Minh bạch thực đơn để phụ huynh giám sát
Bữa ăn học đường là hoạt động tổ chức bữa ăn cho học sinh tại trường, bao gồm lập kế hoạch, lựa chọn nhà cung cấp, chuẩn bị và phục vụ suất ăn, cùng việc giám sát dinh dưỡng và an toàn thực phẩm. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đăng tải dự thảo thông tư về bữa ăn bán trú và dịch vụ căng-tin ở cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông để các cơ quan, tổ chức và cá nhân góp ý.
Điểm dễ nhận thấy nhất là yêu cầu công khai thực đơn hằng ngày hoặc hằng tuần trước khi phục vụ, đồng thời cập nhật kịp thời nếu món ăn hay nguyên liệu thay đổi. Đây không nên bị xem là thủ tục hành chính: thực đơn được niêm yết giúp phụ huynh biết con được ăn gì, đối chiếu với nhu cầu dinh dưỡng và nêu thắc mắc khi suất ăn thực tế khác với kế hoạch. Trường cũng phải xây dựng thực đơn theo hướng dẫn dinh dưỡng của Bộ Y tế, phù hợp lứa tuổi, nhu cầu năng lượng, số bữa và khẩu phần. Tuy nhiên, công khai chỉ có ý nghĩa nếu thông tin phản ánh đúng phần ăn được phục vụ, chứ không dừng ở một bảng thực đơn đẹp mắt.
Phân định trách nhiệm từ khâu chọn nhà cung cấp
Dự thảo hướng tới quy định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, nhà trường, đơn vị cung cấp và gia đình, đồng thời bao quát quy trình từ lập kế hoạch, lựa chọn nhà cung cấp đến tiếp nhận, bảo quản, chế biến, vận chuyển và phục vụ bữa ăn. Cách tiếp cận này cần thiết vì khi có vấn đề, trách nhiệm dễ bị đẩy qua lại nếu không xác định rõ ai kiểm soát từng công đoạn.
Nếu trường tự tổ chức bữa ăn, trường phải bố trí nhân sự, cơ sở vật chất và quản lý, giám sát các khâu thuộc phạm vi của mình. Nếu thuê dịch vụ, trách nhiệm giữa hai bên được xác định theo thẩm quyền và hợp đồng. Đơn vị cung cấp phải bảo đảm chất lượng, an toàn, giá trị dinh dưỡng, số lượng, thực đơn và giờ giao như đã thỏa thuận; trường vẫn có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra và theo dõi. Việc chọn nhà cung cấp cũng cần xét năng lực phục vụ, nguồn gốc và khả năng truy xuất thực phẩm, điều kiện bảo quản, vận chuyển và phương án xử lý sự cố. Thuê ngoài không thể đồng nghĩa với việc nhà trường đứng ngoài giám sát.
Kiểm tra an toàn phải đi cùng dinh dưỡng
Dự thảo đề xuất tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất tại các đơn vị cung cấp cho nhiều trường, phục vụ số lượng lớn hoặc có nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Nội dung kiểm tra gồm nguồn gốc, hồ sơ truy xuất, điều kiện cơ sở, vệ sinh trong chế biến, bảo quản và vận chuyển, quy trình kiểm thực ba bước, lưu mẫu thức ăn và điều kiện của người trực tiếp chế biến. Trường cũng cần theo dõi việc tổ chức bữa ăn, thay vì chỉ kiểm tra trên giấy tờ.
Lý do siết quản lý càng rõ khi đầu năm học 2026–2027 xuất hiện nhiều phản ánh và sự cố liên quan đến thực phẩm trường học; tại Hà Nội, phụ huynh nêu tình trạng khẩu phần sơ sài, thực phẩm có dấu hiệu hư hỏng và bữa ăn đến muộn. Trong bối cảnh ấy, kiểm tra không thể chỉ tập trung vào vệ sinh mà bỏ qua chất lượng dinh dưỡng. Kế hoạch bữa ăn cần đáp ứng nhu cầu theo độ tuổi và khẩu phần, còn căng-tin trường học nên hạn chế thực phẩm nhiều đường, muối và chất béo. Khi có sự cố, việc thông báo cơ quan y tế, phối hợp xử lý và bảo toàn mẫu, hồ sơ cũng phải được thực hiện kịp thời.
Dự thảo cần được theo dõi đến khâu thực thi
Đây vẫn là dự thảo đang được lấy ý kiến, chưa phải quy định đã ban hành. Vì vậy, điều đáng chờ không chỉ là nội dung cuối cùng mà còn là cách biến yêu cầu thành quy trình kiểm chứng được: thực đơn có phản ánh đúng bữa ăn, hồ sơ nguồn gốc có thể đối chiếu, và kết quả kiểm tra có dẫn đến xử lý khi phát hiện sai phạm hay không.
Nếu được hoàn thiện và thực hiện nghiêm, quy định có thể giúp phụ huynh theo dõi chất lượng, thực đơn và chi phí, đồng thời giúp cơ quan quản lý xác định trách nhiệm khi xảy ra vi phạm. Trước mỗi năm học, trường dự kiến phải lập kế hoạch tổ chức bữa ăn theo nhiệm vụ, thẩm quyền và nhu cầu thực tế. Đó là thời điểm phù hợp để rà soát đối tượng học sinh, năng lực nhà cung cấp và phương án ứng phó sự cố. Kết luận cần rõ ràng: công khai thực đơn là bước mở đầu; niềm tin chỉ được tạo dựng khi trách nhiệm có địa chỉ cụ thể, an toàn thực phẩm được kiểm tra thường xuyên và bữa ăn thực sự đủ chất.
