Phim truyền hình Hoa ngữ suy giảm giữa cơn nghiện phim ngắn
Sự lao dốc của phim truyền hình Hoa ngữ và sự trỗi dậy của phim ngắn Trung Quốc là hiện tượng giải trí trong đó các bộ phim dài tập truyền thống mất dần sức hút, trong khi những tập phim dọc chỉ khoảng vài phút trên điện thoại lại thu hút hàng tỷ lượt xem, tạo ra mô hình giải trí mới nhưng gây tranh cãi về chất lượng nội dung phim và tác động lên thói quen, khả năng tập trung cũng như trí tuệ của người xem. Theo một thống kê, quý 3 có 90 phim truyền hình Trung Quốc lên sóng, giảm 44% so với cùng kỳ, tổng số tập chỉ còn 2.325, giảm 46% so với trước. Con số này không chỉ cho thấy nguồn cung bị siết lại mà còn phản ánh việc ngành phim lao dốc, khi các nền tảng buộc phải từ bỏ tư duy chạy theo số lượng. Dù giảm sản lượng, phần lớn phim truyền hình Hoa ngữ mới vẫn không tạo được sức lan tỏa, chỉ có 4 bộ phim vượt mốc 20 triệu lượt xem hiệu quả mỗi tập để được coi là ăn khách.
Phim ngắn Trung Quốc: mô hình giải trí mới hút hàng tỷ lượt xem
Trong khi phim dài tập hụt hơi, phim ngắn Trung Quốc đang xây dựng một mô hình giải trí mới: mỗi tập khoảng 2 phút, quay dọc cho màn hình điện thoại, xoay quanh tình yêu, tiền bạc, phản bội và trả thù với những cú đảo ngược liên tục để giữ khán giả ở lại. Người xem không cần dành hàng giờ trước màn hình, họ xem vài phút trên đường đi làm, giờ nghỉ trưa hay lúc chờ đợi, và mỗi tập đều kết thúc bằng tình huống treo khiến họ phải bấm xem tiếp. Theo dữ liệu, một phim ngắn như "Found a Homeless Billionaire Husband for Christmas" đã vượt 400 triệu lượt xem, tiệm cận thành tích 500 triệu lượt xem của một phim dài trên nền tảng phát trực tuyến lớn. Trên YouTube, phim ngắn nhiều tập đạt hơn 6,5 tỷ lượt xem trong nửa đầu năm, thời lượng xem tăng trên 50% so với cùng kỳ. Những sản phẩm ngắn, chi phí thấp, thời lượng linh hoạt đang hình thành một thị trường độc lập, không còn là phụ trợ cho điện ảnh truyền thống.
“Thuốc phiện điện tử”: mặt tối của cơn sốt phim ngắn
Đằng sau sự bùng nổ phim ngắn Trung Quốc là cảm giác bất an ngày càng rõ trong cộng đồng mạng. Chủ đề “Phim ngắn Hồng Quả làm giảm IQ” từng leo lên vị trí dẫn đầu bảng tìm kiếm nóng trên một nền tảng xã hội lớn, phản ánh nỗi lo rằng càng xem càng nghiện và càng kém tập trung. Nhiều người kể ban đầu chỉ xem để thư giãn, nhưng rồi lướt không dừng được, đến mức mất hứng đọc sách, tập thể dục, thậm chí bỏ kế hoạch học ngoại ngữ hay luyện thể hình vì cứ rảnh là mở phim ngắn. Một số người gọi thẳng phim ngắn là “thuốc phiện điện tử”, “ma túy điện tử kiểu mới”, khi nhật ký sử dụng điện thoại cho thấy họ xem hơn 10 tiếng mỗi ngày. Nội dung phim ngắn bị chê là nhạt và lặp lại, với nhận xét “cứ 10 phim thì có 8 phim như đúc từ một khuôn”, phần lớn làm bằng AI. Lượng dopamine bị kích thích liên tục khiến người xem khó tập trung, cảm giác “đầu óc ngày càng ngu đi” không còn là câu nói đùa mà trở thành lời cảnh báo.
Từ Trung Quốc đến Hollywood: cuộc chiến giành sự chú ý
Điều đáng nói là mô hình phim ngắn không còn bó hẹp trong biên giới Trung Quốc mà đang thách thức cả cách kể chuyện truyền thống của Hollywood. Một bản tin ngày 16-10 cho biết phim ngắn ngày càng phổ biến tại Mỹ, cạnh tranh trực tiếp với các hãng phim và nền tảng phát trực tuyến lớn. Thay vì vé xem phim hay gói thuê bao cố định, các ứng dụng phim ngắn cho xem miễn phí vài tập đầu rồi thu phí mở khóa những tập sau, biến sự tò mò thành dòng tiền nhỏ nhưng đều. Do chi phí sản xuất thấp và triển khai nhanh, các nền tảng này có thể tung nội dung liên tục, cá nhân hóa trải nghiệm và dựa trên dữ liệu hành vi người dùng để giữ chân khán giả. Khi ranh giới giữa mạng xã hội, nền tảng video và dịch vụ giải trí trả phí ngày càng mờ, phim truyền hình Hoa ngữ không chỉ cạnh tranh trong nước mà còn phải đối mặt với một hệ sinh thái nội dung mới, linh hoạt hơn nhiều so với mô hình dài tập truyền thống.
Ngành phim lao dốc vì chạy theo lượt xem, bỏ quên chất lượng nội dung
Nếu phải chỉ ra gốc rễ của sự lao dốc, đó là việc cả phim truyền hình Hoa ngữ lẫn phim ngắn Trung Quốc đều bị ám ảnh bởi lưu lượng, trong khi chất lượng nội dung phim không được đầu tư tương xứng. Ở mảng truyền hình, lưu lượng chủ yếu dồn vào vài phim dẫn đầu có chất lượng và danh tiếng tốt, phần lớn còn lại không tạo được sức lan tỏa. Thị trường thiếu những tác phẩm trung bình khá đủ sức duy trì lượng người xem ổn định, khiến mặt bằng sức hút chung trở nên mong manh. Ở phía phim ngắn, thuật toán gợi ý và chế độ tự động phát tạo ra vòng lặp “xem cho đã” nhưng nội dung lại na ná nhau, nhiều phim do AI tạo ra với công thức lặp lại. Khi 95% phim ngắn mới ở Trung Quốc trong một quý được tạo bằng AI, nguy cơ đồng phục hóa trí tưởng tượng càng lớn. Ngành phim sẽ không thể phục hồi chỉ bằng việc giảm số lượng hay đổi định dạng; điều khán giả cần là những câu chuyện có chiều sâu, dù dài tập hay chỉ vỏn vẹn 2 phút.
