Mặt bằng đứt quãng là nút thắt lớn nhất
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận là công trình nâng cấp tuyến đường dài 96,13 km, kết nối TP.HCM với các tỉnh miền Tây và được kỳ vọng tăng năng lực vận tải hàng hóa, logistics. Sau hơn 10 tháng khởi công, dự án vẫn vướng hơn 117 ha mặt bằng; đáng lo không chỉ là diện tích chưa bàn giao mà còn là tình trạng bàn giao không liền mạch, khiến các mũi thi công khó triển khai liên tục.
Ngày 28/10, Công ty TNHH cao tốc Sài Gòn – Mỹ Thuận cho biết nhà thầu đã huy động gần 70 mũi thi công, khoảng 450 máy móc, thiết bị và 1.400 nhân sự. Quy mô huy động cho thấy công trường đã sẵn sàng tăng tốc, nhưng nhân lực và thiết bị không thể phát huy hết hiệu quả nếu mặt bằng bị chia cắt.
Trong tổng diện tích cần giải phóng, 20,15 ha được xác định là phần cần ưu tiên vì ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến chính và các nút giao trên địa bàn TP.HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp. Đây là phần mặt bằng có ý nghĩa quyết định đối với khả năng duy trì nhịp thi công, không thể xem như thủ tục phụ bên cạnh công việc xây lắp.
Các khoảng trống làm gián đoạn dây chuyền thi công
Theo kế hoạch, giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật phải hoàn tất trong tháng 7/2026. Tuy nhiên, đến cuối tháng 10, mặt bằng phục vụ thi công vẫn chưa được bàn giao liền mạch; việc di dời điện, viễn thông còn chậm, khiến nhiều vị trí chưa thể triển khai đồng bộ. Khoảng cách giữa thời hạn dự kiến và tình hình thực tế làm gia tăng rủi ro cho kế hoạch tổng thể.
Nhà thầu cho biết mặt bằng bị vướng nhà dân, đường dây điện trung thế, cáp viễn thông và đường ống nước. Khi một đoạn tuyến bị ngắt quãng, thiết bị và dây chuyền thi công phải di chuyển nhiều lần, tiêu tốn thời gian và làm xáo trộn thứ tự công việc. Vì vậy, tác động không dừng ở một điểm chưa bàn giao mà có thể lan sang xử lý nền đất yếu, thi công cầu, đường và tiến độ giải ngân.
Một số vị trí có nguy cơ phải dừng thi công gồm nút giao Chợ Đệm tại Km9+500 ở TP.HCM, cùng các đoạn Km11+100–Km12+00, Km34+300–Km35 và Km37+400–Km37+650 thuộc Tây Ninh. Những điểm nghẽn cụ thể này cho thấy rủi ro tiến độ cao tốc đã hiện hữu trên công trường, thay vì chỉ là cảnh báo chung.
Bàn giao đúng hẹn phải đi cùng tính liên tục
Tình hình chuẩn bị mặt bằng khác nhau giữa các địa phương. TP.HCM đã bàn giao cọc ranh, thông báo thu hồi đất và kiểm đếm để lập phương án bồi thường. Tây Ninh đã bàn giao cọc ranh, ra thông báo thu hồi đất tại 6/7 xã và kiểm đếm ở 5/7 xã. Tại Đồng Tháp, cọc ranh đã bàn giao, kiểm đếm hoàn tất và địa phương đang xây dựng đơn giá.
Các mốc dự kiến được đưa ra là phê duyệt phương án, chi trả bồi thường trong tháng 10/2026 và bàn giao mặt bằng, di dời hạ tầng trong tháng 11/2026. Nhưng với tiến độ đã lỡ mốc hoàn thành tháng 7, điều quan trọng không chỉ là có bàn giao trong tháng 11 hay không: mặt bằng cần được bàn giao đủ liền tuyến để nhà thầu tổ chức thi công liên tục, thay vì tiếp tục xử lý từng khoảng trống.
Dự án dài 96,13 km, khởi công tháng 12/2025, có tổng vốn đầu tư 36.125 tỷ đồng và được đặt mục tiêu hoàn thành vào cuối năm 2028. Mở rộng cao tốc có thể cải thiện vận tải hàng hóa và logistics từ TP.HCM đi miền Tây, nhưng lợi ích ấy phụ thuộc vào việc sớm tháo gỡ các điểm vướng. Nếu mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật tiếp tục bàn giao rời rạc, mục tiêu tiến độ sẽ chịu sức ép ngày càng lớn.
