Từ quyền được bảo hộ đến lợi thế trên thị trường
Tài sản trí tuệ là thành quả sáng tạo có thể được xác lập quyền, khai thác và bảo vệ, từ sáng chế, giải pháp công nghệ đến nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp. Với doanh nghiệp, giá trị của chúng không nằm ở tấm giấy chứng nhận mà ở khả năng giúp sản phẩm khác biệt, giữ uy tín và tạo doanh thu. Tây Ninh đang đặt vấn đề này vào trung tâm chính sách cạnh tranh: tỉnh dự kiến dành hơn 36 tỷ đồng cho công tác sở hữu trí tuệ giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, ngân sách bảo hộ chỉ là một nửa lời giải. Nếu doanh nghiệp không biết chọn tài sản cần bảo vệ, khai thác quyền và đưa kết quả sáng tạo ra thị trường, khoản đầu tư công khó chuyển thành năng lực kinh tế bền vững. Vì thế, động thái cấp vốn cần được nhìn cùng với việc nâng cao năng lực quản trị.
Hai động thái, một mục tiêu cạnh tranh
Sáng 27/10, Sở Khoa học và Công nghệ Tây Ninh phối hợp với Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức tập huấn về quản trị tài sản trí tuệ cho cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Đặt cạnh kế hoạch ngân sách 2026-2030, chương trình này cho thấy tỉnh không chỉ muốn tăng số quyền được đăng ký, mà còn muốn cải thiện cách tạo lập, khai thác và bảo vệ chúng. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Tấn Hòa nhấn mạnh sở hữu trí tuệ cần trở thành công cụ nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển địa phương. Đây là hướng đi đúng: đăng ký quyền mà thiếu thực thi thì không đủ sức ngăn hàng giả, sử dụng trái phép nhãn hiệu hay nội dung gây nhầm lẫn, nhất là trên thương mại điện tử. Chính sách chỉ có ý nghĩa khi quyền được bảo vệ và có thể sinh lợi.
Doanh nghiệp cần học cách biến quyền thành doanh thu
Doanh nghiệp Tây Ninh cần một chuỗi năng lực liên kết, thay vì xem sở hữu trí tuệ là việc riêng của bộ phận pháp lý. Trước hết là nhận diện tài sản có giá trị, tra cứu quyền hiện hữu và hiểu quy định để tránh xâm phạm hoặc bỏ lỡ cơ hội bảo hộ. Tiếp đó là xây dựng chiến lược quản trị: xác định nên tự khai thác, cấp phép hay hợp tác với đơn vị khác; theo dõi quyền và lưu bằng chứng khi phát hiện vi phạm. Cuối cùng là năng lực thương mại hóa, định giá và gắn sáng chế, giải pháp công nghệ hoặc nhãn hiệu với sản phẩm, khách hàng và kế hoạch kinh doanh. Tập huấn của tỉnh đề cập pháp luật, quản trị, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ. Những kỹ năng ấy mới giúp quyền sở hữu trí tuệ chuyển thành giá trị sản phẩm, lợi thế cạnh tranh và hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả.
Thước đo thành công là khả năng khai thác
Tây Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030 bảo hộ tối thiểu 30 sáng chế hoặc giải pháp hữu ích, từ 1.000 nhãn hiệu thông thường, ít nhất 30 kiểu dáng công nghiệp, 10 nhãn hiệu tập thể hoặc chứng nhận và trên một chỉ dẫn địa lý. Các chỉ tiêu này tạo hướng đi cụ thể, nhưng số lượng văn bằng không nên là thước đo duy nhất. Tỉnh còn cần giúp doanh nghiệp tra cứu dữ liệu trước khi đăng ký hay đưa sản phẩm ra thị trường; nền tảng thông tin và bản đồ sáng chế số hóa có thể hỗ trợ việc đó, đồng thời giảm nguy cơ vi phạm vô ý. Trên môi trường số, sàn thương mại điện tử cũng cần xác minh người bán và xử lý khiếu nại minh bạch, nhanh chóng. Kết luận, khoản đầu tư và tập huấn chỉ phát huy trọn vẹn khi doanh nghiệp biết quản trị, khai thác và bảo vệ quyền như một phần của chiến lược kinh doanh. Khi ấy, tài sản trí tuệ mới thực sự trở thành động lực cạnh tranh.
