Mạng bay mở màn: ít tuyến nhưng có định hướng
Đường bay Long Thành là mạng kết nối hàng không dự kiến hình thành quanh sân bay mới, với các chuyến nội địa và quốc tế được tổ chức theo từng giai đoạn để đưa cảng vào khai thác thương mại. Ngày 28.10, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cho biết phương án giai đoạn đầu dự kiến tối đa khoảng 366 chuyến mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Con số này cho thấy Long Thành được tính toán như một sân bay có mạng bay ngay từ đầu, nhưng quy mô khai thác vẫn cần được mở dần theo năng lực vận hành. Điểm đáng chú ý không chỉ là số chuyến, mà là cách hai hãng nội địa lớn chia vai: Vietnam Airlines dự kiến mở trục Hà Nội và một số chặng quốc tế; Vietjet ưu tiên các kết nối nội địa. Đây là bộ khung ban đầu, chưa phải mạng bay hoàn chỉnh.
Sự phân công ấy tạo một hướng đi dễ hiểu: một hãng đặt trọng tâm vào tuyến trục và quốc tế, hãng còn lại phủ kết nối trong nước. Tuy nhiên, kế hoạch mới là dự kiến; lịch bay thực tế còn phụ thuộc vào phân bổ giờ cất, hạ cánh và phối hợp khai thác giữa Long Thành với Tân Sơn Nhất. Vì vậy, giá trị của công bố nằm ở việc xác lập cấu trúc ban đầu hơn là hứa hẹn một lựa chọn bay cụ thể cho hành khách ngay lúc này.
Vietnam Airlines và Vietjet chọn hai hướng kết nối
Với Vietnam Airlines Long Thành, tuyến Long Thành – Hà Nội được xác định là kết nối nội địa nổi bật trong giai đoạn đầu, bên cạnh một số đường bay quốc tế chưa được nêu tên cụ thể. Trục Hà Nội có thể giúp sân bay mới sớm có tuyến nối giữa hai đầu đất nước, nhưng nguồn tin chưa công bố tần suất hay thời điểm mở bán, nên chưa thể kết luận hành khách sẽ có bao nhiêu lựa chọn mỗi ngày. Vietjet sân bay Long Thành lại được định hướng theo mạng nội địa, nối cảng với các trung tâm kinh tế và du lịch lớn trên cả nước. Cách tiếp cận này có thể mở rộng lựa chọn cho người đi công tác lẫn khách du lịch, song các điểm đến cụ thể vẫn chưa được công bố.
Hai kế hoạch bổ sung cho nhau, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc các tuyến có lịch bay thuận tiện và kết nối mặt đất đủ tốt hay không. Với hành khách, sự xuất hiện của sân bay mới chỉ tạo thêm giá trị khi việc tiếp cận Long Thành không khiến tổng hành trình trở nên bất tiện. Bởi thế, mạng bay ban đầu cần được nhìn nhận như lời mở đầu cho quá trình xây dựng lựa chọn, chứ chưa phải bảo đảm rằng mọi trung tâm kinh tế, du lịch đều sẽ có chuyến bay trực tiếp.
Tiến độ vận hành quyết định giá trị của kế hoạch
Long Thành dự kiến bắt đầu khai thác thương mại vào cuối tháng 12.2026; các cơ quan, chủ đầu tư và đơn vị liên quan đang hoàn tất thủ tục pháp lý, kỹ thuật và vận hành để kịp mốc này. Theo kế hoạch, nghiệm thu các công trình trọng yếu sẽ diễn ra trong tháng 11, còn thủ tục môi trường, an ninh hàng không và bố trí nhân lực dự kiến hoàn tất đầu tháng 12. Tiến độ vì thế không phải phần phụ của câu chuyện đường bay: nếu khâu vận hành chưa sẵn sàng đồng bộ, mạng bay công bố cũng khó chuyển thành trải nghiệm ổn định cho khách. Tính đến ngày 9.10, nhóm công trình thiết yếu thuộc Dự án thành phần 3 đạt khoảng 86% khối lượng theo giá trị hợp đồng.
Giai đoạn đầu, khu cánh Tây và khu trung tâm nhà ga được ưu tiên hoàn thiện, với bốn đảo làm thủ tục dự kiến phục vụ chuyến nội địa và quốc tế. Đây là chi tiết thiết thực với hành khách, nhưng mức độ thuận tiện còn tùy cách bố trí quầy, luồng đi lại và phối hợp giữa các chuyến. Từ tháng 4 đến tháng 10.2027, kế hoạch dự kiến mở thêm đường bay quốc tế tới châu Âu, châu Úc, Nam Á, Đông Bắc Á, Đông Nam Á và châu Mỹ, cùng một số tuyến nội địa; sản lượng hành khách khi đó được dự báo đạt 50% công suất thiết kế.
Long Thành cần phát triển theo nhu cầu thực
Kế hoạch giai đoạn ba dự kiến từ tháng 10.2027 đưa sân bay lên 100% công suất thiết kế, với mạng bay nội địa, quốc tế và cả các tuyến hàng hóa đi châu Âu, Hoa Kỳ. Lộ trình này cho thấy tham vọng lớn, nhưng mở rộng nhanh không nên là thước đo duy nhất. Điều quan trọng hơn là các tuyến ban đầu có đủ nhu cầu, lịch bay phù hợp và phối hợp nhịp nhàng với Tân Sơn Nhất hay không. ACV cho biết việc phân bổ chuyến và tổ chức khai thác đang được xây dựng cùng các hãng trên cơ sở điều phối giờ cất, hạ cánh giữa hai sân bay. Đây là yếu tố then chốt để tránh mạng bay mới chỉ tồn tại trên kế hoạch mà chưa đem lại hành trình thuận tiện.
Vietnam Airlines và Vietjet đang đặt những viên gạch đầu tiên cho mạng bay Long Thành: một bên dự kiến kết nối Hà Nội và một số điểm quốc tế, bên kia hướng tới các trung tâm kinh tế, du lịch trong nước. Hướng phân vai này hợp lý cho giai đoạn mở cửa, nhưng thành công sẽ được đánh giá bằng độ tin cậy của vận hành và lợi ích thực tế với hành khách, không chỉ bằng số chuyến hay công suất mục tiêu. Nếu tiến độ hạ tầng, phân bổ chuyến và kết nối mặt đất cùng đáp ứng, Long Thành có cơ hội trở thành lựa chọn bổ sung có ý nghĩa; nếu không, mạng bay ban đầu sẽ khó phát huy hết vai trò.
