Đường dẫn cảng Hà Tiên: dự án lấn biển 4,89km và thông điệp về dám làm
Dự án đường dẫn ra Cảng tổng hợp Hà Tiên là tuyến đường lấn biển dài 4.890 mét, được thiết kế chia hai giai đoạn với quy mô 4 làn xe, nhằm kết nối đất liền với cảng Hà Tiên và mở rộng không gian phát triển logistics, kinh tế biển, du lịch cho khu vực ven biển Tây Nam, đồng thời đặt ra những thách thức chưa từng có về thi công trên nền địa hình biển động, sóng gió và yêu cầu bảo vệ bờ biển. Đây không chỉ là một công trình giao thông mới; nó là phép thử cho tư duy đầu tư hạ tầng ven biển hiện đại. Dự án được phê duyệt đầu tháng 12/2024 với tổng mức đầu tư 1.177 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và địa phương, khởi công tháng 6/2025. Chấp nhận lấn biển toàn tuyến, địa phương gửi đi thông điệp: muốn bứt phá kinh tế biển phải đi thẳng vào những vùng khó, thay vì né tránh rủi ro.
Cuộc đua với thời tiết: khi tiến độ bị treo trên sóng và mưa gió
Khác với một tuyến đường trên đất liền, đường dẫn cảng Hà Tiên là công trình lấn biển toàn tuyến, nghĩa là mọi quyết định thi công đều phụ thuộc chặt chẽ vào sóng, gió, mưa bão. Một đợt biển động hay mưa lớn có thể làm đảo lộn kế hoạch, khiến nhà thầu phải dừng tàu thuyền, tạm ngưng các hạng mục như kè đá chân khay dưới nước, kéo theo nguy cơ chậm tiến độ. Trên công trường, việc tranh thủ từng giờ nắng ráo trở thành thói quen bắt buộc: công nhân tăng ca tới 19-21 giờ để kịp đổ bê tông, thi công đá chân khay, hoàn thiện tường chắn và mái kè. Mùa mưa bão, họ vừa đắp nền, vừa "phòng thủ" thời tiết bằng cách chuẩn bị sẵn vật tư, thiết bị, chỉ chờ điều kiện thuận lợi là tăng tốc. Đây là mặt trái ít được nói tới của những chiến lược đầu tư hạ tầng đầy tham vọng: tiến độ không chỉ nằm trên giấy, mà bị treo lơ lửng trên những con sóng.
Bài toán kỹ thuật lấn biển và kinh nghiệm từ những cây cầu vượt biển
Lấn biển không phải câu chuyện đắp đường ra phía trước rồi tính tiếp. Với một dự án lấn biển như đường dẫn cảng Hà Tiên, mọi bước từ khảo sát, thiết kế đến thi công đều phải bám sát quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật, từ giải pháp bảo vệ mái kè, chân khay, đến ổn định nền đường trên địa hình ven biển luôn biến động. Việt Nam từng chứng minh năng lực với các công trình vượt biển quy mô lớn. Tuyến Tân Vũ - Lạch Huyện có chiều dài 15,63km với phần cầu vượt biển dài 5,443km, được đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng và từng giữ kỷ lục cầu, đường vượt biển dài nhất cả nước. Trên thân cầu, không gian kỹ thuật khoảng 4,5km với 88 khoang bê tông đúc sẵn cho thấy mức độ tinh vi trong kết cấu chịu lực. Những bài học về thi công trên biển, về tổ chức không gian kỹ thuật ẩn dưới kết cấu, là vốn quý nếu được chuyển hóa thành năng lực thiết kế, giám sát cho hạ tầng cảng Hà Tiên và chuỗi đường dẫn cảng ven biển sau này.
Từ đường dẫn cảng đến hệ sinh thái hạ tầng cảng ven biển
Đường dẫn cảng Hà Tiên không đứng một mình; nó là mắt xích trong xu hướng hình thành hệ sinh thái hạ tầng cảng ven biển. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ kết nối đất liền với cảng Hà Tiên, cho phép tiếp nhận tàu đến 5.000 tấn, tạo điều kiện vận chuyển hàng hóa, hành khách đến các đảo, mở rộng hướng phát triển logistics, kinh tế biển và du lịch cho khu vực. Hạ tầng cảng không chỉ là cầu bến, mà là toàn bộ chuỗi kết nối – trong đó đường dẫn cảng chính là "mạch máu" để hàng hóa và dòng người ra vào. Câu chuyện không dừng ở Hà Tiên. Trước đó, tuyến Tân Vũ - Lạch Huyện đã tạo liên kết trực tiếp từ cao tốc đến cảng cửa ngõ quốc tế phía Bắc, thay đổi cách kết nối với đảo Cát Hải. Ở Cà Mau, cầu vượt biển Hòn Khoai đang xây dựng được kỳ vọng trở thành cầu vượt biển dài nhất cả nước. Một khi những tuyến đường dẫn cảng và cầu biển này hoàn thiện, Việt Nam sẽ có mạng lưới hạ tầng cảng ven biển liên hoàn thay vì các dự án rời rạc.
Áp lực tiến độ, đánh đổi môi trường và câu hỏi cho tương lai
Toàn tuyến đường dẫn cảng Hà Tiên dài 4.890 mét được chia hai giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 dài 1.785 mét gồm đường lấn biển và cầu phía biển, đặt mục tiêu hoàn thành trong quý II/2027, sau đó tiếp tục 2.850 mét còn lại với kỳ vọng khép tuyến vào năm 2028. Song song, địa phương dự định triển khai đầu tư cảng tổng hợp giai đoạn 1 sau khi hoàn tất thủ tục, dự kiến vào 2029. Đặt những mốc thời gian dày đặc như vậy, sức ép lên các nhà thầu là rất rõ: phải vừa chạy đua với thời tiết, vừa đảm bảo chất lượng trên nền địa hình ven biển phức tạp. Nhìn từ góc độ đánh đổi, mỗi mét đường dẫn cảng lấn biển là một tác động lên không gian ven bờ: thay đổi dòng chảy, xói lở – bồi tụ, ảnh hưởng sinh thái vùng triều. Đầu tư hạ tầng không thể chỉ đo bằng chiều dài tuyến và dòng hàng hóa tăng thêm, mà phải gắn với các cam kết giám sát, phục hồi và thích ứng. Nếu đường dẫn cảng Hà Tiên trở thành hình mẫu, điều đáng kỳ vọng không phải là thêm một công trình nối đất liền với cảng, mà là cách chúng ta học được cân bằng giữa tham vọng kinh tế biển và sự tôn trọng với bờ biển đang ngày càng mong manh.
