Phát tán clip riêng tư không phải cách “bóc phốt” vô hại
Phát tán clip riêng tư là việc chia sẻ hoặc công khai video ghi lại đời sống cá nhân, hình ảnh nhạy cảm của người khác khi chưa có sự đồng ý, khiến nội dung tiếp cận người xem ngoài phạm vi cần thiết. Đây không phải cách “bóc phốt” vô hại: việc chia sẻ hình ảnh, clip nhạy cảm có thể xâm phạm quyền riêng tư, danh dự và nhân phẩm của người xuất hiện, dù người đăng cho rằng mình đang phơi bày hành vi sai trái. Điều 38 Bộ luật Dân sự năm 2015 bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; quyền đối với hình ảnh và quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm cũng được quy định tại các Điều 32 và 34. Một clip đã lan truyền rộng rãi không vì thế mà trở thành nội dung ai cũng được tự do đăng lại. Đăng kèm biển số, tên tuổi hay lời lẽ miệt thị còn có thể khiến tổn hại riêng tư đi cùng nguy cơ bêu riếu và làm nhục.
Gắn link bán hàng hay câu view vẫn có thể bị xử lý
Cách kiếm tiền từ nội dung nhạy cảm thường bắt đầu bằng tiêu đề gây tò mò, hình ảnh kích thích chú ý, rồi gắn link bán hàng, tiếp thị liên kết hoặc dẫn người xem sang nền tảng khác để khai thác lượt truy cập. Nhưng câu view hay thu lợi không làm biến mất trách nhiệm pháp lý. Hoạt động thương mại trên mạng không cho phép dùng đời tư, hình ảnh và tổn thương của người khác như công cụ kéo tương tác. Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, người phát tán có thể chịu xử phạt hành chính; theo nội dung được viện dẫn, hành vi lợi dụng mạng xã hội để xúc phạm danh dự, nhân phẩm có thể bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Người vi phạm còn có thể phải bồi thường thiệt hại vật chất và tổn thất tinh thần. Nếu hành vi và hậu quả đủ nghiêm trọng, việc phát tán clip nhạy cảm cũng có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. Vì vậy, gắn link bán hàng không phải lá chắn pháp lý.
Ghi hình để bảo vệ quyền lợi khác với công khai lên mạng
Ranh giới cần nhớ là ghi nhận sự việc không đồng nghĩa với quyền phát tán clip. Pháp luật không cấm tuyệt đối việc ghi âm, ghi hình sự việc trực tiếp chứng kiến, nhất là khi có dấu hiệu vi phạm và cần lưu giữ tài liệu xác minh; trong trường hợp phù hợp, video có thể là nguồn chứng cứ. Tuy nhiên, mục đích, hoàn cảnh và cách thức thu thập đều cần được xem xét, còn việc đăng công khai có thể xâm phạm quyền hình ảnh, đời tư, danh dự và nhân phẩm. Kể cả khi clip liên quan đến tranh chấp hôn nhân hoặc một hành vi bị dư luận phản đối, người cầm clip không mặc nhiên có quyền đưa nó lên mạng để gây áp lực hay bêu riếu. Người cần bảo vệ quyền lợi nên lưu giữ tài liệu và gửi cơ quan công an, cơ quan có thẩm quyền hoặc Tòa án thay vì kêu gọi cộng đồng mạng phán xét. Cách này vừa đưa sự việc đến nơi có thẩm quyền, vừa hạn chế làm tổn thương thêm người xuất hiện.
Kết luận: Đừng biến tổn thương của người khác thành nội dung
Trước khi chia sẻ một clip riêng tư, hãy dừng lại ở câu hỏi: mình có quyền công khai hình ảnh và thông tin này không, và việc đăng tải có cần thiết để giải quyết sự việc hay chỉ nhằm kéo lượt xem, bán hàng hoặc làm nhục ai đó? Việc một nội dung đã xuất hiện trên mạng, gây tranh cãi hoặc bị cho là đáng lên án không tự động cho phép người khác tiếp tục phát tán. Hệ quả có thể trải từ yêu cầu chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, bồi thường thiệt hại đến xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, tùy hành vi và mức độ. Nếu đang có bằng chứng về vi phạm, hãy giữ lại tài liệu và chuyển cho cơ quan có thẩm quyền; đừng biến mạng xã hội thành nơi xét xử bằng cách công khai clip. Câu view hay “bóc phốt” không đáng để đánh đổi quyền riêng tư của người khác và trách nhiệm pháp lý của chính mình.
