Dự báo CPI 2026: dư địa kiểm soát không còn rộng
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đo mức thay đổi bình quân theo thời gian của giá hàng hóa và dịch vụ mà người dân thường mua, qua đó cho thấy sức ép chi phí trong đời sống và toàn nền kinh tế. Với CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57%, giữ lạm phát cả năm quanh mục tiêu 4,5% đã trở thành bài toán khó, chứ không còn là mục tiêu có thể mặc nhiên đạt được. Bộ Tài chính dự báo CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,5–4,7%, còn lạm phát cơ bản trong 10 tháng tăng 4,24%. Hai con số cho thấy áp lực giá không chỉ nằm ở những biến động nhất thời của nhiên liệu; nền giá chung cũng đang tăng đáng kể. Tại cuộc họp ngày 9/11, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì đánh giá công tác điều hành giá tháng 10 và 10 tháng, đồng thời bàn định hướng cho phần còn lại của năm.
Nhiên liệu và sức ép bên ngoài làm giá khó hạ
Đà tăng giá cuối năm có cả nguyên nhân trong nước lẫn rủi ro quốc tế. Trong nước, mặt bằng giá tăng liên tục trong năm tháng đầu năm, giảm vào tháng 6 và tháng 7, rồi tăng trở lại từ tháng 8 đến tháng 10; yếu tố mùa vụ, nhiên liệu và nguyên liệu đầu vào đều góp phần tạo sức ép. Riêng tháng 10, CPI tăng 0,2% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước tăng theo diễn biến nhiên liệu thế giới. Bên ngoài, xung đột tại Trung Đông và các điểm nóng chiến lược đe dọa an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi các nền kinh tế lớn duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt. Vì thế, chỉ trông chờ nhu cầu yếu đi để ghìm giá là không đủ. Một cú sốc nhiên liệu hoặc đầu vào có thể lan sang chi phí vận chuyển, sản xuất và giá hàng thiết yếu.
Kiểm soát giá cuối năm cần đi cùng nguồn hàng
Kiểm soát giá cuối năm sẽ hiệu quả hơn nếu bắt đầu từ nguồn cung, thay vì chỉ xử lý khi giá đã tăng. Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành và địa phương điều hành giá chủ động, linh hoạt, phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và các công cụ kinh tế vĩ mô. Các địa phương cần cân đối cung cầu, dự trữ hàng thiết yếu, tổ chức chương trình bình ổn và kết nối cung cầu để phục vụ cuối năm, Tết Nguyên đán 2027; mục tiêu là tránh thiếu hàng, đứt nguồn cung hoặc tăng giá đột biến. Cùng lúc, việc kê khai, niêm yết và chấp hành quy định về giá cần được kiểm tra, nhất là với hàng thiết yếu; hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá và tăng giá bất hợp lý phải bị xử lý. Đây là phần người dân cảm nhận trực tiếp: hàng có sẵn và giá được niêm yết minh bạch giúp hạn chế cảnh mua sắm Tết bị chi phối bởi khan hiếm.
Giá dịch vụ công cũng cần chọn đúng thời điểm
Một chính sách ghìm giá hôm nay có thể mất tác dụng nếu nhiều khoản điều chỉnh dồn vào những tuần sát Tết. Với hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá, Bộ Tài chính đề nghị cân nhắc kỹ thời điểm, mức điều chỉnh, ảnh hưởng tới CPI và khả năng chi trả của người dân; hạn chế tập trung tăng giá vào cuối năm và dịp Tết. Chính phủ đã giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân từ ngày 1/11, đồng thời áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng ở mức 0% từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027. Những biện pháp này giúp giảm sức ép chi phí, nhưng không thể thay thế việc theo dõi thị trường và bảo đảm hàng hóa lưu thông. Lạm phát Việt Nam sẽ phụ thuộc vào cách các cấp phối hợp điều hành trong những tháng còn lại: bình ổn phải đi cùng nguồn hàng, còn điều chỉnh giá cần tránh gây thêm cú sốc cho hộ gia đình.
