Nền tảng sống khỏe bắt đầu từ việc có thể duy trì
Thói quen sống khỏe là những lựa chọn hằng ngày có thể duy trì lâu dài, từ ăn uống và vận động đến nghỉ ngơi, kết nối với người khác. Giá trị của chúng không nằm ở sự cầu kỳ mà ở việc đều đặn phù hợp với mỗi người. Gary Brecka, nhà sinh vật học 56 tuổi, cho biết ông kỳ vọng sống đến 120 tuổi và đã đầu tư vào các công nghệ chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, sau nhiều năm tìm hiểu và thử nghiệm, ông nhận định những thói quen cơ bản vẫn quan trọng hơn thiết bị đắt đỏ. Đây là góc nhìn đáng lưu ý giữa lúc nhiều người dễ bị cuốn vào các giải pháp công nghệ, nhưng không nên hiểu đó là bằng chứng rằng một lối sống cụ thể sẽ bảo đảm tuổi thọ. Điều đáng học hỏi là ưu tiên những việc có thể làm đều đặn trước khi chạy theo các phương pháp phức tạp.
Bốn trụ cột không cần biến thành quy tắc khắt khe
Brecka nhấn mạnh bốn nền tảng: ăn uống lành mạnh, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và duy trì các mối quan hệ xã hội. Cách tiếp cận này thuyết phục ở chỗ nó nhìn sức khỏe như một phần của đời sống, chứ không phải dự án chỉ có thể thực hiện bằng thiết bị chuyên dụng. Trong ăn uống, ông khuyên ưu tiên thực phẩm tự nhiên và hạn chế sản phẩm siêu chế biến, thay vì theo đuổi thanh lọc cơ thể hay những quy tắc cứng nhắc. Vận động cũng không nhất thiết phải là các buổi tập nặng: điều cốt yếu là cơ thể được hoạt động đều, giữ sức mạnh và độ linh hoạt. Ngủ đủ và ngủ có chất lượng là thời gian nghỉ ngơi, phục hồi không nên bị đánh đổi liên tục. Còn kết nối với gia đình, bạn bè và cộng đồng góp phần tạo cảm giác gắn bó. Đây là những lựa chọn thực tế hơn việc xem công nghệ là lối tắt.
Bác sĩ ngoài 70 tuổi chọn những động tác không cần dụng cụ
Một ví dụ cụ thể về cách đưa vận động vào ngày thường đến từ bác sĩ phẫu thuật thần kinh Lin Hsin-jung. Trong cuộc phỏng vấn ngày 18, ông chia sẻ bốn việc mình duy trì mỗi ngày: squat, bước chéo cơ thể, đi bộ bước dài và hát to. Ở tuổi ngoài 70, ông vẫn có dáng đi vững, nhanh nhẹn và tinh thần minh mẫn.
- Squat hoặc đứng lên, ngồi xuống từ ghế chắc chắn để rèn sức mạnh chân; bắt đầu ở mức vừa sức.
- Đưa tay phải chạm đầu gối trái rồi đổi bên, thực hiện chậm để tập phối hợp và giữ thăng bằng.
- Đi bước dài, chủ động nhấc chân ở nơi bằng phẳng, an toàn; có thể mô phỏng bước cao tại chỗ.
- Hát to, phát âm rõ để luyện giọng và các cơ liên quan đến phát âm.
Các bài tập này không đòi hỏi nhiều dụng cụ và có thể điều chỉnh theo khả năng. Người mới nên ưu tiên đúng động tác, tập cạnh điểm tựa nếu cần và tăng dần thay vì cố đạt số lần cao.
Đều đặn quan trọng hơn tập quá sức
Những lời kể trên gợi ý một hướng đi thực tế cho sống khỏe tuổi già: chọn hoạt động vừa sức, lồng ghép vào sinh hoạt và duy trì thay vì chờ động lực cho một chương trình tập luyện lớn. Với người cao tuổi, mục tiêu không phải tập thật nhiều trong thời gian ngắn mà là vận động an toàn, đều đặn và phù hợp thể trạng.
Dù vậy, trải nghiệm cá nhân của bác sĩ Lin không chứng minh rằng bốn việc ấy đã tạo ra sự nhanh nhẹn của ông hay sẽ đem lại kết quả giống nhau cho mọi người. Hát to cũng không được xem là biện pháp đã chứng minh có thể ngăn hoàn toàn nghẹn, sặc hoặc viêm phổi do hít sặc. Người thường ho, sặc khi ăn uống, thay đổi giọng hoặc khó nuốt nên được thăm khám. Người có bệnh lý ảnh hưởng vận động, đau khớp, tiền sử té ngã hoặc khó giữ thăng bằng cũng nên hỏi nhân viên y tế để chọn bài tập thích hợp.
Kết luận hợp lý không phải là bỏ qua chăm sóc y tế hay phủ nhận công nghệ, mà là đừng để chúng thay thế nền nếp hằng ngày. Ăn uống phù hợp, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và giữ liên hệ xã hội là điểm khởi đầu thiết thực; mỗi người cần điều chỉnh theo sức khỏe của mình.
