Giải thưởng đưa sống xanh vào nếp học đường
Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam là sáng kiến khuyến khích các cơ sở giáo dục biến bảo vệ môi trường thành hoạt động thường xuyên, để học sinh học bằng kiến thức lẫn những thói quen thực hành mỗi ngày. Ngày 13/11, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát động giải thưởng tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Tây Hà Nội, phường Xuân Phương, Hà Nội. Lễ phát động theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến thu hút khoảng 30.000 người tham dự. Quy mô hưởng ứng ấy cho thấy chủ đề môi trường đã có sức hút trong nhà trường; thách thức tiếp theo là chuyển sự quan tâm thành việc làm có thể duy trì và đo lường. Theo Thứ trưởng Lê Trọng Yên, trường học là nơi hình thành kiến thức, nhân cách và thói quen của thế hệ trẻ. Vì vậy, giá trị của giải thưởng không nên chỉ nằm ở danh hiệu, mà ở những thay đổi còn tiếp diễn sau lễ trao giải.

Ba chủ đề, từ sân trường đến cách dùng tài nguyên
Bối cảnh khiến chương trình đáng chú ý không chỉ là những áp lực từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm, suy giảm đa dạng sinh học và khai thác tài nguyên thiếu bền vững, mà còn là nhu cầu thay đổi hành vi ngay từ sớm. Từ trọng tâm giảm rác thải nhựa của mùa trước, giải thưởng ASEAN 2026 mở rộng sang ba chủ đề: trường học xanh; trường học giảm thiểu rác thải nhựa; và trường học sử dụng nước an toàn, tiết kiệm. Các hoạt động được xem xét gồm phân loại rác tại nguồn, giảm đồ nhựa dùng một lần, kiểm tra chất lượng nước và theo dõi mức tiết kiệm nước. Đây là hướng đi hợp lý: học sinh có thể nhìn thấy tác động của lựa chọn hằng ngày thay vì chỉ nghe bài giảng chung về môi trường. Tiết kiệm điện, nước, chăm sóc cây xanh và phân loại rác, khi thành thói quen, giúp các em hiểu giá trị tài nguyên và trách nhiệm của mình.

Quy mô lớn cần đi kèm cơ hội tham gia thực chất
Số người dự lễ là dấu hiệu tích cực, nhưng không tự động chứng minh trường học đã chuyển đổi xanh. Điều đáng theo dõi hơn là liệu tiêu chí có giúp trường chọn việc phù hợp với nguồn lực và duy trì kết quả hay không. Mùa giải có 66 giải thưởng, tổng giá trị tiền thưởng 567 triệu đồng. Thể lệ dành cho trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông trên toàn quốc; mỗi trường nộp một hồ sơ thể hiện kết quả ở cả ba chủ đề, đồng thời chọn một chủ đề thế mạnh. Ban tổ chức cũng nhấn mạnh cần hỗ trợ trường vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo, nơi hạn chế về nhân lực, cơ sở vật chất hoặc tiếp cận thông tin có thể cản trở việc tham gia. Công bằng ở đây không có nghĩa mọi trường phải làm cùng một mô hình, mà là mỗi trường có cơ hội trình bày sáng kiến phù hợp với điều kiện thực tế.

Từ phát động đến hành động trong năm học
Sau lễ phát động, các trường cần biến tiêu chí thành kế hoạch có người phụ trách, hoạt động cụ thể và kết quả có thể kiểm chứng. Hạn cuối nộp hồ sơ trực tuyến là ngày 10/12/2026 theo thông báo gia hạn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trong chiều 13/11, Hội nghị Mạng lưới các Trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam được tổ chức để giới thiệu tiêu chí, trao đổi kinh nghiệm và bàn cách kết nối giữa các cơ sở giáo dục. Mạng lưới hướng tới chia sẻ sáng kiến và hỗ trợ hoạt động bảo vệ môi trường trong năm học 2026–2027 cùng các năm tiếp theo. Đây mới là phần có ý nghĩa lâu dài: nhà trường có thể học từ mô hình của nhau, nhưng nên chọn giải pháp vừa sức và theo dõi tác động thay vì chạy theo hình thức. Giải thưởng trường học sinh thái chỉ thật sự thành công khi thói quen xanh ở trường tiếp tục được học sinh mang về gia đình và cộng đồng.







