đó, chương trình đặt mục tiêu hoàn thiện tiêu chuẩn để đạt tiêu chí đô thị loại I và thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2027, với tỷ lệ đô thị hóa từ 45% trở lên. Đây là lộ trình đáng chú ý, nhưng tốc độ mở rộng không thể thay thế chất lượng quản trị. Nếu các khu dân cư, giao thông công cộng và hạ tầng thiết yếu không theo kịp, chỉ tiêu đô thị hóa sẽ khó chuyển thành trải nghiệm sống tốt hơn. Vì vậy, chương trình đô thị 2030 cần được đọc như cam kết về chất lượng, chứ không chỉ là danh sách phân loại đô thị.
Chung cư mới giải quyết một món nợ an toàn
Dự án chung cư cho thuê Ninh Bình trên đường Trần Đăng Ninh là ví dụ rõ nhất về cách một mục tiêu quy hoạch chạm đến nhu cầu cấp bách. Ngày 22/10/2026, UBND tỉnh phê duyệt dự án xây dựng nhà chung cư cho thuê tại phường Nam Định, tổng mức đầu tư 502,2 tỷ đồng. Công trình nhằm thay thế các khu tập thể cũ xuống cấp nghiêm trọng, vốn tiềm ẩn nguy cơ sập đổ và cháy nổ. Theo thiết kế, hai khối nhà cũ cùng chợ Xanh sẽ được phá dỡ để xây tòa nhà mới gồm một tầng hầm, 15 tầng nổi và một tum kỹ thuật; không gian còn có căn hộ, dịch vụ thương mại, nhà trẻ và khu sinh hoạt cộng đồng. Dự án dự kiến khởi công trong quý IV/2026, sử dụng ngân sách tỉnh giai đoạn 2026–2028.
Điểm đáng ghi nhận không chỉ nằm ở quy mô công trình, mà ở việc đặt an toàn cư dân lên trước khi tái thiết. Có 136 hộ, khoảng 544 nhân khẩu tại hai chung cư nguy hiểm ở đường Hoàng Văn Thụ đã được bàn giao phương án di dời và bố trí tạm cư để bàn giao mặt bằng thi công. Đây là bước cần thiết, nhưng cũng đặt ra yêu cầu tỉnh phải theo sát việc hỗ trợ, tạm cư và quá trình đưa người dân trở lại nơi ở ổn định. Một tòa nhà hiện đại chỉ hoàn thành mục tiêu xã hội nếu phương án cho thuê thực sự giúp các hộ bị ảnh hưởng tiếp cận chỗ ở an toàn, phù hợp. Tái thiết đô thị vì thế phải được đánh giá từ cuộc sống của cư dân, không chỉ từ hình thức kiến trúc.
Quỹ đất là phép thử của năng lực thực thi
Quy hoạch sẽ khó thành hiện thực nếu thiếu mặt bằng và quy trình thu hồi đất rõ ràng. Tại Kỳ họp thứ 6, HĐND tỉnh khóa XVI thông qua việc điều chỉnh, bổ sung danh mục dự án phải thu hồi đất năm 2026; nghị quyết đưa thêm 33 công trình, dự án thuộc các lĩnh vực như giao thông, hạ tầng kỹ thuật, khu dân cư và tái định cư. Việc cập nhật danh mục phản ánh nhu cầu sử dụng đất và tiến độ đầu tư trên địa bàn, cho thấy phát triển đô thị Ninh Bình gắn trực tiếp với khả năng chuẩn bị quỹ đất triển khai. Tuy nhiên, số lượng dự án không tự chứng minh hiệu quả. Từng dự án thu hồi đất cần được rà soát đúng hồ sơ, đúng thực địa và đúng trình tự pháp luật, bởi chất lượng thực hiện quyết định cả tiến độ công trình lẫn quyền lợi người dân.
HĐND tỉnh giao UBND tỉnh tổ chức thực hiện nghị quyết và yêu cầu trước khi thu hồi đất phải bảo đảm đầy đủ trình tự, thủ tục, điều kiện theo pháp luật. Đây là ranh giới quan trọng giữa tạo mặt bằng cho phát triển và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cộng đồng. Danh mục mới có thể mở đường cho các tuyến giao thông, hạ tầng và khu tái định cư, nhưng cần công khai thông tin và giải quyết kịp thời những vướng mắc phát sinh tại địa phương. Tầm nhìn đô thị đến năm 2030 chỉ đáng tin khi từng dự án được chuẩn bị có trách nhiệm, nguồn lực được huy động đúng chỗ và người dân không bị xem là trở ngại của quy hoạch. Ninh Bình nên đo thành công bằng cả diện mạo mới lẫn mức độ an toàn, thuận tiện mà đô thị đem lại.
