Viêm tụy cấp nguy hiểm: không chỉ là cơn đau bụng thoáng qua
Viêm tụy cấp nguy hiểm là tình trạng tuyến tụy đột ngột bị viêm, gây đau bụng dữ dội kèm rối loạn tiêu hóa và có thể nhanh chóng dẫn đến suy hô hấp, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Đây không phải là một bệnh hiếm gặp, nhưng lại thường bị xem nhẹ cho đến khi người bệnh rơi vào tình trạng nguy kịch. Trường hợp người đàn ông 35 tuổi D.P.T. nhập viện với triglyceride tăng gần 20 lần giới hạn bình thường, viêm tụy cấp mức độ nặng, nhiễm trùng, suy hô hấp và suy đa cơ quan cho thấy hậu quả khủng khiếp của việc bỏ qua kiểm soát mỡ máu và chế độ ăn uống mất cân đối. Viêm tụy cấp do tăng triglyceride được các bác sĩ đánh giá là một trong những thể bệnh có nguy cơ diễn biến nặng, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường.
Triglyceride cao nguy cơ: cái giá của chế độ ăn nhiều chất béo
Điều đáng lo không phải chỉ là con số triglyceride cao, mà là những gì nó kéo theo: viêm tụy cấp nặng, nhiễm trùng và suy đa cơ quan. Người bệnh D.P.T. được ghi nhận triglyceride lên tới 43,7 mmol/l, cholesterol 18 mmol/l, men tụy amylase 718 U/L và lipase 2.365 U/L, kèm gan nhiễm mỡ và toan chuyển hóa nặng. Đây là bức tranh điển hình của tình trạng mỡ máu tăng vọt, nhiều khả năng liên quan đến lối sống ít vận động, ăn nhiều đồ chiên rán, nội tạng, thức ăn nhanh. Khi mỡ máu vượt kiểm soát, tụy bị “ngập” trong môi trường lipid bất thường, dẫn tới phản ứng viêm dữ dội. Theo TS.BS Hà Thị Bích Vân, viêm tụy cấp do tăng triglycerid là thể bệnh có nguy cơ diễn biến nặng, thậm chí gây tử vong, đặc biệt ở người bệnh đái tháo đường. Nếu bạn đang chủ quan với kết quả mỡ máu, hãy coi đây là lời cảnh báo trực tiếp.
Tiết canh nhiễm khuẩn và sốc nhiễm khuẩn từ thực phẩm: món khoái khẩu có thể cướp mạng sống
Không ít người vẫn xem tiết canh và thịt tái là “đặc sản”, mà quên rằng đó là con đường thẳng dẫn đến sốc nhiễm khuẩn từ thực phẩm. Bệnh nhân P.T.S., 53 tuổi, có thói quen ăn tiết canh; hai ngày sau khi ăn, ông đau bụng, đi ngoài phân lỏng nhiều lần, mệt mỏi rồi tụt huyết áp và được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng. Vi khuẩn Streptococcus suis tồn tại trong lợn, kể cả khi con vật không biểu hiện bệnh rõ ràng, có thể xâm nhập vào người qua máu, dịch tiết, vết thương hở hoặc qua việc ăn tiết canh, thịt lợn sống, tái và sản phẩm chưa nấu chín kỹ. Khi nhiễm liên cầu lợn ở thể nhiễm khuẩn huyết nặng, tuần hoàn suy sụp, người bệnh có thể suy thận, tổn thương gan, suy hô hấp, rối loạn chuyển hóa và rối loạn đông máu, thậm chí hoại tử phải cắt cụt chi. ThS.BS Trần Văn Bắc đã phải nhấn mạnh: người dân cần tuyệt đối không ăn tiết canh, không dùng thịt lợn sống hoặc chưa chín kỹ.
Dấu hiệu viêm tụy và nhiễm khuẩn: đừng chờ đến lúc suy đa cơ quan
Cả viêm tụy cấp nguy hiểm lẫn sốc nhiễm khuẩn từ thực phẩm đều có những dấu hiệu sớm mà người bệnh thường bỏ qua. Ở trường hợp viêm tụy do tăng triglyceride, người bệnh xuất hiện đau nhiều vùng thượng vị, sau đó đau bụng tăng dữ dội, bụng chướng căng, khó thở, tím tái, huyết áp tụt, SpO₂ chỉ còn 84%, phải dùng thuốc vận mạch. Các xét nghiệm cho thấy nhiễm trùng tăng cao, suy tim, suy thận, suy gan, viêm phổi và rối loạn đông máu. Với nhiễm liên cầu lợn, bệnh nhân có thể sốt, đau đầu dữ dội, lú lẫn hoặc rối loạn ý thức, tiêu chảy, ban xuất huyết bất thường. Nếu bạn từng ăn tiết canh, thịt lợn chưa chín hoặc tiếp xúc với lợn mà xuất hiện các triệu chứng này, việc trì hoãn đi khám là hành động tự đẩy mình vào nguy cơ suy đa tạng và tử vong.
Phòng ngừa: thay đổi bàn ăn để không phải nằm phòng hồi sức
Thông điệp rõ ràng là: chúng ta có thể tránh được viêm tụy cấp nguy hiểm và sốc nhiễm khuẩn từ thực phẩm nếu dám thay đổi thói quen ăn uống. Hãy giảm dần thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, hạn chế đồ chiên rán, nội tạng, rượu bia, đồng thời kiểm tra mỡ máu định kỳ để phát hiện sớm tình trạng triglyceride cao nguy cơ. Người mắc đái tháo đường càng phải nghiêm khắc với chế độ ăn, vì đây là nhóm dễ diễn biến nặng khi viêm tụy cấp do tăng triglycerid. Với thịt lợn và sản phẩm từ lợn, nguyên tắc là ăn chín uống sôi, tuyệt đối không ăn tiết canh, thịt sống, tái hoặc chưa nấu chín kỹ. Người chăn nuôi, giết mổ, chế biến thịt lợn cần dùng găng tay, ủng, trang phục bảo hộ, che kín vết thương ngoài da và tránh tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết của động vật. Cuối cùng, hãy trung thực với bác sĩ về tiền sử ăn uống và tiếp xúc với lợn khi đi khám, vì đó là chìa khóa để được chẩn đoán và cứu chữa kịp thời.
