Đại hội là phép thử cho hướng đi của thể thao Việt Nam
Đại hội Thể thao toàn quốc là sự kiện thể thao chu kỳ bốn năm, nơi các địa phương và ngành tranh tài, đồng thời cung cấp dữ liệu để đánh giá lực lượng và định hướng phát triển thể thao Việt Nam. Vì thế, giá trị của kỳ Đại hội không thể gói gọn trong bảng tổng sắp huy chương. Tọa đàm do Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM phối hợp tổ chức ngày 11-11 tập trung vào vai trò tìm kiếm, đào tạo và phát triển tài năng. Hôm sau, tại buổi họp báo ở TP.HCM, Phó Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Nguyễn Hồng Minh nhấn mạnh yêu cầu đổi mới về chất lượng và hiệu quả, chứ không chỉ mở rộng quy mô. Đại hội lần thứ X có 48 môn, 973 nội dung tranh huy chương và 36 đoàn tham dự. Quy mô ấy càng khiến một câu hỏi cấp thiết hơn: liệu nguồn lực có được chuyển thành tiến bộ chuyên môn bền vững?

Đầu tư trọng điểm phải bắt đầu từ từng nội dung
Muốn Đại hội trở thành bệ phóng, ngành thể thao cần chọn đúng nơi để dồn lực, thay vì chia đều theo tên môn hay địa phương. Nguyễn Nam Nhân, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, nêu rõ: nếu đặt mục tiêu Olympic, đầu tư phải hướng đến từng nội dung Olympic cụ thể. Đây là khác biệt giữa đầu tư thể thao trọng điểm và cách làm dàn trải: lựa chọn vận động viên có triển vọng, xác định khoảng cách với chuẩn quốc tế rồi xây lộ trình thu hẹp khoảng cách ấy. Nguyễn Hồng Minh cũng cho biết kết quả Đại hội sẽ giúp rà soát, chọn môn, nội dung và vận động viên có triển vọng để đầu tư tập trung. Việc đào tạo tài năng thể thao cần đi cùng khoa học, công nghệ, y học thể thao, dinh dưỡng và phương pháp huấn luyện hiện đại. Nếu thiếu những điều kiện đó, phát hiện được tài năng chưa đồng nghĩa với việc giúp họ tiến xa.

Đo tiến bộ, không chỉ đếm huy chương
Bảng huy chương dễ đọc, nhưng không đủ để kết luận địa phương nào đang phát triển thể thao tốt. Một thành tích vô địch trong nước chưa chắc đồng nghĩa với khả năng cạnh tranh ở khu vực hay quốc tế; còn đầu tư dàn trải có thể khiến vận động viên thiếu điều kiện để bứt phá. Bởi vậy, đánh giá Đại hội nên tính thêm kỷ lục, mức tiến bộ, khoảng cách tới chuẩn quốc tế và số vận động viên trẻ được đưa lên đội tuyển. Đây là cách nhìn thực chất hơn về hiệu quả đầu tư, đồng thời biến kết quả thi đấu thành căn cứ điều chỉnh mô hình phát triển trong giai đoạn tới. Các môn ngoài Olympic và Asiad vẫn có giá trị văn hóa, phong trào và sức khỏe cộng đồng; nhưng mục tiêu thi đấu quốc tế đòi hỏi lựa chọn rõ nội dung ưu tiên. Không nên bắt mọi môn cùng gánh một kỳ vọng thành tích, cũng không nên để cuộc đua huy chương che khuất những tín hiệu về lực lượng kế cận.
Di sản phải còn sau ngày bế mạc
Theo kế hoạch, chương trình chính diễn ra từ ngày 14-11 đến 12-12-2026; một số môn thi đấu sớm, lễ khai mạc dự kiến tối 21-11 và bế mạc ngày 12-12. Nhưng dấu ấn đáng kể nhất sẽ không nằm ở vài tuần tranh tài mà ở những gì được duy trì sau đó. Với TP.HCM, cơ sở vật chất cần tiếp tục phục vụ đào tạo, thi đấu và nhu cầu tập luyện của người dân. Giải đi bộ trực tuyến “100 triệu bước chân vì một Việt Nam khỏe mạnh” cũng cho thấy Đại hội có thể kết nối thể thao thành tích cao với thông điệp rèn luyện cho mọi người. Đây là thước đo cần thiết: một sự kiện lớn chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu vừa tạo đường đi cho tài năng trẻ, vừa để lại cơ hội vận động cho cộng đồng. Đại hội nên được xem là điểm khởi đầu để rà soát, tuyển chọn và đầu tư bền bỉ, không phải đích đến của cuộc đua huy chương.







