Tái hòa nhập cần nhiều hơn quyết tâm từ bỏ ma túy
Tái hòa nhập sau cai là quá trình giúp người đã hoàn thành cai nghiện ổn định sức khỏe, khôi phục quan hệ gia đình, học nghề và tạo thu nhập để sống bền vững trong cộng đồng. Vì vậy, cai nghiện không thể dừng ở việc chấm dứt lệ thuộc; nếu trở về mà thiếu sinh kế và chỗ dựa, người sau cai vẫn phải đối mặt với những trở ngại dễ làm lung lay quyết tâm. Thái Nguyên đang đưa đào tạo nghề, lao động trị liệu và tư vấn hướng nghiệp vào chương trình tại các cơ sở cai nghiện, nhằm chuẩn bị cho học viên trước ngày trở về. Cách tiếp cận này có lý: một nghề phù hợp không bảo đảm mọi khó khăn sẽ biến mất, nhưng có thể mở ra lựa chọn thiết thực hơn việc quay lại môi trường cũ. Việc làm và thu nhập ổn định là một phần của phòng ngừa tái nghiện, chứ không phải phần việc có thể để sau.
Quy mô lớn đòi hỏi chuẩn bị liên tục
Số liệu tại Thái Nguyên cho thấy nhu cầu hỗ trợ không nhỏ. Năm 2025, các cơ sở tiếp nhận 534 học viên, hoàn thành cai nghiện cho 795 người và đang quản lý 805 học viên. Trong sáu tháng đầu năm 2026, cơ sở tiếp nhận mới 250 học viên, hoàn thành chương trình cho 351 người và quản lý 677 học viên; nguồn thống kê nêu 578 người cai nghiện bắt buộc và 100 người tự nguyện, nên hai nhóm này không cộng thành tổng số được báo cáo. Cùng với học nghề, cơ sở và các đơn vị phối hợp tổ chức 39 buổi giáo dục pháp luật, 36 buổi rèn kỹ năng sống và 106 buổi trị liệu tâm lý trong chín tháng năm 2026. Những hoạt động này cho thấy chuẩn bị tái hòa nhập không chỉ là dạy một thao tác nghề: người học còn cần sức khỏe, nếp sinh hoạt và khả năng thích ứng với đời sống ngoài cơ sở.
Học nghề phải gắn với cơ hội việc làm
Đào tạo nghề cai nghiện có ý nghĩa khi nội dung phù hợp với khả năng của học viên và dẫn đến cơ hội mưu sinh thực tế. Tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 1 tỉnh Thái Nguyên, học viên tham gia học nghề, lao động, rèn kỹ năng sống và trị liệu tâm lý. Theo Phó trưởng cơ sở, Trung tá Nguyễn Đức Tuấn, việc học nghề còn giúp hình thành tác phong, kỷ luật và trách nhiệm — những điều cần thiết để tìm việc hoặc tự tạo việc làm khi trở về. Một học viên 29 tuổi đang cai nghiện tại cơ sở chia sẻ mong muốn sớm trở về chăm lo cho vợ và con gái. Câu chuyện ấy nhắc rằng việc làm sau cai không phải khái niệm trừu tượng: đó là khả năng tự nuôi sống bản thân và góp phần xây dựng lại niềm tin trong gia đình. Nhưng bằng nghề hay khóa học chưa đủ; cần có kết nối với nơi tuyển dụng và tư vấn lựa chọn công việc phù hợp.
Gia đình và địa phương là điểm tựa sau ngày trở về
Hỗ trợ người cai nghiện cần bắt đầu từ những việc gia đình và người sau cai có thể chủ động tìm hiểu: hỏi cơ sở về chương trình học nghề, tư vấn hướng nghiệp và kế hoạch tiếp nối khi hoàn thành cai nghiện; trao đổi với chính quyền địa phương về các đầu mối hỗ trợ; đồng thời duy trì động viên, thăm hỏi và cùng người thân xây dựng nếp sinh hoạt có trách nhiệm. Cơ sở cai nghiện số 1 ở Tây Ninh cũng nhấn mạnh phối hợp với gia đình để tạo điểm tựa tinh thần, cho thấy sự đồng hành không chỉ cần ở một địa phương. Bước tiếp theo ở Thái Nguyên là mở rộng mô hình đào tạo, đa dạng ngành nghề theo nhu cầu và tăng kết nối doanh nghiệp để tạo thêm cơ hội việc làm. Hướng đi ấy đáng ủng hộ, nhưng cần được đánh giá bằng việc người sau cai có thể tiếp cận nghề, tìm được việc và duy trì sinh kế sau khi trở về. Cai nghiện giúp họ rời xa ma túy; sinh kế và sự đồng hành mới giúp con đường tái hòa nhập có điểm tựa lâu dài.
