Cơ sở thẩm mỹ không phép: Nguy cơ bắt đầu từ sự chủ quan
Cơ sở thẩm mỹ không phép là những địa điểm cung cấp dịch vụ làm đẹp, chăm sóc da hoặc can thiệp xâm lấn nhưng không có giấy phép hoạt động y tế, không được cơ quan quản lý cấp phép khám bệnh, chữa bệnh và thường sử dụng nhân sự thiếu chứng chỉ, thiếu hợp đồng lao động, khiến khách hàng đối mặt rủi ro sức khỏe và pháp lý nghiêm trọng. Khi chấp nhận bước vào các cơ sở như vậy, người dùng không chỉ đánh cược với vẻ ngoài mà còn với an toàn tính mạng. Vấn đề không nằm ở việc làm đẹp, mà ở chỗ chúng ta dễ tin vào quảng cáo, khuyến mãi, hình ảnh sang trọng, mà quên kiểm tra điều quan trọng nhất: tính hợp pháp của nơi đang can thiệp lên cơ thể mình.
Hanah Skin: Một ví dụ điển hình của cơ sở làm đẹp hoạt động trái phép
Vụ việc Hanah Skin tại số 345 Nguyễn Trãi, phường Khương Đình, Hà Nội là minh chứng rõ ràng cho cách một cơ sở thẩm mỹ không phép hoạt động và chỉ lộ diện khi có phản ánh của khách hàng. Theo xác minh ban đầu của cơ quan công an, cơ sở này không có giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và có 3 nhân viên làm việc nhưng không có hợp đồng lao động. Đây là hai dấu hiệu đỏ cho thấy sự coi thường pháp luật và an toàn khách hàng. Đáng chú ý, cơ sở bị phản ánh là tư vấn và thực hiện các dịch vụ mang tính xâm lấn như tiêm botox, tiêm chất làm đầy Canxi Hydroxyapatite, sử dụng công nghệ HIFU, nhưng lại giải thích rằng chỉ "mua sản phẩm" theo yêu cầu khách hàng. Cách né tránh trách nhiệm này cho thấy khi xảy ra biến chứng, người chịu thiệt luôn là bệnh nhân, còn cơ sở dễ dàng phủi tay.
Một chi tiết khác cho thấy sự thiếu minh bạch là việc tiền đặt cọc 5 triệu đồng được chuyển vào tài khoản cá nhân mang tên P.T.N. thay vì tài khoản doanh nghiệp, với lý do "tài khoản cơ sở bị lỗi". Khi ngay cả dòng tiền cũng không đi qua một pháp nhân rõ ràng, khách hàng gần như không có cơ sở pháp lý vững chắc để đòi quyền lợi nếu xảy ra tranh chấp. Hiện cơ sở đã tháo biển hiệu, ngừng hoạt động, bên trong vẫn còn logo Hanah Skin nhưng không có nhân viên làm việc. Cơ quan công an cho biết đang tiếp tục thu thập tài liệu, củng cố hồ sơ và sẽ gửi văn bản đến cơ quan có thẩm quyền để xác minh pháp nhân, làm rõ trách nhiệm tổ chức, cá nhân liên quan. Câu chuyện này cho thấy: đợi đến khi công an vào cuộc thì đã quá muộn cho người đã lỡ giao cơ thể mình cho một nơi không phép.
TP.HCM xử phạt hàng loạt: Không chỉ thẩm mỹ nhỏ lẻ mới vi phạm
Nếu ai nghĩ chỉ những cơ sở làm đẹp nhỏ lẻ mới vi phạm thì đợt xử phạt tại TP.HCM đã chứng minh điều ngược lại. Phòng Kiểm tra – Pháp chế thuộc Sở Y tế TP.HCM liên tiếp thanh tra, kiểm tra và phát hiện nhiều tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật trong hoạt động y tế và dược mỹ phẩm. Các quyết định xử phạt hành chính được công bố đối với hàng loạt cơ sở y tế cùng doanh nghiệp dược mỹ phẩm, cho thấy hệ thống vi phạm không hề nhỏ lẻ hay đơn độc. "Tổng mức tiền phạt đối với Công ty Cổ phần Đầu tư Bệnh viện Quốc tế Bình Dương là 94 triệu đồng". Đơn vị này cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh không đúng phạm vi chuyên môn được phép và không lập hồ sơ bệnh án theo quy định. Khi ngay cả bệnh viện mang tên "quốc tế" còn xem nhẹ quy định, người bệnh càng phải tỉnh táo trước mọi lời quảng cáo hào nhoáng.
Không chỉ vậy, các bệnh viện phụ sản lớn cũng bị xử phạt vì vi phạm quy định về bảo quản, sử dụng thuốc và nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt tại cơ sở có hoạt động dược không vì mục đích thương mại. Mỗi đơn vị bị phạt 15 triệu đồng, nhưng con số tiền phạt không quan trọng bằng việc cho thấy nguy cơ: thuốc kiểm soát đặc biệt nếu quản lý lỏng lẻo có thể gây hậu quả khó lường cho người bệnh. Một phòng khám khác bị xử phạt vì không niêm yết công khai chứng chỉ hành nghề dược hoặc giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược tại cơ sở. Đây là hành vi tưởng nhỏ nhưng lại tước đi quyền được biết của người dân về năng lực pháp lý của nơi mình đến khám. Khi các vi phạm trải dài từ bệnh viện lớn đến phòng khám, từ dược phẩm đến mỹ phẩm, rõ ràng người dùng không thể phó mặc niềm tin cho bất kỳ thương hiệu nào nếu không tự kiểm tra.
Nhân viên không hợp đồng: Dấu hiệu cho thấy cơ sở coi nhẹ trách nhiệm
Một điểm chung đáng lo ngại ở nhiều cơ sở thẩm mỹ không phép là nhân viên không có hợp đồng lao động. Tại Hanah Skin, cơ quan công an xác định có 3 nhân viên làm việc nhưng không có hợp đồng. Điều này không chỉ vi phạm pháp luật lao động mà còn phản ánh cách cơ sở né tránh trách nhiệm: khi không có ràng buộc pháp lý với nhân viên, mọi sai sót chuyên môn dễ bị đẩy sang "cá nhân tự làm", còn cơ sở thì phủ nhận liên quan. Nhân viên không hợp đồng thường cũng không được đào tạo bài bản, không được bảo hiểm nghề nghiệp, và không có cơ chế giám sát chuyên môn rõ ràng. Trong lĩnh vực y tế và làm đẹp có can thiệp xâm lấn, đây là rủi ro trực tiếp cho khách hàng. Một người đeo thẻ "bác sĩ" nhưng không có chứng chỉ, không có hợp đồng, thực chất chỉ là một "vai diễn" được dựng lên để tạo niềm tin.
Ở phía doanh nghiệp dược mỹ phẩm, việc làm ăn thiếu chuẩn mực cũng thể hiện qua các sản phẩm không đúng công thức đã công bố, nhãn mác không ghi đủ nội dung bắt buộc. Khi một công ty bị buộc thu hồi, tiêu hủy sản phẩm mỹ phẩm vì công thức không đúng với hồ sơ công bố và phải nộp lại số tiếp nhận phiếu công bố sản phẩm, đó là lời nhắc rằng chuỗi rủi ro không dừng ở phòng tiêm hay máy HIFU, mà bắt đầu từ chính chai lọ, hộp kem dùng trên da khách hàng. Nhân viên không hợp đồng, sản phẩm không đúng công bố, dịch vụ vượt phạm vi chuyên môn – tất cả tạo thành một hệ sinh thái làm đẹp dựa trên sự dễ dãi. Nếu khách hàng không đặt câu hỏi, hệ sinh thái đó sẽ tiếp tục tồn tại.
Làm sao tự bảo vệ trước cơ sở thẩm mỹ không phép?
Nhìn từ các vụ việc Hanah Skin và loạt quyết định xử phạt tại TP.HCM, bài học quan trọng là: không ai bảo vệ bạn tốt hơn chính bạn. Trước khi sử dụng dịch vụ tại bất kỳ cơ sở làm đẹp nào, hãy coi việc kiểm tra giấy phép hoạt động y tế là bước bắt buộc, không phải lựa chọn. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hợp pháp phải được cấp giấy phép hoạt động và thông tin này có thể kiểm tra trên hệ thống quản lý của cơ quan y tế. Nếu địa chỉ bạn đến không xuất hiện trên hệ thống, đó là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Bên cạnh đó, chứng chỉ hành nghề của bác sĩ, kỹ thuật viên phải được niêm yết công khai tại cơ sở; việc không niêm yết đã từng là lý do xử phạt một phòng khám. Khi không nhìn thấy giấy tờ, đừng tin vào lời giới thiệu miệng hay chiếc thẻ tên bóng bẩy.
Ngoài giấy phép và chứng chỉ, hãy chú ý đến cách cơ sở quản lý nhân sự và tài chính: nhân viên có hợp đồng lao động hay không, tiền dịch vụ chuyển vào tài khoản pháp nhân hay tài khoản cá nhân, hóa đơn chứng từ có đầy đủ không. Một cơ sở làm đẹp nghiêm túc sẽ không để những chi tiết này "bị lỗi". Cuối cùng, hãy nhớ rằng các chiến dịch tăng cường quản lý hành nghề y, dược ngoài công lập chỉ phát huy hiệu quả khi người dân tích cực phản ánh vi phạm. Mỗi lá đơn, mỗi lần từ chối sử dụng dịch vụ tại nơi không phép là một cách bạn góp phần dọn sạch thị trường làm đẹp. Kết lại, làm đẹp không sai; sai là chấp nhận đánh đổi sức khỏe tại những nơi coi thường pháp luật. Sự cẩn trọng của bạn chính là lớp "bảo hiểm" đầu tiên cho cơ thể mình.
