Chuyến thăm HTMS Naresuan: Biểu tượng của niềm tin chiến lược Việt Thái
Chuyến thăm hữu nghị của tàu hải quân Thái Lan HTMS Naresuan tới TP.HCM, diễn ra từ ngày 25 đến 29-8 nhân dịp ngoại giao 50 năm giữa Việt Nam và Thái Lan, là một hoạt động quân sự vừa mang tính biểu tượng, vừa mang tính chiến lược, cho thấy hợp tác quốc phòng đã vươn lên thành trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương và phản ánh mức độ tin cậy chính trị ngày càng cao giữa hai nước trong bối cảnh an ninh khu vực đang thay đổi nhanh chóng.
Tàu hộ vệ tên lửa HTMS Naresuan (FFG-421), một trong hai tàu lớp Naresuan của Hải quân Hoàng gia Thái Lan, cập cảng Nhà Rồng ngày 25-8, mở đầu chuyến thăm hữu nghị đến ngày 29-8. Với lượng giãn nước tối đa khoảng 2.980 tấn, dài 120m, rộng 13m, con tàu mang theo không chỉ năng lực tác chiến trên biển mà còn là thông điệp rõ ràng về mức độ coi trọng quan hệ Việt Thái của Bangkok. Việc Phó chủ tịch UBND TP.HCM Trần Văn Bảy dự tiệc chiêu đãi tối 27-8 trên tàu cho thấy chuyến thăm được đặt đúng tầm chính trị tương xứng với ý nghĩa biểu tượng của nó.
Hợp tác quốc phòng: Từ lĩnh vực hỗ trợ thành trụ cột đối tác chiến lược toàn diện
Nếu trước đây quan hệ Việt Thái thường được nhắc đến qua thương mại, đầu tư hay du lịch, thì chuyến thăm tàu hải quân Thái Lan lần này cho thấy một điều khác: hợp tác quốc phòng đã chuyển dịch từ vai trò hỗ trợ sang vị thế trụ cột trong khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện. Ông Trần Văn Bảy nhấn mạnh sau 50 năm, quan hệ Việt Nam - Thái Lan ngày càng phát triển sâu rộng và thực chất, từ quan hệ ngoại giao đến Đối tác chiến lược toàn diện. Đây không phải lời xã giao, mà là đánh giá phản ánh sự dịch chuyển thực tế trong cách hai nước xây dựng lòng tin an ninh.
Hợp tác an ninh - quốc phòng, trong đó có hợp tác giữa Hải quân nhân dân Việt Nam và Hải quân Hoàng gia Thái Lan, được khẳng định là một trụ cột quan trọng với nhiều cơ chế trao đổi, tham vấn, tuần tra chung, chia sẻ thông tin và phối hợp tìm kiếm cứu nạn. Câu nói này xứng đáng được trích nguyên văn: "Hợp tác an ninh - quốc phòng... là một trụ cột quan trọng". Trong cấu trúc đối tác chiến lược toàn diện giai đoạn 2026 - 2031 dựa trên Chiến lược "Ba kết nối" về chuỗi cung ứng, kinh tế địa phương và phát triển bền vững, quốc phòng không đứng ngoài mà đóng vai trò bảo đảm môi trường an ninh cho mọi kế hoạch kết nối.
Giao lưu quân sự, văn hóa: Cơ chế bồi đắp lòng tin trong bức tranh an ninh Đông Nam Á
Trong bối cảnh Đông Nam Á đối mặt với nhiều thách thức từ cạnh tranh nước lớn đến các vấn đề an ninh phi truyền thống, việc hai tàu, hai thủ đô hay hai phái đoàn gặp nhau quan trọng không kém các văn bản thỏa thuận. Tàu HTMS Naresuan đến TP.HCM không chỉ để nghi thức quân sự; trong thời gian ở thăm, đoàn đã chào xã giao lãnh đạo UBND TP.HCM, Bộ Tư lệnh Quân khu 7, Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân, tham quan các địa điểm văn hóa, lịch sử và giao lưu thể thao với cán bộ, chiến sĩ Vùng 2 Hải quân. Những hoạt động này là cơ chế xây dựng lòng tin cụ thể giữa con người với con người, giữa đơn vị với đơn vị, chứ không chỉ là tín hiệu trừu tượng trên bình diện ngoại giao.
Hai nước được đánh giá là những người bạn tin cậy trong khu vực, đồng thời là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng ASEAN, cùng chia sẻ tầm nhìn về một khu vực châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển thịnh vượng. Trong bức tranh an ninh Đông Nam Á, các chuyến thăm cảng, tuần tra chung, chia sẻ thông tin hay phối hợp tìm kiếm cứu nạn giữa hải quân hai nước không chỉ phục vụ lợi ích song phương, mà còn giảm nguy cơ hiểu nhầm, tính toán sai lầm trên biển. Nói cách khác, quan hệ quốc phòng tốt giúp ASEAN có thêm điểm tựa để xử lý những biến động an ninh mà không bị kéo vào đối đầu.
Từ ngoại giao 50 năm tới lộ trình 2026–2031: Quốc phòng giữ vai trò chiến lược
Điều đáng chú ý là chuyến thăm tàu hải quân Thái Lan diễn ra đúng dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan. Ngoại giao 50 năm là thời điểm thích hợp để hai bên nhìn lại, nhưng dấu ấn nổi bật không phải là những bài diễn văn tổng kết, mà chính là cách họ đặt trọng tâm mới cho tương lai: coi hợp tác quốc phòng như trụ cột nâng đỡ toàn bộ cấu trúc quan hệ. Tổng lãnh sự Thái Lan tại TP.HCM Wiraka Moodhitaporn nhận định từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 5-2025, hợp tác song phương tiếp tục được triển khai trên nhiều lĩnh vực.
Trong năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thăm chính thức Thái Lan vào tháng 5 và Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul thăm chính thức Việt Nam vào tháng 6. Việc lãnh đạo cấp cao đi lại dày đặc cho thấy cả hai đang chủ động đặt ra lộ trình mới. Hai bên đã trao đổi Kế hoạch hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giai đoạn 2026 - 2031 trên cơ sở Chiến lược "Ba kết nối". Nếu chiến lược kinh tế cần hạ tầng cứng và thể chế mềm, thì hợp tác quốc phòng chính là lớp "hạ tầng an ninh" bảo đảm cho chuỗi cung ứng, kinh tế địa phương và phát triển bền vững không bị gián đoạn bởi bất ổn khu vực.
Kết luận: Quốc phòng như chiếc neo giữ vững quan hệ Việt Thái trong biển lớn khu vực
Nhìn từ chuyến thăm HTMS Naresuan, có thể nói quan hệ Việt Thái đang bước sang giai đoạn mà hợp tác quốc phòng giữ vai trò chiếc neo ổn định. Chuyến thăm hữu nghị, những buổi tiệc chiêu đãi, các cuộc chào xã giao, giao lưu văn hóa – thể thao và hoạt động hải quân như tuần tra chung, chia sẻ thông tin, phối hợp tìm kiếm cứu nạn tạo ra mạng lưới lòng tin dày hơn giữa hai nước. Thay vì chỉ dựa vào thương mại hay giao lưu nhân dân, hai bên đang bổ sung thêm trụ cột quốc phòng để đỡ lấy toàn bộ cấu trúc đối tác chiến lược toàn diện.
Trong một khu vực mà bất ổn có thể xuất hiện từ cả cạnh tranh nước lớn lẫn các thách thức an ninh mới, việc ưu tiên xây dựng quan hệ quân sự tin cậy là lựa chọn mang tính chủ động và khôn ngoan. Tàu hải quân Thái Lan đến TP.HCM không chỉ là chuyến "thăm hữu nghị" theo nghi thức, mà là lời khẳng định rằng sau ngoại giao 50 năm, hai nước đã đủ độ chín để coi nhau là đối tác an ninh đáng tin cậy. Nếu giữ được nhịp giao lưu quân sự đều đặn, bám sát lộ trình 2026–2031, quốc phòng sẽ tiếp tục là trụ cột giúp quan hệ Việt Thái vững vàng trước mọi làn sóng biến động khu vực.
