Một nhà máy lớn trong tổ hợp bauxite
Nhà máy alumin Đồng Nai là cơ sở chế biến nhôm oxit thuộc tổ hợp khai thác bauxite, tuyển quặng và sản xuất alumin tại khu vực Bình Phước trước đây, nay thuộc tỉnh Đồng Nai. Dự án được thiết kế với công suất 2,4 triệu tấn alumin mỗi năm, đưa nó vào nhóm cơ sở chế biến quy mô lớn được công bố trong lĩnh vực này. CHALIECO nhận thông báo trúng thầu từ Công ty Cổ phần Khai thác và Tuyển quặng Bình Phước ngày 23/10/2026; doanh nghiệp công bố thông tin vào ngày 26/10. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô nhà máy: đây là một mắt xích chế biến trong dự án bauxite Việt Nam rộng hơn, gắn với khai thác và tuyển quặng. Vì vậy, công suất alumin cần được nhìn trong tương quan với toàn bộ chuỗi nguyên liệu, chứ không phải như một nhà máy đứng riêng.
Theo hồ sơ dự án, tổ hợp bauxite có diện tích sử dụng đất khoảng 10.143 ha; công suất khai thác thiết kế khoảng 12 triệu tấn quặng nguyên khai mỗi năm và công suất tuyển khoảng 5 triệu tấn quặng tinh mỗi năm. Những con số này cho thấy quy mô vận hành rộng, đồng thời khiến tiến độ và sự phối hợp giữa các khâu trở thành yếu tố then chốt. Nhà máy alumin dự kiến có công suất 2,4 triệu tấn mỗi năm, trong khi chủ trương đầu tư được chấp thuận trước đó nêu công suất dự kiến 2 triệu tấn. Chênh lệch này đáng lưu ý: công suất thiết kế được công bố ở thông tin trúng thầu không nên bị hiểu nhầm là sản lượng thực tế đã đạt hoặc là kết quả vận hành được bảo đảm.
Gói EPC bao trọn nhiều khâu, nhưng còn chờ hợp đồng
CHALIECO được chọn làm tổng thầu EPC, tức chịu trách nhiệm xuyên suốt từ thiết kế nhà máy, mua sắm và cung cấp vật tư, thiết bị đến thi công, lắp đặt, vận hành thử và đào tạo nhân sự. Đây là phạm vi rộng hơn một hợp đồng xây dựng đơn thuần: năng lực điều phối thiết kế, thiết bị và thi công sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc đưa một tổ hợp công nghiệp lớn vào vận hành. Thời gian thực hiện dự kiến là 27 tháng kể từ ngày hợp đồng chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, thông báo trúng thầu chưa đồng nghĩa với hợp đồng đã hoàn tất: CHALIECO cho biết hai bên chưa ký hợp đồng, còn giá trị và điều khoản cuối cùng sẽ phụ thuộc văn bản được ký kết. Do đó, mốc 27 tháng hiện là kế hoạch dự kiến, chưa phải lịch khởi công và bàn giao chắc chắn.
Bối cảnh chuẩn bị dự án đã hình thành trước thông tin trúng thầu. Tháng 3/2025, UBND tỉnh Bình Phước chấp thuận chủ trương đầu tư dự án chế biến, sản xuất alumin, với diện tích gần 300 ha và công suất dự kiến 2 triệu tấn mỗi năm. Đây là cơ sở cho thấy dự án đã được thúc đẩy qua các bước đầu tư, nhưng cũng làm nổi bật điều cần theo dõi tiếp theo: hợp đồng EPC chính thức sẽ chốt ra sao về phạm vi, điều khoản và tiến độ. Khi chưa có những nội dung đó, con số công suất lớn và thời hạn 27 tháng chỉ mô tả mục tiêu thiết kế và kế hoạch, chưa đủ để kết luận nhà máy sẽ hoàn thành đúng hạn.
Nhà thầu Trung Quốc có kinh nghiệm, song năng lực cần được kiểm chứng bằng triển khai
CHALIECO là doanh nghiệp kỹ thuật thuộc hệ thống Tập đoàn Nhôm Trung Quốc (Chinalco), chuyên về thiết kế, xây dựng và cung cấp thiết bị cho ngành kim loại màu. Vai trò tổng thầu tại dự án Đồng Nai vì thế dựa trên lĩnh vực hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp, chứ không phải sự tham gia ngoài ngành. Công ty từng ký hợp đồng EPC cho nhà máy alumin Tân Rai tại Lâm Đồng vào năm 2008, với công suất thiết kế 600.000 tấn mỗi năm; đây là một tiền lệ đáng chú ý về kinh nghiệm tại Việt Nam. Tuy vậy, dự án mới có quy mô công suất công bố lớn hơn nhiều, nên kinh nghiệm trước đó không tự động bảo đảm tiến độ hay hiệu quả. Giá trị thực tế của nhà thầu sẽ được thể hiện qua việc chốt hợp đồng, phối hợp các hạng mục và hoàn thành công trình theo yêu cầu.
Quan hệ giữa CHALIECO và Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cũng đã mở rộng sang các chủ đề hợp tác khác. Hai bên trao đổi về điện phân nhôm, chuyển giao công nghệ và xử lý bùn đỏ, quặng đuôi trong năm 2025; đến tháng 8/2026, nội dung thảo luận gồm nâng hiệu quả sản xuất alumin, tiết kiệm năng lượng và nghiên cứu các dự án mở rộng công suất. Điều đó cho thấy nhà thầu Trung Quốc hiện diện trong một mạng lưới hợp tác ngành rộng hơn một hợp đồng đơn lẻ. Dù vậy, dự án cụ thể này vẫn cần được đánh giá bằng kết quả triển khai, không chỉ bằng hồ sơ kinh nghiệm hay quy mô công bố.
Kết luận, CHALIECO trúng thầu là bước tiến đáng kể cho kế hoạch nhà máy alumin công suất 2,4 triệu tấn mỗi năm trong tổ hợp bauxite tại khu vực Bình Phước cũ. Phạm vi EPC rộng và kinh nghiệm của nhà thầu tạo cơ sở để kỳ vọng, nhưng hợp đồng chính thức chưa ký khiến giá trị, điều khoản và lịch thực hiện vẫn chưa được chốt. Điều cần theo dõi là việc ký kết và khả năng chuyển các thông số thiết kế thành một công trình vận hành đúng kế hoạch.
