Ngoại giao hạ nhiệt nỗi lo nguồn cung
Giá dầu thế giới phản ánh kỳ vọng về cân bằng cung cầu, nhưng trong giai đoạn xung đột, chỉ một tín hiệu ngoại giao cũng có thể làm thay đổi nhanh cách thị trường định giá nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu. Ngày 29/10, giá dầu giảm khi triển vọng nối lại đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran phần nào xoa dịu lo ngại về Trung Đông.
Động lực giảm giá đến sau thông tin Phó Tổng thống Mỹ JD Vance liên hệ với Mohsen Rezaei, người đứng đầu cơ quan an ninh Iran, nhằm khởi động lại đàm phán Mỹ Iran. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng cho biết Tehran vẫn để ngỏ con đường ngoại giao. Tuy nhiên, các tín hiệu này chưa phải thỏa thuận: một quan chức Iran bác bỏ đề xuất do trung gian Qatar đưa ra, cho rằng điều khoản không thể chấp nhận được. Thị trường vì thế đang phản ứng với hy vọng có tiến triển, chứ chưa có bằng chứng rằng nguy cơ đối với nguồn cung đã được loại bỏ.
Mức giảm khác nhau, nhưng hướng đi cùng chiều
Các phiên gần đây cho thấy giá biến động mạnh theo từng tin tức, và mức giảm không giống nhau giữa các chuẩn dầu. Ngày 29/10, Brent mất 44 cent, tương đương 0,38%, còn dầu WTI giảm 78 cent, tương đương 0,76%; trong phiên, cả hai từng giảm hơn 2 USD/thùng trước khi thu hẹp đà đi xuống.
Đến ngày 2/11, dầu thô thế giới giảm hơn 3% trong phiên khi các quan chức Iran và Qatar bước sang ngày đàm phán thứ ba liên tiếp. Chuyên gia KCM Trade Tim Waterer nhận định một phần mức giảm là điều chỉnh kỹ thuật sau đợt tăng mạnh tuần trước. Vì vậy, không nên đọc nhịp giảm như dấu hiệu chắc chắn rằng thị trường đã trở lại bình thường: giá trước đó tăng mạnh do lo xung đột leo thang, còn những phiên đi xuống phản ánh sự tháo bớt phần bù rủi ro khi ngoại giao có vẻ khả thi hơn.
Với người tiêu dùng, biến động dầu có thể truyền áp lực sang chi phí nhiên liệu và rộng hơn là lạm phát; đà tăng trước đó đã gây sức ép lên người dân và làm khó các ngân hàng trung ương trong nỗ lực kiềm chế giá cả.
Các tuyến vận chuyển vẫn là điểm dễ tổn thương
Lý do không nên vội kết luận rủi ro đã qua nằm ở thực địa. Các cuộc tấn công mới của Houthi, nguy cơ Mỹ nối lại hành động quân sự sau cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11 và những đe dọa nhằm vào cơ sở năng lượng đều có thể đảo chiều tâm lý thị trường. Một thông tin ngoại giao làm giá dịu xuống; một vụ tấn công có thể lập tức khiến nỗi lo nguồn cung quay lại.
Dù vậy, dòng chảy dầu chưa ngừng hoàn toàn. Chuyên gia Suvro Sarkar của Ngân hàng DBS cho biết lượng dầu qua eo biển Hormuz và các tuyến thay thế vẫn ở gần 80% mức trước xung đột. Dữ liệu từ các đơn vị theo dõi tàu biển cũng cho thấy Saudi Arabia tăng xuất khẩu dầu thô trong tháng 10 so với tháng trước, bất chấp các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng. Những con số này giúp giải thích vì sao thị trường chưa phản ứng như thể nguồn cung đã bị cắt đứt hoàn toàn, nhưng chúng không bảo đảm vận tải sẽ an toàn nếu giao tranh mở rộng.
Ngoại giao cần kết quả, không chỉ tín hiệu
Mốc gần nhất là cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ ngày 3/11, sau đó giới đầu tư sẽ theo dõi liệu nguy cơ hành động quân sự có tăng lên hay không. Ngoại trưởng Iran từng nêu khả năng đẩy nhanh kế hoạch hòa bình kéo dài bảy ngày nếu các bên đạt thỏa thuận. Trong khi đó, OPEC+ quyết định giữ nguyên mục tiêu sản lượng tháng 12, nên chính sách sản lượng không tạo thêm một thay đổi tức thời để bù đắp nếu xuất khẩu bị gián đoạn.
Kết luận hợp lý lúc này không phải là nguồn cung đã an toàn, mà là phần bù rủi ro trong giá dầu đang giảm khi ngoại giao mở ra một lối thoát. Nếu đàm phán tiến triển thực chất và vận tải tiếp tục duy trì, áp lực có thể dịu thêm. Nếu các cuộc thương lượng đổ vỡ hoặc xuất hiện tấn công mới, chiều hướng sẽ đảo ngược nhanh. Thị trường đang đặt cược vào cơ hội hòa giải; người tiêu dùng và nhà đầu tư vẫn phải tính đến khả năng xung đột tái leo thang.
