Trợ cấp chỉ có ý nghĩa khi đi cùng khả năng lưu trữ
Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là hệ thống quang điện lắp trên mái nhà để tạo điện phục vụ nhu cầu tại chỗ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện lưới. Cà Mau và Huế đang đề xuất dùng ngân sách để hỗ trợ hộ gia đình đầu tư loại hệ thống này kèm bộ lưu trữ điện; hướng đi đáng chú ý không chỉ nằm ở khoản trợ cấp, mà ở việc khuyến khích hộ dân sử dụng điện mặt trời chủ động hơn. Cà Mau trình dự thảo chính sách lên HĐND tỉnh, đề xuất mức hỗ trợ 3 triệu đồng cho mỗi hộ đủ điều kiện. Tại Huế, Sở Công Thương tham mưu xây dựng dự thảo nghị quyết, dự kiến trình HĐND thành phố xem xét vào cuối năm 2026. Cả hai chính sách vẫn là đề xuất, chưa phải khoản hỗ trợ đã được thông qua.
Cà Mau đặt ngưỡng kỹ thuật, Huế chia hỗ trợ thành hai phần
Cà Mau dự kiến hỗ trợ 5.000 hộ mỗi năm, tương ứng kinh phí 15 tỉ đồng. Để đủ điều kiện, hộ phải sử dụng nhà ở riêng lẻ thuộc quyền sử dụng hợp pháp, lắp hệ thống có công suất các tấm quang điện từ 3 kWp trở lên và có hệ thống lưu trữ điện. Công trình phải hoàn thành, đưa vào vận hành sau khi nghị quyết có hiệu lực; mỗi nhà chỉ được nhận hỗ trợ một lần và không được nhận trùng cho cùng hệ thống từ chính sách ngân sách khác. Đây là cách đặt một ngưỡng kỹ thuật rõ ràng, nhưng có thể loại những hộ chỉ đủ khả năng đầu tư hệ thống nhỏ hơn. Huế chọn cách tính theo công suất: 500.000 đồng mỗi kWp, tối đa 1,5 triệu đồng cho phần điện mặt trời; nếu lắp thêm lưu trữ, hộ có thể được hỗ trợ thêm tối đa 1,5 triệu đồng.
| Nội dung | Cà Mau | Huế |
|---|---|---|
| Mức hỗ trợ tối đa mỗi hộ | 3 triệu đồng | 3 triệu đồng |
| Điều kiện lưu trữ | Bắt buộc; công suất hệ thống từ 3 kWp | Khoản hỗ trợ lưu trữ tối đa 1,5 triệu đồng |
| Quy mô dự kiến | 5.000 hộ mỗi năm; 15 tỉ đồng mỗi năm | Khoảng 17.380 hộ; tổng kinh phí 52 tỉ đồng |
Khoản hỗ trợ bổ sung lý do để đầu tư bộ lưu trữ
Điểm chung quan trọng là cả hai địa phương đều gắn trợ cấp lắp điện mặt trời với hệ thống lưu trữ điện. Ở Cà Mau, pin lưu trữ là điều kiện để nhận mức hỗ trợ đề xuất 3 triệu đồng; ở Huế, phần hỗ trợ dành cho lưu trữ được tách riêng và có thể nâng tổng trợ cấp lên mức tối đa tương tự. Cách thiết kế này thừa nhận một thực tế: có tấm pin thôi chưa đủ để hộ gia đình chủ động dùng điện mặt trời vào thời điểm không có nắng. Với người dân, bộ lưu trữ làm tăng khoản đầu tư ban đầu, nên trợ cấp có thể giúp giảm rào cản; tuy vậy, mức hỗ trợ tối đa không tự bảo đảm rằng chi phí toàn hệ thống phù hợp với mọi hộ. Vì thế, điều đáng theo dõi không chỉ là tổng ngân sách mà còn là tiêu chí xét duyệt và cách triển khai minh bạch.
Tiềm năng nắng lớn, hiệu quả còn tùy thiết kế chính sách
Cà Mau có khoảng 2.200–2.700 giờ nắng mỗi năm và cường độ bức xạ mặt trời trên 4,8 kWh/m²/ngày, tạo cơ sở tự nhiên thuận lợi để mở rộng điện mặt trời mái nhà. Tỉnh cho biết chính sách nhằm thúc đẩy năng lượng sạch, sử dụng điện tiết kiệm và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng. Huế hướng tới giúp hộ dân chủ động nguồn điện sinh hoạt, giảm phụ thuộc vào lưới, tiết kiệm tiền điện và giảm áp lực cung ứng điện; dự thảo giai đoạn 2027–2030 có tổng kinh phí dự kiến 52 tỉ đồng. Những mục tiêu này hợp lý, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc hỗ trợ đến đúng hộ có nhu cầu và hệ thống được lắp đặt, vận hành đúng quy định. Cà Mau còn yêu cầu công khai, minh bạch và không hỗ trợ trùng lặp. Đây là điều kiện cần để trợ cấp tạo thêm năng lực tự dùng điện, thay vì chỉ làm tăng số lượng hệ thống.
Hai đề xuất cùng chọn mức hỗ trợ tối đa 3 triệu đồng mỗi hộ, nhưng không hoàn toàn giống nhau: Cà Mau đặt ngưỡng công suất và yêu cầu lưu trữ ngay từ đầu, còn Huế phân bổ hỗ trợ giữa phần pin mặt trời và bộ lưu trữ. Mấu chốt của chính sách vì vậy không phải chỉ là có trợ cấp, mà là thiết kế sao cho hộ dân có thể đầu tư cả hệ thống phù hợp và sử dụng được nguồn điện tạo ra. Nếu được thông qua và thực hiện minh bạch, đây có thể là động lực thiết thực cho điện mặt trời mái nhà; hiện người dân vẫn cần chờ nghị quyết và quy định triển khai chính thức.
