Từ cuộc gặp JBS đến cơ hội mở rộng thị trường
Chiến lược đưa thủy sản Việt Nam vào Brazil là nỗ lực kết nối nhà cung cấp trong nước với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và đối tác đầu tư để mở rộng hiện diện tại thị trường Nam Mỹ. Đây là hướng đi cần thiết, bởi tìm được người mua mới chỉ là bước đầu; duy trì nguồn cung ổn định và đáp ứng yêu cầu nhập khẩu mới quyết định khả năng tăng trưởng. Trong chuyến công tác São Paulo từ ngày 18 đến 22/10, Đại sứ Bùi Văn Nghị cùng đoàn doanh nghiệp VASEP làm việc với lãnh đạo JBS vào sáng 19/10, trong khuôn khổ chương trình xúc tiến thương mại nhân dịp Seafood Show Latin America 2026. Đoàn Việt Nam có 14 doanh nghiệp, trong đó 9 doanh nghiệp là thành viên VASEP. Cá rô phi phi lê đã là một mặt hàng hợp tác; hai bên cũng bàn khả năng mở rộng sang cá tra, cá basa, tôm và thủy sản chế biến. Nền tảng giao dịch hiện có khiến việc mở rộng danh mục trở nên thực tế hơn là bắt đầu từ con số không.
Cửa vào São Paulo phải đi cùng năng lực xử lý rào cản
São Paulo là điểm kết nối đáng chú ý vì đoàn Việt Nam có thể gặp nhà nhập khẩu, nhà chế biến và hệ thống phân phối tại cùng một thị trường kinh doanh lớn. Tại triển lãm, các doanh nghiệp giới thiệu năng lực sản xuất và tìm hiểu nhu cầu, còn Đại sứ kêu gọi doanh nghiệp Brazil tăng nhập khẩu thủy sản Việt Nam. Phía VASEP cho biết doanh nghiệp trong nước có thể cung ứng sản phẩm chế biến sâu, hàng giá trị gia tăng và thực phẩm châu Á; đây là cơ sở để tiếp cận thêm phân khúc thay vì chỉ cạnh tranh bằng nguyên liệu. Tuy nhiên, cơ hội sẽ khó thành đơn hàng bền vững nếu không xử lý được thời gian vận chuyển đường biển, thủ tục chứng nhận theo yêu cầu của cơ quan nông nghiệp Brazil (MAPA), kiểm nghiệm và thông quan. JBS cho biết một số lô hàng phải chờ kiểm nghiệm kéo dài, phát sinh chi phí lưu giữ và ảnh hưởng kế hoạch kinh doanh. Vì vậy, tối ưu chuỗi cung ứng và làm rõ yêu cầu kỹ thuật phải đi song song với tìm thêm kênh phân phối.
PTA MERCOSUR là đòn bẩy, không phải lối tắt
Lời kêu gọi doanh nghiệp Brazil ủng hộ đàm phán PTA Việt Nam–MERCOSUR cho thấy hoạt động của VASEP không chỉ nhắm tới từng hợp đồng với JBS. Một hiệp định thương mại ưu đãi có thể cải thiện điều kiện tiếp cận thị trường và tạo thêm động lực cho trao đổi, đầu tư; nhưng đàm phán chưa đồng nghĩa với lợi ích đã được bảo đảm. Đại sứ Bùi Văn Nghị nêu vấn đề này tại triển lãm và trong các cuộc làm việc với hiệp hội, doanh nghiệp Brazil, đồng thời đề nghị tăng kết nối doanh nghiệp và trao đổi đoàn. Đây là một phần của chiến lược hợp tác thương mại song phương rộng hơn: Việt Nam và Brazil nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược vào tháng 11/2024, trong bối cảnh hai bên tìm cách mở rộng thương mại và đa dạng hóa nguồn cung. Với VASEP, tiến trình VASEP-MERCOSUR cần gắn với những việc cụ thể: duy trì đầu mối liên hệ, xử lý vướng mắc giao thương và tìm đối tác đầu tư, phân phối. Một số doanh nghiệp Brazil dự kiến cử đoàn sang Việt Nam đầu năm 2027 để tìm hiểu thị trường.
Kết luận, đợt xúc tiến tại São Paulo mở ra cơ hội thật cho xuất khẩu cá tra và các mặt hàng thủy sản khác, nhưng cơ hội chỉ thành thị phần khi doanh nghiệp giữ được chất lượng, rút ngắn khâu logistics và đáp ứng quy định nhập khẩu. PTA có thể hỗ trợ mở cửa; quan hệ trực tiếp với nhà mua và đầu tư vào chuỗi cung ứng mới quyết định việc cánh cửa ấy có được tận dụng hay không.
