Số hóa phải bắt đầu từ việc người bán làm được
Đưa tiểu thương lên nền tảng số là giúp người bán truyền thống mở thêm kênh giới thiệu, nhận đơn và thanh toán trực tuyến, đồng thời được hướng dẫn sử dụng các công cụ đó trong hoạt động hằng ngày. Đây là điểm đáng chú ý trong chương trình Grab đồng hành cùng hộ kinh doanh Đà Nẵng: giá trị không chỉ nằm ở việc xuất hiện trên ứng dụng, mà còn ở khả năng biến một gian hàng số thành công cụ bán hàng thực tế.
Ngày 22/9/2025, UBND thành phố Đà Nẵng và Grab ký thỏa thuận hợp tác có hiệu lực 5 năm, hướng tới phát triển thành phố thông minh, kinh tế số và kỹ năng số cho cộng đồng. Từ tháng 8/2026, chương trình tập trung vào hai mô hình: “chợ Cồn chuyển đổi số” và sàn “OCOP - Đặc sản Đà Nẵng” trên ứng dụng Grab. Hai mô hình được công bố ngày 10/8, nhằm giúp tiểu thương, hộ kinh doanh và chủ thể OCOP có thêm kênh tiếp cận người dân, du khách.
Bối cảnh rộng hơn cũng đáng lưu ý: Grab hiện diện tại Việt Nam từ năm 2014, khi gọi xe qua ứng dụng và kinh tế số còn xa lạ với nhiều người. Chương trình ở Đà Nẵng vì thế nối tiếp hơn một thập kỷ đưa dịch vụ số vào đời sống, nhưng đặt trọng tâm lần này vào những người bán nhỏ lẻ.
Từ quầy chợ đến một điểm bán trên ứng dụng
Phần lớn hộ kinh doanh vẫn dựa vào điểm bán truyền thống. Với họ, lời mời chuyển đổi số sẽ khó có ý nghĩa nếu chỉ dừng ở việc tạo tài khoản rồi để người bán tự xoay xở. Tại chợ Cồn, đội ngũ Grab phối hợp với Ban Quản lý chợ hướng dẫn tiểu thương đăng ký và kích hoạt gian hàng trên GrabFood, GrabMart; tiếp nhận, quản lý đơn; thiết lập giá bán, khuyến mại và thanh toán không tiền mặt.
Cách làm này biến một quầy hàng thành hai điểm hiện diện: mặt tiền quen thuộc ở chợ và gian hàng trên nền tảng số. Người bán có thể nhận đơn từ người dùng ứng dụng thay vì chỉ trông vào khách ghé trực tiếp; người dân và du khách có thêm cách tìm, chọn món ăn cùng sản phẩm đặc trưng của chợ Cồn. Đây là hỗ trợ thiết thực hơn một lời kêu gọi số hóa chung chung, bởi trở ngại của hộ kinh doanh quy mô nhỏ thường nằm ở thao tác và thói quen làm việc, không chỉ ở việc thiếu công nghệ.
Dù vậy, lên ứng dụng không tự động bảo đảm doanh số. Giá trị của mô hình cần được nhìn qua khả năng duy trì gian hàng, xử lý đơn đều đặn và tạo trải nghiệm thuận tiện cho khách. Việc bắt đầu ở chợ Cồn có lý do: thành phố và Grab có thể đánh giá cách vận hành trước khi tính chuyện nhân rộng.
Đặc sản địa phương cần được tìm thấy, không chỉ được trưng bày
Sàn “OCOP - Đặc sản Đà Nẵng” bổ sung một lớp giá trị khác: giúp sản phẩm địa phương được tìm kiếm trên điện thoại, đồng thời hiển thị thông tin về nguồn gốc, đặc trưng và câu chuyện sản phẩm để khách cân nhắc trước khi đặt mua. Với đặc sản, khả năng kể rõ sản phẩm là gì và đến từ đâu có thể giúp người mua chọn lựa tự tin hơn, thay vì chỉ nhìn thấy một món hàng trong danh sách.
Quy mô hỗ trợ bước đầu cho thấy chương trình không chỉ nhắm đến một vài gian hàng: Grab đã hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu số cho hơn 80 chủ thể sản xuất, kinh doanh OCOP và 14 điểm, cửa hàng trưng bày, bán sản phẩm OCOP. Trong khi đó, Đà Nẵng có 477 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao; thành phố có 28 điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP. Khoảng cách giữa số sản phẩm hiện có và số chủ thể được hỗ trợ cho thấy dư địa mở rộng còn đáng kể.
Từ tháng 9/2026, chương trình được định hướng mở rộng tới các sản phẩm OCOP còn lại. Sau giai đoạn triển khai, thành phố và Grab dự kiến đánh giá sản lượng bán, hiệu quả kinh doanh và phản hồi từ người bán lẫn người tiêu dùng; kết quả thực tế sẽ làm cơ sở nghiên cứu mở rộng sang thêm sản phẩm đặc sản và khu vực tập trung nhiều hộ kinh doanh.
Thước đo không phải số gian hàng, mà là khả năng tự vận hành
Ý nghĩa lớn hơn của chương trình nằm ở cách nhìn về kinh tế số: tăng trưởng không thể chỉ đo bằng lượng người dùng tại những đô thị lớn, mà còn phụ thuộc vào khả năng thích ứng và chuyển đổi số ở các địa phương. Đưa tiểu thương vào hệ sinh thái số vì thế là một phép thử quan trọng: công nghệ chỉ tạo giá trị rộng khi người bán có thể dùng nó trong công việc thường ngày.
Grab đã có mặt trong nhiều dịch vụ số tại Việt Nam hơn một thập kỷ, nhưng hỗ trợ trực tiếp tại chợ và với chủ thể OCOP cho thấy một vai trò cụ thể hơn nền tảng giao dịch: hướng dẫn người bán tổ chức thông tin, xử lý đơn và tiếp cận khách hàng. Nếu cách làm ở chợ Cồn giúp hộ kinh doanh vận hành gian hàng độc lập và mang lại kết quả được người bán xác nhận, việc nhân rộng sẽ có cơ sở; nếu không, số lượng gian hàng trực tuyến tự nó chưa đủ chứng minh thành công.
Kết luận, chương trình Grab tiểu thương tại Đà Nẵng đáng chú ý vì kết hợp nền tảng với hướng dẫn tại chỗ và mở thêm đường tiếp cận cho sản phẩm địa phương. Thành công cuối cùng không nằm ở việc đưa quầy hàng lên mạng, mà ở chỗ người bán có thể duy trì kênh mới, khách hàng tìm mua thuận tiện hơn và lợi ích được kiểm chứng bằng kết quả kinh doanh.
