Bắt đầu từ sản vật quê nhà
Tinh dầu nông thôn là sản phẩm chiết xuất từ cây dược liệu địa phương, kết hợp tri thức làm nghề bản xứ với cách tổ chức sản xuất để đáp ứng nhu cầu thị trường hiện đại. Câu chuyện của chị Trần Thị Như Oanh cho thấy sản vật quê hương có thể thành thương hiệu khi người làm nghề chủ động bước ra khỏi lối bán hàng nhỏ lẻ. Khởi đầu bằng thu mua và bán lẻ tinh dầu tràm vùng đồi miền tây Quảng Trị, chị gây dựng thương hiệu Tinh dầu Như Oanh và thành lập hợp tác xã tại xã Nam Trạch. Bài viết ngày 23-10-2026 ghi nhận hành trình này bắt nguồn từ những gia đình nấu tinh dầu thủ công bằng cây bản địa, phục vụ nhu cầu dân gian như làm dịu cảm gió, ho hay những khó chịu khi thời tiết đổi mùa. Hơn bảy năm trước, Oanh chọn làm giàu từ chính sản vật quê nhà. Đây là cách đi đáng chú ý: không bỏ nghề cũ, mà biến kinh nghiệm địa phương thành nền móng kinh doanh.
Liên kết để lớn lên, không chỉ bán được một mùa
Điểm tạo khác biệt của HTX Như Oanh là xây vùng nguyên liệu cùng nông hộ, thay vì chỉ trông vào nguồn hàng sẵn có. HTX thuê đất, cung cấp giống và kỹ thuật, rồi thu mua nguyên liệu; đến nay đã liên kết với hàng trăm hộ tại nhiều tỉnh, trên tổng diện tích gần 250ha. Riêng diện tích trồng nguyên liệu của HTX vượt 50ha. Cách làm ấy giúp người dân có đầu ra, còn cơ sở sản xuất chủ động hơn về nguồn cung. HTX cũng nhân giống tràm và một số cây khác, cung cấp hơn 500.000 cây giống mỗi năm. Quy mô này cho thấy nữ doanh nhân nông nghiệp không chỉ bán thành phẩm mà còn tham gia tổ chức cả chuỗi sản xuất. Mỗi năm, HTX làm khoảng 3 tấn tinh dầu và đưa ra thị trường khoảng 80.000 sản phẩm, được khách hàng tiêu thụ hết. Đây là bước chuyển từ sinh kế nhỏ sang mô hình sản xuất có liên kết và đầu ra rõ ràng.
Nghề truyền thống cần cách làm mới
Giữ nghề không đồng nghĩa với việc giữ nguyên mọi cách làm. Tại xã Trần Phú, Hải Phòng, anh Trần Đình Quốc phát triển hương sạch từ nguyên liệu thảo mộc, tiếp nối nghề gia truyền của gia đình. Sản phẩm mang nhãn hiệu Quốc Bảo đạt chứng nhận OCOP 3 sao và đang hướng tới thị trường châu Á. Câu chuyện này không phải về tinh dầu, nhưng cùng chỉ ra một hướng phát triển cho sản phẩm địa phương: gìn giữ gốc nghề, đồng thời làm rõ đặc tính sản phẩm và chuẩn bị cho những thị trường rộng hơn. Với Như Oanh, các sản phẩm tinh dầu được công nhận OCOP 3 sao trong ba năm gần đây; hàng hóa đã được chào bán tại Lào, Thái Lan, Nhật Bản và Malaysia. Giá trị của cách làm mới nằm ở việc biến tri thức gia đình và cây cỏ bản địa thành sản phẩm có nhận diện, thay vì để nghề truyền thống chỉ tồn tại trong phạm vi làng xóm.
Từ thương hiệu đến thị trường lớn
Để tiến xa hơn, thương hiệu cần đi cùng chất lượng ổn định và vùng nguyên liệu đủ sức đáp ứng nhu cầu. HTX Như Oanh dự kiến tiếp tục đầu tư máy móc, công nghệ sản xuất, mở rộng liên kết trồng tràm và tăng nguồn cây giống; mục tiêu là đáp ứng yêu cầu chất lượng xuất khẩu. HTX cũng đang thử nghiệm trồng tràm trên vùng đồi cát ven biển, nơi cây có khả năng chịu hạn và nắng nóng tốt. Đây là hướng đi có triển vọng, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào kết quả thử nghiệm và năng lực duy trì chất lượng khi quy mô tăng. Mô hình tinh dầu và hương thảo mộc cùng cho thấy nghề xưa có thể bước vào kinh tế hiện đại nếu người làm nghề biết tổ chức nguyên liệu, xây dựng thương hiệu và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường. Đó mới là con đường bền vững để sản vật quê hương vượt khỏi phạm vi địa phương.
