Ngày Thanh toán Số Việt Nam: từ “Ngày Thẻ” đến “Chạm số – Sống xanh”
Ngày Thanh toán Số Việt Nam là chuỗi sự kiện thường niên tôn vinh thanh toán không tiền mặt, nơi các ngân hàng, doanh nghiệp và người dùng cùng trải nghiệm những công nghệ thanh toán số mới, thảo luận chính sách và định hình lối sống số an toàn, tiện lợi, hướng tới phát triển xanh và bền vững cho toàn xã hội.
Mùa thứ 6 đánh dấu bước ngoặt khi “Ngày Thẻ Việt Nam” chính thức đổi tên thành “Ngày Thanh toán Số Việt Nam”, phản ánh sự dịch chuyển của thị trường từ thẻ vật lý sang hệ sinh thái thanh toán số đa kênh với mã QR, thanh toán chạm (Tap to Pay), ví điện tử, di động và sinh trắc học. Chủ đề “Chạm số – Sống xanh” không phải khẩu hiệu đẹp mà là tuyên bố: công nghệ số sẽ là đòn bẩy cho lối sống xanh bền vững. Câu hỏi trung tâm của mùa này rất rõ: mỗi cú chạm thanh toán sẽ đóng góp gì thêm ngoài sự tiện lợi – cho môi trường, cho bao trùm tài chính và cho chất lượng sống của người dân.
Từ cú chạm đến lối sống xanh: thanh toán số bền vững bắt đầu từ những việc nhỏ
Thông điệp quan trọng nhất của Ngày Thanh toán Số Việt Nam là: thanh toán số bền vững không phải chuyện xa vời, mà bắt đầu từ những lựa chọn rất nhỏ. Một hóa đơn điện tử thay cho tờ giấy in, một mã QR thay cho đồng tiền mặt phải in ấn, vận chuyển, kiểm đếm, một thủ tục hoàn tất trên điện thoại thay cho một chuyến đi và một lần xếp hàng – khi được hàng triệu người lặp lại mỗi ngày, những thay đổi ấy tạo nên khác biệt thật sự cho môi trường và xã hội.
Ở góc độ hành vi, việc chạm thẻ contactless hay quét mã QR thanh toán đã trở nên quen thuộc với người trẻ: họ trả viện phí bằng QR, nộp thuế trên điện thoại, mua sắm xuyên biên giới chỉ với một lần quét. Các dịch vụ công, điện lực, y tế, giáo dục dần tích hợp thanh toán số, giúp người dân chủ động giao dịch mọi lúc, mọi nơi. Khi thanh toán không còn là thao tác rời rạc mà là mắt xích trong mọi dịch vụ, mỗi cú chạm số trở thành một “lá phiếu” ủng hộ mô hình tiêu dùng ít giấy, ít di chuyển, ít lãng phí hơn.
2026: cột mốc trưởng thành mới của thị trường thanh toán số
Theo cơ quan quản lý, năm 2026 đánh dấu một giai đoạn trưởng thành mới của thị trường thanh toán số tại Việt Nam. Việc đổi tên sự kiện sang Ngày Thanh toán Số Việt Nam chỉ là phần nổi của tảng băng: bên dưới là một hạ tầng đã phát triển nhanh về quy mô lẫn chất lượng. Các giao dịch qua internet, di động và đặc biệt là qua mã QR duy trì tốc độ tăng trưởng cao, len lỏi từ siêu thị, trung tâm thương mại đến chợ dân sinh, quán trà đá vỉa hè. Thiết bị di động và mã QR đã biến mọi nơi thành điểm chấp nhận thanh toán chi phí thấp – nền tảng quan trọng cho lối sống xanh và tiện lợi.
Hệ thống cũng trưởng thành về an toàn. Tính đến 2/10/2026, hơn 175,2 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,94 triệu hồ sơ tổ chức đã được đối chiếu sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc VNeID. Nhờ kết nối dữ liệu dân cư và làm sạch dữ liệu, hàng ngàn tỷ đồng của người dân được bảo vệ tốt hơn. Đây là điểm mấu chốt: thanh toán số bền vững không thể chỉ nói về “xanh”, mà phải đứng trên nền tảng an toàn và tin cậy đủ mạnh để người dùng dám chuyển hẳn sang không tiền mặt.
Hành trình 5 năm: từ thẻ phi tiếp xúc đến QR xuyên biên giới
Nhìn lại giai đoạn 2020–2025, có thể thấy rõ vì sao 2026 được xem là bước trưởng thành. Năm 2020, thẻ phi tiếp xúc được phổ cập, kéo người dùng đến gần hơn với chạm thẻ contactless, máy POS và giao dịch trực tuyến. Giai đoạn 2021–2022, dịch vụ chuyển nhanh qua mã VietQR ra mắt và nhanh chóng trở thành phương thức được ưa chuộng, trong khi định danh trực tuyến eKYC bùng nổ với hơn 11,9 triệu tài khoản mở qua eKYC đang hoạt động và hơn 260 triệu lượt giao dịch thanh toán trong năm 2023, đạt giá trị khoảng 191,93 nghìn tỷ đồng.
Đến 2025, xác thực sinh trắc học được triển khai rộng, QR, ứng dụng ngân hàng, Internet Banking, thẻ và thanh toán tại điểm bán cùng phát triển, còn ATM dần lùi về vai trò thứ yếu. Mạng lưới thanh toán số Việt Nam cũng vươn ra khu vực, kết nối với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Singapore, Hàn Quốc. Số giao dịch QR xuyên biên giới giữa Việt Nam và ba nước Thái Lan, Lào, Campuchia tăng 11 lần ở chiều du khách đến Việt Nam và 5 lần về số lượng giao dịch của người Việt, giá trị tăng 4 lần. Quét mã QR thanh toán không còn là “trải nghiệm mới lạ”, mà là thói quen xuyên biên giới của cả một thế hệ.
Không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên “Chạm số – Sống xanh”
Điểm đáng giá của Ngày Thanh toán Số Việt Nam là phạm vi hướng tới không còn bó hẹp trong khối ngân hàng. Chương trình mở rộng tới người dân và doanh nghiệp nói chung, đặc biệt là người trẻ và gia đình trẻ. Đồng thời, định hướng chung của ngành là phủ sóng thanh toán số tới những “vùng trắng” – nông thôn, vùng sâu, vùng xa – và hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái. Nếu không làm được điều này, mọi khẩu hiệu về thanh toán số bền vững sẽ chỉ dừng ở đô thị lớn.
Tuy nhiên, sự dịch chuyển vĩ mô này cũng đặt áp lực lớn lên các ngân hàng thương mại, buộc họ phải liên tục tái cấp vốn cho nền tảng công nghệ để giữ thị phần. Đầu tư cho an toàn, bảo mật, giáo dục người dùng – nhất là người cao tuổi và người mới tiếp cận ngân hàng số – là chi phí không thể né. Nhưng đó là cái giá cần trả để xây dựng một hệ sinh thái nơi chạm thẻ contactless hay quét mã QR thanh toán đều an toàn, dễ dùng, thân thiện với môi trường. Kết luận công bằng là: “Chạm số – Sống xanh” chỉ có ý nghĩa khi mọi người dân đều có cơ hội chạm, và mỗi cú chạm đều đáng tin.
