Từ Lạch Huyện đến Top 100: Câu chuyện không chỉ là thứ hạng
Cảng Hải Phòng Top 100 là cụm cảng container cửa ngõ phía Bắc, với khu bến nước sâu Lạch Huyện làm trung tâm, hiện đạt công suất hơn 8,3 triệu TEU và được xếp hạng 26 trong danh sách 100 cảng container có lưu lượng hàng hóa lớn nhất thế giới, phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của cảng trong mạng lưới logistics khu vực Đông Nam Á và thương mại nội Á đang tăng tốc.
Điểm đáng nói không phải chỉ là việc Cảng Hải Phòng lọt Top 100, mà là cách cảng bứt phá thứ hạng trong một sân chơi vốn bị thống trị bởi các siêu cảng châu Á. Năm 2026, đây là cụm cảng có nhịp tăng trưởng mạnh nhất trong ba đầu mối container lớn của Việt Nam, khi thăng ba bậc từ vị trí 29 lên 26 trong bảng xếp hạng toàn cầu. Trong bối cảnh 100 cảng dẫn đầu thế giới xử lý tới 792,2 triệu TEU, tăng 6,3%, việc một cảng cửa ngõ xuất nhập khẩu như Hải Phòng tăng tốc nhanh cho thấy chiến lược hạ tầng và vận hành đã đi đúng hướng.
Hành lang 2,4 km: “Xương sống” nâng công suất xử lý container TEU
Nếu phải chọn một biểu tượng cho cú bứt phá của Cảng Hải Phòng, đó chính là “hành lang 2,4 km” – chuỗi cầu bến nước sâu tại khu bến Lạch Huyện. Công trình này, với tổng mức đầu tư cho bốn bến số 3, 4, 5, 6 hơn 15.900 tỷ đồng, đã biến một khu bến đơn lẻ thành một hành lang khai thác liên hoàn, giúp cảng chuyển mình từ năng lực hạn chế sang một trung tâm xử lý container TEU quy mô khu vực.
Khi sáu bến nước sâu vận hành đồng bộ với tổng chiều dài cầu cảng khoảng 2,4 km và công suất thiết kế khoảng 4,7 triệu TEU/năm, cụm cảng Hải Phòng đã nâng tổng công suất năm 2025 lên 8.323.043 TEU, tăng 16,4% so với năm trước. "Công suất này giúp cụm cảng Hải Phòng đứng vị trí thứ 26 trong Top 100" không chỉ là một con số đẹp, mà là bằng chứng rằng đầu tư hạ tầng đúng chỗ có thể thay đổi vị thế trên bản đồ logistics khu vực Đông Nam Á. Trong bối cảnh ba cụm cảng lớn của Việt Nam cộng lại xử lý khoảng 24,8 triệu TEU, chiếm 3,1% sản lượng Top 100, Hải Phòng đang chiếm một phần đáng kể của miếng bánh đó.
Động lực tăng trưởng: Từ cấu trúc thương mại mới đến công nghệ xanh
Cảng Hải Phòng không tăng trưởng trong khoảng trống. Bảng xếp hạng các cảng container lớn nhất thế giới cho thấy Đông Nam Á đang là tâm điểm của sự thay đổi cấu trúc thương mại toàn cầu, với đà tăng liên tục tại Việt Nam, Malaysia, Thái Lan và Indonesia, nhờ đầu tư sản xuất, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và thương mại nội Á ngày càng tăng. Trong bức tranh đó, cụm cảng Hải Phòng được nhìn nhận như một cửa ngõ thương mại, chứ không chỉ là trạm trung chuyển, phục vụ trực tiếp hàng xuất nhập khẩu của một nền sản xuất đang mở rộng.
Nhưng để giữ chỗ trong Top 100, công suất xử lý container TEU là chưa đủ. Các cảng phải đáp ứng yêu cầu công nghệ xanh và thông minh, khi những hãng tàu lớn như Maersk, MSC, CMA CGM đã công bố lộ trình Net Zero và ưu tiên cảng phát thải thấp. Bảng xếp hạng này không trao huy chương, nhưng nó cho thấy ai đang được các hãng tàu và chủ hàng tin dùng. Điều đó buộc Hải Phòng – cũng như các cụm cảng khác – phải coi “xanh” là tấm hộ chiếu bắt buộc. Từ việc thay thiết bị chạy diesel bằng thiết bị dùng điện, đến kế hoạch trạm điện bờ và mô hình cảng thông minh, đây không còn là lựa chọn mà là điều kiện để tiếp tục ở lại nhóm dẫn đầu.
Tác động thực tế: Thời gian chờ giảm, doanh nghiệp hưởng lợi
Một cảng Top 100 chỉ có ý nghĩa khi lợi ích lan đến doanh nghiệp và người dùng dịch vụ. Việc mở rộng hạ tầng và số hóa quy trình tại các cụm cảng đã cho thấy tác động rất cụ thể: sau khi áp dụng lệnh giao nhận điện tử và đặt lịch trực tuyến, thời gian chờ trung bình của xe container tại cổng giảm từ 13 phút xuống khoảng 6 phút, qua đó giảm tiêu hao nhiên liệu và khí thải. Đây là thay đổi mà bất kỳ chủ hàng hay hãng vận tải nào cũng cảm nhận được ngay trên chi phí và độ tin cậy của chuỗi cung ứng.
Khi Cảng Hải Phòng nâng công suất lên hơn 8,3 triệu TEU và tham gia sâu hơn vào mạng lưới logistics khu vực Đông Nam Á, doanh nghiệp sản xuất trong nước có thêm lựa chọn tuyến vận tải, thêm cơ hội kết nối trực tiếp với các tuyến biển xa mà không phải phụ thuộc vào trung chuyển qua cảng khác. Điều này giảm rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, đồng thời tăng sức hấp dẫn của Việt Nam như một điểm đến đầu tư sản xuất gắn với hạ tầng logistics đủ tầm. Nói cách khác, mỗi phút chờ giảm đi ở cổng cảng là thêm một bước tiến cho năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt trên thị trường quốc tế.
Từ Top 26 đến tham vọng cao hơn: Cửa ngõ mới của mạng lưới hàng hải toàn cầu
Việc Cảng Hải Phòng vươn lên vị trí 26 trong Top 100 không phải là đích đến, mà là điểm khởi đầu cho một tham vọng lớn hơn: trở thành cửa ngõ không thể thiếu trong mạng lưới hàng hải toàn cầu. Khi bốn bến nước sâu mới tại Lạch Huyện đã vận hành từ nửa đầu năm 2025 và giai đoạn tiếp theo hướng tới mô hình cảng thông minh, xanh với các thiết bị E-STS, E-RTG dùng điện dự kiến vận hành từ quý 4/2027, quỹ đạo tăng trưởng đã được vạch sẵn.
Câu hỏi không còn là “Hải Phòng có vào được Top 100 hay không”, mà là “cụm cảng này sẽ tận dụng vị thế mới như thế nào để kéo thêm dòng thương mại, dịch vụ logistics và đầu tư sản xuất về phía mình”. Trong bối cảnh Việt Nam được nhìn nhận ngày càng rõ là cơ sở sản xuất và cửa ngõ thương mại khu vực, Cảng Hải Phòng đang nắm trong tay một lợi thế hiếm có: hạ tầng nước sâu hiện đại, hành lang 2,4 km đồng bộ và một chiến lược hướng tới công nghệ xanh. Nếu tiếp tục giữ nhịp tăng trưởng và cải thiện dịch vụ, cụm cảng này có thể trở thành điểm tựa quan trọng cho tham vọng nâng tầm chuỗi giá trị logistics của cả nước.
