Từ thực hành lâm sàng đến lộ trình có chuẩn chung
ERAS® (Enhanced Recovery After Surgery) là chương trình chăm sóc phẫu thuật dựa trên bằng chứng, phối hợp các can thiệp trước, trong và sau mổ nhằm hạn chế tác động bất lợi, giảm biến chứng và giúp người bệnh sớm lấy lại chức năng. Đây không phải một kỹ thuật mổ riêng lẻ, mà là cách tổ chức chăm sóc xuyên suốt để người bệnh được chuẩn bị và hỗ trợ có hệ thống. Bệnh viện FV vừa trở thành bệnh viện đối tác đầu tiên của Encare AB, Thụy Điển, triển khai chương trình tại Việt Nam. FV gia nhập mạng lưới Encare gồm 22 bệnh viện ở 11 quốc gia châu Á – Thái Bình Dương. Động thái này phù hợp với định hướng chuẩn hóa chăm sóc phẫu thuật theo tiêu chuẩn quốc tế y tế. Điểm đáng chú ý là FV đã áp dụng nhiều nguyên tắc phục hồi sớm trước đó; hợp tác mới đưa các thực hành vào lộ trình thống nhất, có đào tạo liên chuyên khoa và theo dõi kết quả thay vì phụ thuộc vào từng khâu riêng lẻ.
Phục hồi bắt đầu trước khi người bệnh vào phòng mổ
Giá trị của chương trình ERAS phục hồi nằm ở việc kết nối những việc tưởng như rời rạc thành một kế hoạch chung. Trước mổ, người bệnh được hướng dẫn về dinh dưỡng, vận động và những gì sẽ diễn ra; sau mổ, đội ngũ phối hợp kiểm soát đau, hỗ trợ ăn uống, vận động và tự chăm sóc. Nhờ hiểu vai trò của mình, người bệnh chủ động tham gia vào quá trình hồi phục thay vì chỉ chờ được chăm sóc. Lộ trình này được FV triển khai trước ở phẫu thuật đại trực tràng và thay khớp háng, khớp gối. Mỗi ê-kíp có sáu thành viên, với bác sĩ phẫu thuật, điều dưỡng, chuyên gia dinh dưỡng, chuyên viên vật lý trị liệu và điều phối viên. Cách phối hợp này tạo nền tảng cho chăm sóc hậu phẫu tối ưu, nhưng ERAS không thay thế phán đoán chuyên môn hay kỹ thuật mổ: kết quả còn phụ thuộc vào tình trạng từng người bệnh và nhiều yếu tố lâm sàng. Vì vậy, phẫu thuật phục hồi sớm cần được hiểu là một hành trình chăm sóc, không phải lời hứa về thời gian hồi phục giống nhau cho tất cả.
Dữ liệu cho thấy lợi ích, nhưng cần đọc đúng bối cảnh
Một phân tích tổng hợp công bố năm 2024 ghi nhận ERAS giúp giảm trung bình gần hai ngày nằm viện và giảm khoảng 29% nguy cơ tương đối của biến chứng so với chăm sóc thông thường. Đây là cơ sở đáng chú ý để xem xét mô hình, nhưng không có nghĩa mọi ca mổ đều đạt mức cải thiện như nhau; kết quả phụ thuộc vào nhóm bệnh, mức độ tuân thủ và cách triển khai. Một nghiên cứu trên 100 người bệnh được trình bày tại hội nghị khoa học năm 2026 so sánh hai nhóm, mỗi nhóm 50 người. Tỷ lệ đau với điểm VAS trên 3 là 24% ở nhóm ERAS, so với 56% ở nhóm chăm sóc thường quy; buồn nôn, nôn lần lượt là 16% và 40%, còn hạ thân nhiệt là 10% và 42%. Thời gian lưu trung bình tại phòng hồi tỉnh là 78,7 phút ở nhóm ERAS và 87 phút ở nhóm thường quy. Những con số này thuộc nghiên cứu được báo cáo tại hội nghị, không phải kết quả riêng của FV; việc áp dụng rộng cần xét đặc điểm người bệnh và điều kiện thực tế.
Đo lường để cải tiến, không chỉ ban hành quy trình
Để ERAS tạo thay đổi thực chất, FV tham gia chương trình triển khai có đào tạo do chuyên gia được Hội ERAS® chỉ định hướng dẫn, đồng thời dùng hệ thống ghi nhận dữ liệu để theo dõi mức độ tuân thủ, thời gian nằm viện, biến chứng và tái nhập viện. Cách làm này quan trọng vì một quy trình dù được thiết kế tốt cũng khó cải thiện kết quả nếu bệnh viện không biết khâu nào đang bị bỏ sót hoặc chưa nhất quán. Sau đào tạo, FV dự kiến rà soát ít nhất 50 ca phẫu thuật trước triển khai để đối chiếu, rồi dùng dữ liệu đó xác định điểm cần điều chỉnh và tiếp tục theo dõi các ca mới. Hợp tác kéo dài ba năm, với đánh giá trước và sau dựa trên số ca thực tế. Khi đáp ứng yêu cầu về số ca và dữ liệu, bệnh viện sẽ hướng tới chứng nhận ERAS® do Hội ERAS® đánh giá độc lập. FV cũng đã đạt chứng nhận chất lượng JCI bốn lần liên tiếp từ năm 2016 đến nay. Thước đo cuối cùng vẫn là chăm sóc an toàn, phối hợp tốt và giúp người bệnh phục hồi thuận lợi hơn.
