Biết nguy cơ là bước đầu để tự bảo vệ
Chiến dịch “Không Một Mình” là chương trình toàn quốc giúp trẻ em và thanh thiếu niên nhận diện nguy cơ trên mạng, ứng phó với tình huống không an toàn và tìm sự hỗ trợ kịp thời. Điểm đáng chú ý là chiến dịch không dừng ở lời nhắc chung chung: học sinh được hướng dẫn nhận ra lừa đảo, dụ dỗ, quấy rối và cách bảo vệ thông tin cá nhân. Từ ngày 10/10 đến 10/12/2026, chiến dịch bước sang năm thứ hai triển khai trên cả nước, trong bối cảnh Internet ngày càng gắn với học tập, vui chơi và giao tiếp của trẻ. Giai đoạn 2021–2025, lực lượng chức năng xử lý khoảng 2.000 vụ xâm hại trẻ em mỗi năm; gần 20% vụ việc có liên quan đến không gian mạng. Quy mô ấy cho thấy an toàn mạng học sinh cần được dạy như kỹ năng thiết yếu, không phải một buổi tuyên truyền mang tính thời điểm.
Tình huống gần gũi giúp trẻ nhận ra mối quan hệ không an toàn
Sáng 28/10, Công an xã Mao Điền phối hợp với Trường Tiểu học Tân Trường tổ chức buổi hưởng ứng chiến dịch “Không Một Mình 2026” với thông điệp “Kết nối không tổn thương”; chương trình có 780 học sinh và 40 cán bộ, giáo viên tham gia. Cách truyền đạt bằng câu hỏi đời thường như người lạ hứa tặng quà để đổi lấy thông tin cá nhân giúp học sinh tập suy nghĩ trước khi hành động. Câu chuyện “Cô bé quàng khăn đỏ” cũng được dùng để minh họa rằng tài khoản giả, lời hứa hấp dẫn hay sự quan tâm thiếu chân thành có thể là cách tạo lòng tin. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với lứa tuổi tiểu học: trẻ cần hiểu rằng trò chuyện thân thiện không đồng nghĩa với đáng tin. Khi gặp lời mời kết bạn đáng ngờ, yêu cầu cung cấp dữ liệu hoặc đường dẫn lạ, các em được nhắc bình tĩnh, không làm theo và tìm người lớn đáng tin cậy giúp đỡ.
Năm nguyên tắc ngắn gọn, một điểm tựa rõ ràng
Tại buổi tuyên truyền, học sinh được hướng dẫn ghi nhớ năm nguyên tắc: “Giữ kín - Kiểm tra - Không bấm bừa - Không làm tổn thương - Lên tiếng”. Mỗi nguyên tắc gắn với hành động cụ thể: giữ kín họ tên, địa chỉ, trường học, số điện thoại, mật khẩu và hình ảnh riêng tư; kiểm tra tài khoản, nội dung tiếp cận mình; không nhấp đường dẫn hoặc tải tệp không rõ nguồn gốc; không xúc phạm hay phát tán thông tin của bạn bè. Quan trọng nhất là lên tiếng khi lo lắng, bị đe dọa hoặc có dấu hiệu bị dụ dỗ. Học sinh được giới thiệu Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111 để tiếp nhận thông tin, tư vấn và hỗ trợ khi cần. Những chỉ dẫn này biến kỹ năng an toàn mạng thành lựa chọn có thể thực hiện ngay, đồng thời giúp trẻ hiểu rằng các em không phải tự đối mặt với nguy hiểm.
Bài học chỉ có tác dụng khi người lớn tiếp tục đồng hành
Một buổi nói chuyện không thể thay thế sự đồng hành mỗi ngày. Cha mẹ và thầy cô cần lắng nghe khi trẻ kể về trải nghiệm trên mạng, tránh khiến các em sợ bị trách phạt rồi chọn im lặng. Nhà trường và lực lượng công an có thể bổ trợ cho nhau: đưa kiến thức phòng ngừa xâm hại trực tuyến đến lớp học, rồi duy trì trao đổi để trẻ biết tìm ai khi gặp chuyện. Tại Trường THCS và THPT Lương Thế Vinh, nội dung chiến dịch được kết hợp với hoạt động “5 phút cùng em” và thử thách nhảy trên nền bài hát “Lướt chạm”, cho thấy kỹ năng có thể được truyền tải bằng hình thức gần gũi. Nhưng thông điệp “Kết nối không tổn thương” chỉ có ý nghĩa khi người lớn tạo được điểm tựa tin cậy và học sinh cũng biết tôn trọng người khác trên mạng. Muốn bảo vệ trẻ bền vững, cần duy trì việc học kỹ năng an toàn mạng thường xuyên, chứ không chờ đến khi sự cố xảy ra.
