Một đêm opera làm nổi bật truyền thống đào tạo
Concert Resonantia là chương trình thanh nhạc hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, quy tụ nghệ sĩ thính phòng, cựu học viên và những gương mặt trẻ trong không gian opera, operetta. Không phải một cuộc điểm danh tác phẩm, đêm diễn cho thấy điều đáng tự hào nhất của một học viện là khả năng nối tiếp nghề nghiệp qua nhiều thế hệ. Chương trình được xây dựng thành hai phần, dẫn khán giả đi qua những màu sắc cảm xúc khác nhau của sân khấu cổ điển. Từ giảng viên giàu kinh nghiệm đến học sinh, sinh viên xuất sắc, các giọng ca cùng đặt kỹ thuật và cá tính biểu diễn vào một mạch kể chung. Nhờ vậy, hòa nhạc opera vừa mang tính kỷ niệm, vừa là dịp để công chúng nghe rõ sức sống của một truyền thống đào tạo lâu năm.
Sau Concert Resonantia, chương trình nghệ thuật đặc biệt “70 năm - Những thanh âm ngân mãi” dự kiến diễn ra lúc 20 giờ ngày 14/11 tại Phòng hòa nhạc Lớn của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, số 77 Hào Nam, Hà Nội. Đây là một điểm hẹn tiếp nối chuỗi hoạt động kỷ niệm, nhưng sức hút của Concert Resonantia nằm ở cách đưa năng lực biểu diễn thanh nhạc ra trước công chúng thay vì chỉ nhắc lại lịch sử bằng lời.
Trích đoạn kinh điển, từ lãng mạn đến hài hước
Phần đầu mở ra những câu chuyện tình yêu, tuổi trẻ và khát vọng bằng các trích đoạn opera nổi tiếng. O soave fanciulla trong La Bohème của Giacomo Puccini là một điểm nhấn lãng mạn, qua phần thể hiện của Đào Tố Loan và Trường Linh. Các nghệ sĩ Nguyễn Thảo Ly, Phan Nguyệt Quỳnh, Huyền Trang, Nghệ sĩ Ưu tú Lan Anh và ca sĩ Tuấn Anh góp thêm những sắc thái riêng. Sang phần hai, Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Trần Nhật Minh mở rộng không gian âm thanh, đưa chương trình từ trầm lắng, hào sảng đến duyên dáng, hài hước và bùng nổ. Những trích đoạn operetta giúp đổi nhịp cho đêm diễn, tạo nên tương phản cần thiết bên cạnh vẻ trang trọng của opera. Chính sự đa dạng ấy khiến chương trình không bị đóng khung trong một màu cảm xúc.
Điểm đáng nghe không chỉ là danh tiếng của các tác phẩm, mà còn là cách từng giọng ca giữ được cá tính trong tổng thể có dàn nhạc đồng hành. Chương trình chọn chất liệu đủ gần với khán giả qua tình yêu và tuổi trẻ, nhưng vẫn giữ yêu cầu cao về phong cách và độ chuẩn xác. Với người chưa quen opera, sự thay đổi sắc thái giữa hai phần tạo lối vào dễ chịu; với người nghe lâu năm, phần trình diễn cho thấy sự chăm chút trong cách xây dựng một đêm nhạc có nhịp điệu.
Kỹ thuật thanh nhạc là thước đo của đêm diễn
Thành công của chương trình không thể tách khỏi kỹ thuật thanh nhạc. Một nhận xét sau đêm diễn ghi rằng các nghệ sĩ “hát live gần như không có sạn”, đồng thời nhấn mạnh mỗi giọng ca có màu sắc, cá tính riêng và sự tròn trịa từ kỹ thuật đến phong cách biểu diễn. Đây là lời khen cụ thể, bởi opera đòi hỏi người hát kiểm soát hơi thở, âm sắc và cách nhả chữ trong khi vẫn phải truyền tải cảm xúc. Khi nhiều thế hệ cùng đứng trên sân khấu, sự khác biệt về chất giọng có thể trở thành ưu thế nếu được đặt đúng chỗ. Concert Resonantia cho thấy trình độ đào tạo không chỉ nằm ở việc hát đúng nốt, mà còn ở khả năng làm chủ phong cách và hòa quyện với bạn diễn.
Dẫu vậy, âm nhạc hàn lâm vốn không dễ tiếp cận với đông đảo công chúng. Những quy ước phong cách và hình thức biểu diễn có thể tạo khoảng cách với người nghe mới. Chương trình phần nào khắc phục điều đó bằng sự chuyển đổi giữa chất trữ tình, kịch tính và hài hước, cùng phần đệm giao hưởng giàu màu sắc. Thay vì hạ thấp yêu cầu nghệ thuật, cách tổ chức này giúp khán giả có nhiều điểm tựa cảm xúc để theo dõi.
Từ sân khấu thanh nhạc đến cuộc hội ngộ bốn cây đàn
Dấu mốc 70 năm còn được nối dài bằng một cuộc hội ngộ khác của Học viện Âm nhạc: chương trình Nghệ thuật hòa tấu – Cuộc hội ngộ của những kiệt tác trên bốn cây đàn piano, dự kiến diễn ra lúc 20 giờ ngày 1/11 tại Phòng hòa nhạc Lớn. Chương trình quy tụ 32 nghệ sĩ, giảng viên đang trực tiếp giảng dạy tại Khoa Piano. Đây là một hòa nhạc piano có quy mô đáng chú ý, không chỉ bởi số lượng người tham gia mà còn vì các tác phẩm vốn viết cho dàn nhạc giao hưởng được chuyển soạn cho bốn piano. Đội hình nhiều nghệ sĩ cùng chia bè trên những cây đàn đặt cạnh nhau đòi hỏi sự lắng nghe và phối hợp rất chặt chẽ.
Không có nhiều nhạc cụ khác hỗ trợ, các nghệ sĩ phải tự tổ chức âm thanh, phân chia bè và xử lý sắc thái để tái hiện cấu trúc, màu sắc, sức biểu cảm của nguyên tác. Đó là thử thách kỹ thuật, nhưng cũng là dịp để giảng viên và đồng nghiệp trình bày năng lực hòa tấu trước công chúng. Đặt bên Concert Resonantia, chương trình piano làm rõ một nét đáng giá trong dịp kỷ niệm: Học viện không chỉ gìn giữ kho tác phẩm kinh điển mà còn tạo sân khấu để những người làm nghề cùng đối thoại bằng chính chuyên môn của mình.
Kỷ niệm có ý nghĩa khi âm nhạc tiếp tục ngân vang
Concert Resonantia thuyết phục bởi sự kết hợp giữa tác phẩm kinh điển, dàn nhạc giao hưởng và những giọng hát được rèn luyện bài bản. Nhưng giá trị lớn hơn nằm ở hình ảnh nhiều thế hệ cùng góp mặt, từ nghệ sĩ trưởng thành từ Khoa Thanh nhạc đến học sinh, sinh viên đang tiếp bước. Với khán giả, đây là cơ hội thưởng thức opera và operetta trong một chương trình được tổ chức theo mạch cảm xúc rõ ràng; với Học viện, đó là cách thiết thực để kỷ niệm chặng đường phát triển bằng chính thành quả đào tạo. Khi kỹ thuật được đặt cạnh cá tính biểu diễn và sự phối hợp tập thể, những thanh âm kinh điển không còn là di sản xa cách mà trở thành trải nghiệm sống động trên sân khấu.
Từ hòa nhạc opera đến cuộc hội ngộ bốn cây đàn, các chương trình kỷ niệm cho thấy một hướng đi đáng ủng hộ: để nghệ sĩ và giảng viên cùng trình diễn, đồng thời mở cửa cho thế hệ trẻ. Đêm nhạc vì thế không chỉ nhìn về quá khứ; nó chứng minh truyền thống của Học viện Âm nhạc vẫn có thể được làm mới qua tiếng hát, tiếng đàn và sự gặp gỡ giữa những người cùng theo đuổi âm nhạc hàn lâm.
