Hợp tác phải được đo bằng việc làm
Hợp tác quốc tế hiệu quả là quá trình chuyển các tuyên bố và cam kết chung thành cơ chế vận hành rõ ràng, dự án khả thi và kết quả có thể đo lường. Đó là thước đo thực chất mà Thủ tướng Lê Minh Hưng đặt ra tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu, khi phát biểu ở phiên khai mạc và toàn thể cấp cao sáng 28/10 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Diễn đàn có chủ đề “Sự hội tụ của các cực tăng trưởng mới toàn cầu”; phiên toàn thể cũng nêu tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới. Điểm đáng chú ý trong thông điệp của Thủ tướng không phải lời kêu gọi hợp tác thêm một lần nữa, mà là yêu cầu làm rõ bước tiếp theo: ai xử lý đề xuất, dự án đi theo lộ trình nào và vướng mắc được giải quyết ra sao. Nếu thiếu cơ chế thực thi, cam kết hợp tác dễ dừng ở văn bản; nếu có trách nhiệm và tiến độ cụ thể, chúng mới có cơ hội tạo giá trị.
Tự chủ và mở cửa phải song hành
Lời kêu gọi biến cam kết thành hành động được đưa ra trong bối cảnh kinh tế thế giới chịu sức ép từ cạnh tranh chiến lược, xung đột, phân mảnh thương mại và tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Đồng thời, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng đang làm đổi khác phương thức sản xuất. Trước những dịch chuyển ấy, củng cố năng lực tự chủ không đồng nghĩa với khép mình; theo lập luận của Thủ tướng, nội lực và hợp tác quốc tế là hai yêu cầu gắn bó, bởi không quốc gia nào có thể phát triển nhanh, bền vững khi đứng riêng lẻ. Việt Nam cần chủ động chiến lược để lựa chọn cơ hội phù hợp, nâng sức chống chịu và tránh phụ thuộc một chiều, đồng thời tiếp tục kết nối thị trường, tri thức, công nghệ và nguồn lực. Đây là hướng đi thuyết phục hơn việc xem hội nhập chỉ như cuộc đua thu hút vốn: hợp tác có ý nghĩa khi năng lực trong nước cũng được nâng lên.
Việt Nam có lợi thế của nền kinh tế đi sau, độ mở cao và khả năng thích ứng nhanh để tiếp thu công nghệ, mô hình tiên tiến, rút ngắn lộ trình phát triển và tăng sức cạnh tranh. Nhưng tiếp nhận không thể là đích đến. Cần phát triển năng lực sản xuất, doanh nghiệp và con người trong nước để tham gia sâu hơn vào việc tạo ra giá trị, công nghệ và động lực tăng trưởng mới.
Mời đầu tư cùng Việt Nam, không chỉ vào Việt Nam
Thông điệp gửi tới đối tác quốc tế là lời mời nâng cấp quan hệ: không chỉ đầu tư tại Việt Nam mà còn đầu tư cùng Việt Nam, cùng nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng chuỗi giá trị có sức cạnh tranh. Trọng tâm của hợp tác đầu tư quốc tế vì thế không nên chỉ là quy mô dòng vốn. Thủ tướng đề xuất kết nối nguồn lực quốc tế với nhu cầu phát triển trong nước, trong đó có quan hệ đối tác cùng sáng tạo giữa tập đoàn quốc tế với địa phương và doanh nghiệp Việt Nam, hợp tác đào tạo nhân lực chất lượng cao và huy động nguồn vốn trung, dài hạn. Cách tiếp cận này đặt ra kỳ vọng rõ hơn cho cả hai phía: nhà đầu tư mang đến công nghệ, kinh nghiệm và cơ hội thị trường; đối tác trong nước cần có năng lực tiếp nhận, cùng phát triển và tạo ra giá trị lâu dài.
Đầu tư cho con người và công nghệ là phần không thể thiếu của lời mời ấy. Thủ tướng đề nghị các đối tác đồng hành trong đào tạo tài năng số và nhân lực khoa học, công nghệ mũi nhọn, giúp doanh nghiệp và người lao động nâng khả năng tiếp nhận, ứng dụng, làm chủ công nghệ. Việt Nam cũng sẵn sàng phối hợp với các tập đoàn công nghệ xây dựng cơ sở thử nghiệm có kiểm soát để đưa những công nghệ tiên phong như trí tuệ nhân tạo và năng lượng mới vào ứng dụng an toàn. Đây là cách biến lời kêu gọi “đầu tư cho tương lai” thành việc làm có địa chỉ: kỹ năng được bồi dưỡng, công nghệ được thử nghiệm và cơ hội hợp tác được mở rộng.
Từ thông điệp đến trách nhiệm thực thi
Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Những mục tiêu lớn đòi hỏi tăng trưởng gắn với năng suất, ổn định và sức cạnh tranh, thay vì chạy theo con số mà bỏ qua chất lượng. Vì vậy, hợp tác cần được thiết kế để doanh nghiệp trong nước tiến bộ cùng dòng vốn và công nghệ mới; còn hội nhập phải đi đôi với năng lực tự chủ. Thủ tướng nhấn mạnh Chính phủ sẽ chỉ định đầu mối cho đề xuất khả thi, xác lập lộ trình thúc đẩy từng dự án tiềm năng và làm rõ cơ quan, cá nhân chịu trách nhiệm xử lý vướng mắc chính đáng. Đây là phần cam kết thực thi cần được theo dõi sau diễn đàn: kết quả sẽ phụ thuộc vào việc các đầu mối, thời hạn và trách nhiệm ấy có vận hành đến cùng hay không.
Kết luận, thông điệp tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu đặt ra một tiêu chuẩn đúng cho hợp tác trong giai đoạn nhiều biến động: củng cố nội lực để chủ động lựa chọn, mở rộng đối tác để tiếp cận tri thức và nguồn lực, rồi biến cam kết hợp tác thành dự án cùng kết quả cụ thể. Việt Nam không chỉ mời gọi đầu tư; Việt Nam cần tạo điều kiện để đối tác cùng phát triển công nghệ, con người và năng lực sản xuất. Sự thành công của lời kêu gọi sẽ không được quyết định bởi số lượng tuyên bố tại diễn đàn, mà bởi những sáng kiến nào được triển khai, ai chịu trách nhiệm và giá trị nào được tạo ra.
