Đằng sau khung hình đẹp là bài toán chi tiêu
Đời sống du học là quá trình học tập và tự lập ở nước ngoài, nơi sinh viên phải cân bằng bài vở, sinh hoạt thường ngày và những khoản chi thiết yếu trong môi trường mới. Vì thế, du học không thể chỉ được đo bằng những chuyến đi hay khung cảnh đẹp trên mạng xã hội: với nhiều du học sinh Việt, chi phí tăng đang buộc họ thay đổi cả nơi ở lẫn cách mua sắm.
Tại Sydney, Hồ Mai Phương, nghiên cứu sinh tiến sĩ ở Đại học New South Wales, đã sống và học tập ở Australia tám năm, đủ lâu để nhận ra tiền thuê nhà cùng các khoản sinh hoạt ngày càng gây sức ép. Từ năm 2021, giá thuê nhà của sinh viên tại Australia tăng khoảng 40%, thực phẩm tăng 27%, còn điện nước và nhiên liệu lần lượt tăng 39% và 43% theo số liệu được dẫn lại trong nguồn tin. Học phí đại học năm 2026 tăng trung bình 6,5%, mức cao nhất trong nhiều năm theo ICEF Monitor. Đây không còn là khoản phát sinh nhỏ; nó định hình lại những lựa chọn cơ bản của sinh viên.

Tiết kiệm bằng cách đổi chỗ ở, nhận thêm việc
Khi tiền nhà và sinh hoạt cùng tăng, lựa chọn của sinh viên thường không phải là cắt một khoản xa xỉ mà là lùi xa trung tâm, ở chật hơn hoặc nhận thêm ca làm. Yến Nhi, học viên thạc sĩ tại Đại học Victoria, tự lo chi phí ăn ở và nhận đồng thời hai công việc thời vụ ở cửa hàng bán lẻ để trang trải hóa đơn, đồng thời dành dụm một khoản dự phòng. Những người khác phải làm nhiều việc hoặc tìm thực phẩm giá rẻ, lựa hàng giảm giá để kéo dài ngân sách.
Sự co kéo ấy có cái giá ngoài tiền bạc: thời gian học, nghỉ ngơi và gặp gỡ bạn bè bị thu hẹp. Theo Giáo sư Trần Thị Lý thuộc Đại học Deakin, sinh viên có thể phải cắt chi cho nhu cầu thiết yếu, chuyển đến nơi ở chật chội hoặc tăng giờ làm; hệ quả là việc học và sinh hoạt xã hội đều chịu ảnh hưởng. Gọi đó là kỹ năng tự lập thì chưa đủ. Khi áp lực du học khiến người học phải liên tục đổi sức khỏe và thời gian lấy khả năng trang trải, đây cũng là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Kỳ vọng “vui, nhàn” va vào thực tế
Gánh nặng tài chính chỉ là một phần của khoảng cách giữa hình dung và thực tế. Trên mạng, cuộc sống du học thường hiện lên qua những chuyến đi, buổi tiệc và cuối tuần thơ mộng; một cuộc thảo luận gần đây trên Threads lại khơi ra điều ít được kể: khối lượng học và những đêm chạy hạn nộp bài. Một sinh viên mô tả ngày học nối tiếp ca làm đến tối, rồi tiếp tục ở thư viện đến rạng sáng để hoàn thành bài tập.
Nguyễn Ngân Giang, học thạc sĩ Quan hệ quốc tế tại Đại học Glasgow, từng hình dung cuộc sống ở Scotland sẽ sôi động, thú vị và có nhiều thời gian trải nghiệm. Thực tế, nhịp sống trầm lắng hơn mong đợi, còn phần lớn việc học đòi hỏi tự nghiên cứu; mỗi tuần cô có bốn buổi lên giảng đường và phải dành nhiều giờ cho tài liệu, nhất là khi sát hạn nộp bài. Những câu chuyện như vậy không phủ nhận giá trị của du học. Chúng nhắc rằng những nội dung được chia sẻ rộng rãi thường chỉ là một lát cắt, không phải bức tranh đầy đủ.

Cần nhìn thẳng vào chi phí trước khi lên đường
Thực tế không đồng nghĩa mọi trải nghiệm du học đều u ám. Nhưng tư vấn và nội dung truyền thông sẽ có ích hơn nếu nói rõ cả ngân sách sinh hoạt, áp lực học tập lẫn thời gian dành cho việc làm thêm, thay vì chỉ tô đậm trải nghiệm đẹp. Sinh viên quốc tế tại Australia không được hưởng một số gói trợ cấp và phúc lợi dành cho người bản địa, nên khả năng xoay xở cũng có giới hạn. Một khảo sát với hơn 900 sinh viên được công bố hồi tháng 5 cho thấy 32% gặp khó khăn tài chính; nhóm sinh viên quốc tế chịu ảnh hưởng nhiều nhất.
Các trường hiện có một số hình thức hỗ trợ cho sinh viên gặp khó khăn, còn Universities Australia hồi tháng 9 kêu gọi chính phủ thay đổi chính sách để sinh viên quốc tế được tiếp cận ưu đãi tương tự sinh viên bản địa, chẳng hạn hỗ trợ giao thông công cộng. Những biện pháp ấy đáng được mở rộng, nhưng người chuẩn bị đi học cũng cần lập kế hoạch thực tế và tìm hiểu nguồn trợ giúp trước khi lên đường. Kết luận cần nhớ rất rõ: du học có thể là cơ hội trưởng thành, nhưng không nên được quảng bá như một kỳ nghỉ kéo dài. Nhìn nhận đầy đủ chi phí du học là bước đầu để trải nghiệm ấy bền vững hơn.






