11 dự án, một thông điệp: xử lý những nút thắt lâu năm
Loạt dự án TP.HCM khánh thành và khởi công là chương trình đầu tư vào giao thông, chỉnh trang đô thị cùng các dịch vụ thiết yếu, nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở kết nối và chất lượng sống trong một đô thị mở rộng nhanh. Ngày 29/8, thành phố tổ chức lễ khánh thành, khởi công 11 công trình với tổng vốn gần 51.000 tỷ đồng tại hai điểm cầu, chào mừng Quốc khánh 2/9; trong đó có 3 dự án khánh thành và 8 dự án khởi công. Quy mô ấy đáng chú ý, nhưng ý nghĩa không nằm ở nghi thức hay con số tổng vốn. Thước đo thực sự sẽ là việc những công trình này giảm được bao nhiêu thời gian đi lại, cải thiện ra sao các khu dân cư và tạo thêm lựa chọn sống cho người dân. Thành phố đang gửi đi tín hiệu rõ: hạ tầng thiết yếu không thể tiếp tục bị đẩy xuống sau áp lực tăng trưởng.
Giao thông liên vùng phải chuyển từ bản vẽ sang năng lực đi lại
Trong danh mục mới, giao thông nổi bật bởi các tuyến quốc lộ và đoạn Vành đai 4 kết nối ra ngoài đô thị. Dự án mở rộng Quốc lộ 13 dài khoảng 5,9 km, từ cầu Bình Triệu đến ranh Bình Dương cũ, được thiết kế mở rộng lên 10–14 làn; dự án có tổng vốn 6.276 tỷ đồng. Quốc lộ 1, đoạn từ Kinh Dương Vương đến ranh Long An, cũng được nâng cấp theo hình thức BOT, với tổng vốn 6.674 tỷ đồng. Hai dự án thành phần Vành đai 4 được đầu tư lần lượt 8.761 tỷ đồng và 5.247 tỷ đồng. Đây là những mắt xích có thể cải thiện lưu thông giữa thành phố và các địa bàn lân cận, nhưng mở rộng mặt đường không tự động giải quyết ùn tắc. Hiệu quả phụ thuộc vào tiến độ, tổ chức giao thông và kết nối đồng bộ; nếu các điểm nghẽn quanh đầu tuyến còn nguyên, người đi đường vẫn phải trả giá bằng thời gian.
Chỉnh trang đô thị là bài toán về nơi ở, không chỉ diện mạo
Dự án có vốn lớn nhất trong danh sách là chỉnh trang khu Mả Lạng và Chợ Gà - Gạo, với tổng mức đầu tư 15.674 tỷ đồng. Việc đặt một dự án chỉnh trang ở vị trí trung tâm của chương trình cho thấy thành phố không thể chỉ mở đường ở vùng ven mà bỏ qua những khu dân cư tồn tại nhiều bất cập ngay trong lõi đô thị. Tuy nhiên, chỉnh trang chỉ có ý nghĩa khi người dân được bảo đảm quyền lợi, chỗ ở và khả năng tiếp cận dịch vụ trong quá trình thay đổi; một diện mạo mới không thể là mục tiêu duy nhất. Hai dự án nhà ở xã hội trong danh sách, gồm khu nhà ở Tiến Phước với vốn 306 tỷ đồng và Lê Thành Tân Tạo 2 với vốn 550 tỷ đồng, bổ sung một phần cho nhu cầu nhà ở. Thành phố cần xem các hạng mục này như một bài toán thống nhất: cải thiện không gian sống nhưng không đẩy người thu nhập thấp ra xa cơ hội việc làm.
Tăng tốc công trình trọng điểm, nhưng tiến độ phải đi cùng chất lượng
Loạt dự án không xuất hiện riêng lẻ mà nằm trong nhịp tăng tốc hạ tầng rộng hơn: các công trường Vành đai 2, Vành đai 3, Quốc lộ 13 và cải tạo rạch Xuyên Tâm đang đồng loạt triển khai nhiều hạng mục. Bên cạnh giao thông và chỉnh trang đô thị, chương trình còn có dự án cải thiện môi trường nước Bình Dương vốn 7.211 tỷ đồng cùng ba công trình trường học đã khánh thành, cho thấy nhu cầu phát triển không thể thu gọn vào mặt đường. Các công trình đã hoàn tất điều kiện cần thiết và sẵn sàng triển khai. Nhưng khởi công chỉ là điểm bắt đầu: thành phố cần công khai tiến độ, kiểm soát chất lượng và hạn chế xáo trộn kéo dài cho người dân. Nếu làm được điều đó, hạ tầng giao thông và chỉnh trang đô thị sẽ tạo giá trị thực thay vì chỉ bổ sung danh sách công trình trọng điểm.
