Công nghệ phải tạo ra kết quả tăng trưởng
Công nghệ và đổi mới sáng tạo là cách Quảng Ninh chuyển những vướng mắc trong quản trị, đất đai và giao thương thành các quy trình nhanh hơn, minh bạch hơn, qua đó khơi thông nguồn lực cho phát triển. Định hướng ấy không phải lựa chọn trang trí: tỉnh cần biến tăng trưởng cao thành năng lực vận hành bền vững.
GRDP chín tháng đầu năm tăng 12,54%, dẫn đầu cả nước, nhưng mục tiêu cả năm vượt 13% buộc địa phương phải tăng tốc trong quý IV. Từ ngày 12/10, Quảng Ninh phát động đợt thi đua “90 ngày đêm tăng tốc bứt phá” nhằm hoàn thành tốt nhất 32 chỉ tiêu kinh tế - xã hội được giao. Trong bối cảnh đó, công nghệ Quảng Ninh chỉ có ý nghĩa khi rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí tuân thủ và giúp dự án đi vào sản xuất đúng tiến độ. Số hóa không thể thay thế quyết định quản lý, nhưng có thể làm rõ trách nhiệm và phát hiện chỗ tắc sớm hơn.
Thách thức kế tiếp là phối hợp liên ngành. Ngày 28/10, Chủ tịch UBND thành phố Bùi Văn Khang chủ trì cuộc họp về nhiệm vụ những tháng cuối năm của các ban chỉ đạo chống buôn lậu, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước và an toàn thực phẩm. Yêu cầu xác định rõ việc, người chịu trách nhiệm và thời hạn là cần thiết: mục tiêu tăng trưởng sẽ khó thành hiện thực nếu các đầu mối xử lý riêng rẽ.
Dịch vụ số chỉ thành công khi người dân bớt thủ tục
Chuyển đổi số hành chính là nơi người dân có thể kiểm chứng hiệu quả rõ nhất. Quảng Ninh cung cấp dịch vụ công trực tuyến cho hơn 2.100 thủ tục, trong đó hơn 1.600 dịch vụ đủ điều kiện thực hiện toàn trình; thủ tục cũng được công bố không phụ thuộc địa giới hành chính. Trung tâm Phục vụ Hành chính công đã chuẩn hóa, số hóa toàn bộ hồ sơ đủ điều kiện theo quy trình năm bước trên môi trường điện tử, còn toàn bộ phí và lệ phí được thanh toán điện tử.
Tác động không chỉ nằm ở hệ thống mới mà ở trải nghiệm bớt phiền hà: khảo sát ghi nhận 99,5% người dân đánh giá “rất hài lòng” với mô hình thủ tục hành chính. Y tế cũng đã có nền tảng dữ liệu đáng kể, với bệnh án điện tử tại toàn bộ bệnh viện công lập và bốn bệnh viện tư nhân; 98,65% dân số có hồ sơ sức khỏe điện tử.
Đây là tiến bộ đáng ghi nhận, nhưng dịch vụ trực tuyến chỉ thật sự giảm gánh nặng khi dữ liệu giữa các cơ quan kết nối được. Nếu người dân vẫn phải khai lại thông tin hoặc doanh nghiệp phải nộp nhiều lần giấy tờ mà nhà nước đã có, số hóa mới chuyển giấy tờ lên màn hình chứ chưa gỡ nút thắt. Thước đo nên là số lần đi lại và thời gian hoàn tất, không phải số thủ tục đã đưa lên mạng.
Dữ liệu đất đai là phép thử về năng lực phối hợp
Đất đai là đầu vào của khu công nghiệp, đô thị và nhà ở, nên hồ sơ không rõ ràng có thể kéo chậm hàng loạt dự án. Dữ liệu lịch sử được đo đạc qua nhiều thời kỳ, bằng công nghệ và hệ tọa độ khác nhau, khiến ranh giới chồng lấn và khó phân định; đầu năm 2026, tiến độ làm sạch dữ liệu đất đai còn chưa đạt 0,5%. Đây là ví dụ cho thấy cải cách thủ tục đơn lẻ không đủ nếu dữ liệu nền vẫn rời rạc.
Quảng Ninh kết hợp số hóa với thiết bị bay không người lái và trí tuệ nhân tạo để đo đạc, phân tích, chỉnh lý bản đồ địa chính; đồng thời phân công trách nhiệm và theo dõi tiến độ hằng ngày. Đến đầu tháng 5/2026, hơn 167.000 thửa đất đã được chuẩn hóa, đồng bộ lên cơ sở dữ liệu quốc gia, đạt 53,40%. Đến ngày 30/9, trong hơn 1,9 triệu thửa cần lập dữ liệu, hơn 1,44 triệu thửa đã được xây dựng dữ liệu và hơn 1,1 triệu thửa thuộc nhóm 1 được đồng bộ thành công.
Mục tiêu đạt ít nhất 80% trước ngày 30/11 và hoàn thành trong năm 2026 tạo áp lực rõ ràng. Nhưng chạy theo tỷ lệ sẽ không đủ nếu dữ liệu sai hoặc người dân không được bảo đảm quyền lợi khi chỉnh lý hồ sơ. Đích đến phải là dữ liệu có thể dùng chung, cập nhật được và đủ tin cậy để giải quyết tranh chấp, cấp giấy chứng nhận cũng như hỗ trợ quyết định đầu tư.
Cửa khẩu thông minh cần đi cùng điều hành liên ngành
Ở Móng Cái, số hóa có thể tác động trực tiếp đến thương mại và sinh kế. Mô hình vận hành truyền thống khiến cửa khẩu chỉ thông quan năm ngày mỗi tuần, xe hàng có thể phải chờ hai đến ba ngày. Ngày 11/2/2026, Quảng Ninh và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây khởi động xây dựng cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng. Tại cầu Bắc Luân I, bốn luồng kiểm soát tự động nhập cảnh và bốn luồng xuất cảnh đã giúp thời gian kiểm soát mỗi người còn một đến hai giây.
Hệ thống tại cầu Bắc Luân I và II dự kiến vận hành chính thức trong năm 2026; đến năm 2030, năng lực thông quan tại Móng Cái được kỳ vọng tăng gấp ba lần và hoạt động hướng tới vận hành liên tục 24/7. Lợi ích ấy chỉ bền vững nếu dữ liệu thương mại, xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, tài chính và đầu tư được phối hợp, đồng thời lực lượng chức năng xử lý thống nhất các vấn đề phát sinh.
Cuộc họp ngày 28/10 về chống buôn lậu, phát triển các khu vực kinh tế và an toàn thực phẩm cũng nhấn mạnh phối hợp, phân công và thời hạn cụ thể. Đó là phần không thể thiếu của đổi mới sáng tạo: công nghệ mở đường, còn kỷ luật thực thi quyết định hàng hóa có lưu thông thuận lợi, thị trường có ổn định và doanh nghiệp có thể đầu tư hay không.
Kết quả phải được đo bằng năng lực giải quyết vấn đề
Quảng Ninh phát triển trong giai đoạn chuyển đổi bằng cách dịch chuyển từ dựa nhiều vào khai thác tài nguyên sang tăng trưởng theo chiều sâu, với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực chủ yếu. Hướng đi này hợp lý, nhưng không tự bảo đảm thành công. Một nền tảng số mới không xóa được tình trạng phối hợp chậm, dữ liệu thiếu chuẩn hay trách nhiệm không rõ.
Vì vậy, ưu tiên nên là kết nối các hệ thống phục vụ người dân, doanh nghiệp và cơ quan điều hành; gắn từng mục tiêu số hóa với thời hạn, người chịu trách nhiệm và kết quả có thể kiểm tra. Tăng trưởng, thu hút đầu tư và huy động nguồn lực cần đi cùng cải cách thủ tục, tháo gỡ vướng mắc dự án và quản lý minh bạch tài sản công.
Tham vọng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đòi hỏi năng lực quản trị tương xứng, chứ không chỉ quy mô hay danh hiệu. Công nghệ có thể giúp Quảng Ninh xử lý các điểm nghẽn, từ hồ sơ đất đai đến dòng hàng qua biên giới, nhưng kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào việc các ngành cùng hành động và người dân thực sự được phục vụ tốt hơn. Đó mới là thước đo thuyết phục cho một mô hình phát triển mới.
