Đưa nhân lực thành trọng tâm hợp tác
Hợp tác đào tạo kỹ sư AI và bán dẫn giữa Việt Nam với Hàn Quốc là sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu để phát triển nhân lực theo nhu cầu công nghiệp. VKAISS 2026 khai mạc tại Hà Nội sáng 12/11 bằng diễn đàn chuyên sâu về nhân lực, đặt bài toán kỹ sư Việt Nam vào vị trí mở màn cho chuỗi hoạt động kết nối công nghệ hai nước. Đây là lựa chọn đúng: khi AI làm tăng nhu cầu chip mới, đào tạo không thể tách khỏi công việc thực tế và năng lực nghiên cứu. Hội nghị do Cục Chuyển đổi số và Trí tuệ nhân tạo phối hợp với FPT, KAISA và VINASA tổ chức, tiếp nối cam kết hợp tác công nghệ chiến lược giữa hai nước. Thông điệp “ONE VISION – NEW HORIZONS” chỉ có ý nghĩa nếu được chuyển thành chương trình học, dự án chung và đầu ra nghề nghiệp cụ thể.
Mục tiêu 50.000 kỹ sư cần gắn với nhu cầu thật
Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư bán dẫn đến năm 2030, nhưng con số này chỉ đáng tin khi người học được tiếp cận thiết bị, dự án và nhà tuyển dụng ngay trong quá trình đào tạo. Ông Nguyễn Anh Tuấn nhận định chip là “trái tim và bộ não” của AI, còn AI thúc đẩy nhu cầu chip thế hệ mới; vì vậy, nhân lực là điều kiện quyết định để biến đầu tư thành năng lực công nghệ. Hai nước có thế mạnh bổ sung cho nhau: Hàn Quốc sở hữu hệ sinh thái bán dẫn và năng lực nghiên cứu mạnh, trong khi Việt Nam có nguồn nhân lực STEM trẻ cùng ngành điện tử, công nghệ thông tin quy mô lớn. Hợp tác AI Việt Hàn nên dựa trên lợi thế đó, đồng thời mở rộng đào tạo từ thiết kế vi mạch đến đóng gói, kiểm thử và ứng dụng AI, thay vì chỉ chạy theo chỉ tiêu số lượng.
Từ lớp học đến doanh nghiệp và phòng nghiên cứu
Mô hình “ba nhà” được ông Nguyễn Anh Tuấn đề xuất — Nhà nước kiến tạo, nhà trường làm trung tâm, doanh nghiệp đồng hành — là hướng đi thuyết phục vì nó buộc đào tạo kỹ sư bán dẫn gắn với nhu cầu sử dụng nhân lực. Một ví dụ cụ thể là dự án của Trung tâm phát triển nguồn nhân lực thuộc KCCI tại Hà Nội, đã ký biên bản ghi nhớ với bốn trường: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Công nghiệp Hà Nội và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông. Học viên được chọn học 500 giờ, gồm 200 giờ tiếng Hàn và văn hóa Hàn Quốc, cùng 300 giờ thực hành chuyên ngành theo dự án thực tế; người đạt kiểm định cuối khóa có cơ hội được tuyển dụng tại Hàn Quốc. Cách làm này cho thấy nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn cần cả nền tảng kỹ thuật lẫn con đường đi vào doanh nghiệp.
Hội nghị còn kết hợp thảo luận, kết nối doanh nghiệp và triển lãm công nghệ, tạo cơ hội tìm đối tác đầu tư, chuyển giao công nghệ và hợp tác đào tạo. Các trường và viện nghiên cứu vì thế không nên đứng ngoài những cuộc trao đổi với doanh nghiệp: chương trình học cần phản hồi từ nơi tuyển dụng, còn nghiên cứu chung cần hướng tới sản phẩm có khả năng thương mại hóa.
Điểm nghẽn chi phí và bài toán thực thi
Tham vọng đào tạo sẽ khó thành hiện thực nếu người học và nhà nghiên cứu không có điều kiện thực hành. Ông Nguyễn Anh Tuấn nêu chi phí sản xuất thử là điểm nghẽn lớn nhất đối với đào tạo, nghiên cứu và làm chủ công nghệ bán dẫn tại Việt Nam. Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn cam kết hỗ trợ phần mềm thiết kế vi mạch, thư viện, sản xuất thử dùng chung và đo kiểm cho hợp tác với phía Hàn Quốc. Đây là hạ tầng thiết yếu, không phải phần bổ sung: thiếu cơ hội thử nghiệm, kỹ sư khó biến kiến thức thành kinh nghiệm mà doanh nghiệp cần. Mặt khác, đưa nhân lực quy mô lớn ra nước ngoài đòi hỏi thỏa thuận chính thức giữa hai chính phủ. Vì vậy, hợp tác nên vừa mở lối cho một số kỹ sư tiếp cận môi trường công nghệ cao, vừa xây dựng năng lực đào tạo và nghiên cứu ngay trong nước.
Kết luận: VKAISS 2026 xác định đúng trọng tâm khi đặt con người giữa chiến lược AI và bán dẫn. Nhưng hiệu quả sẽ được đo bằng việc trường học, doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu cùng xây chương trình, chia sẻ hạ tầng và tạo dự án nghề nghiệp cụ thể — chứ không chỉ bằng mục tiêu tuyển sinh. Các đơn vị quan tâm đến cơ hội hợp tác có thể tìm hiểu chương trình và kết nối ban tổ chức qua trang chính thức của hội nghị.
