Từ đau ngực đến tình trạng nguy kịch
Bóc tách động mạch chủ là tình trạng lớp áo trong của động mạch chủ bị rách, khiến máu len vào giữa các lớp thành mạch và có thể làm tổn thương lan rộng, đe dọa tính mạng. Ca bệnh của một phụ nữ 63 tuổi tại Đà Nẵng cho thấy diễn biến nguy hiểm ấy có thể xảy ra rất nhanh. Bệnh nhân T.T.L.D. nhập viện với cơn đau ngực dữ dội lan ra sau lưng, khó thở, vã mồ hôi, tay chân lạnh; tình trạng nhanh chóng chuyển nặng, trụy mạch và huyết áp tụt kẹt. Siêu âm tim khẩn cấp phát hiện tràn dịch màng ngoài tim gây chèn ép tim cấp. Chụp cắt lớp vi tính sau đó xác định bóc tách động mạch chủ ngực týp I DeBakey, từ đoạn gốc lan xuống động mạch chủ bụng. Khi bóc tách dẫn đến vỡ động mạch chủ và chèn ép tim, thời gian không còn là yếu tố phụ: đó là khoảng cách quyết định giữa cơ hội cứu sống và nguy cơ tử vong.
Phẫu thuật cấp cứu là bước ngoặt
Sau khi phát hiện chèn ép tim cấp, ê-kíp chọc dẫn lưu dịch màng ngoài tim để tạm thời ổn định huyết động. Biện pháp này giúp tạo khoảng thời gian cần thiết, nhưng không giải quyết nguyên nhân là bóc tách và vỡ mạch. Trước diễn biến cấp tính, các bác sĩ hội chẩn và chỉ định phẫu thuật tim hở cấp cứu. Ca mổ kéo dài gần sáu giờ, có hỗ trợ của hệ thống tim phổi nhân tạo; ê-kíp thay động mạch chủ lên và một phần quai động mạch chủ. Bệnh nhân được cứu sống, nhưng kết quả này không làm giảm mức độ nghiêm trọng của biến cố: vỡ mạch gây chèn ép tim có thể khiến tuần hoàn suy sụp nhanh chóng. Ca bệnh nhấn mạnh vì sao việc nhanh chóng nhận diện tình trạng, phối hợp cấp cứu và xử trí nguyên nhân có ý nghĩa sống còn.
Hồi sức sau mổ và ý nghĩa điều trị tại địa phương
Sau phẫu thuật, bệnh nhân được chuyển đến hồi sức tim để theo dõi và chăm sóc tích cực, trong đó có lọc máu liên tục (CRRT). Sức khỏe dần hồi phục, bệnh nhân ổn định và được xuất viện. Việc điều trị ngay tại địa phương cũng giúp gia đình thuận tiện hơn trong quá trình chăm sóc, theo chia sẻ của người bệnh. Theo TS.BS Nguyễn Lương Tấn thuộc Khoa Ngoại Tim mạch - Lồng ngực, bóc tách động mạch chủ là bệnh lý tim mạch tối cấp, có thể gây vỡ mạch, chèn ép tim và tử vong nhanh chóng. Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng cho biết đã thực hiện 117 ca phẫu thuật tim hở từ năm 2024 đến nay; con số này cho thấy năng lực điều trị chuyên sâu tại khu vực, nhưng không thay đổi yêu cầu cấp thiết của từng ca bệnh: chẩn đoán và can thiệp phải kịp thời.
Dấu hiệu không nên chờ đợi tại nhà
Đau ngực dữ dội, nhất là khi lan ra sau lưng và đi kèm khó thở, vã mồ hôi hoặc choáng, là những dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp. Ca bệnh này còn ghi nhận tay chân lạnh, trụy mạch và huyết áp tụt kẹt trước khi xác định tình trạng nguy kịch. Nếu xuất hiện các triệu chứng như vậy, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu, không tự theo dõi tại nhà và không tự lái xe khi tình trạng nghiêm trọng. Câu chuyện của bệnh nhân 63 tuổi là lời nhắc rõ ràng về tốc độ nguy hiểm của bóc tách động mạch chủ: khi biến chứng vỡ mạch và chèn ép tim cấp đã xuất hiện, phẫu thuật cấp cứu cùng hồi sức tích cực có thể là cơ hội sống còn. Đây là tường thuật về một ca bệnh cụ thể, không thay thế hướng dẫn chẩn đoán hay xử trí y tế.
