Quyết định chấm dứt hợp đồng và phạm vi liên quan
Chấm dứt hợp đồng nhà thầu là việc chủ đầu tư dừng thỏa thuận đối với phần công việc chưa thực hiện khi nhà thầu không đáp ứng nghĩa vụ đã cam kết, đồng thời phải tổ chức bàn giao hồ sơ và hiện trường để xử lý phần việc còn lại. Ngày 27.10, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông TP Đồng Nai thông báo chấm dứt hợp đồng với hai nhà thầu tại hai dự án giao thông trọng điểm trên địa bàn. Một trường hợp thuộc gói thầu xây dựng số 21, Dự án thành phần 1, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu; trường hợp còn lại ở gói thầu số 26, Dự án thành phần 3, Vành đai 3 TPHCM. Quyết định chỉ áp dụng với phần công việc chưa thực hiện, gồm cả phần việc của nhà thầu phụ. Vì vậy, trọng tâm trước mắt không chỉ là thay đổi đơn vị thi công mà còn là bảo toàn hồ sơ, khối lượng và điều kiện tiếp nhận công việc.
Nguyên nhân được nêu: tiến độ và năng lực huy động
Các thông báo nêu những vi phạm cụ thể về tiến độ, nhân sự và thiết bị; không có căn cứ trong thông tin được công bố để quy nguyên nhân cho chất lượng thi công hay khó khăn tài chính. Với Công ty cổ phần Hải Đăng, dấu hiệu nghiêm trọng nhất là việc dừng thi công liên tục 43 ngày, từ 19.5 đến hết 30.6.2026, mà không có lý do chính đáng. Đây không còn là chậm trễ đơn lẻ: việc thiếu người, thiết bị và ngừng hoạt động kéo dài cho thấy nhà thầu không duy trì được nghĩa vụ thực hiện hợp đồng. Ở gói thầu Vành đai 3 TPHCM, Công ty cổ phần Xây dựng Tân Nam không đáp ứng cam kết thi công bù tiến độ; doanh nghiệp còn đề nghị chủ đầu tư tìm nhà thầu khác tiếp nhận khối lượng còn lại. Hai trường hợp có biểu hiện khác nhau, nhưng cùng làm rõ vấn đề cốt lõi: năng lực tổ chức thi công không theo kịp cam kết.
Bàn giao là bước quyết định để chuyển tiếp công việc
Chấm dứt hợp đồng chưa khép lại việc xử lý gói thầu. Ban quản lý yêu cầu hai doanh nghiệp bàn giao hồ sơ quản lý chất lượng, kết quả thí nghiệm, nhật ký thi công, bản vẽ hoàn công và hồ sơ nghiệm thu; đồng thời phối hợp kiểm đếm vật tư, vật liệu, di dời máy móc, thiết bị và trả lại mặt bằng. Hạn cuối bàn giao hồ sơ được ấn định là ngày 15.11.2026. Đây là khâu có ý nghĩa thiết thực: hồ sơ đầy đủ giúp xác định phần việc đã làm, hiện trạng vật liệu và căn cứ nghiệm thu, còn bàn giao hiện trường tạo điều kiện để sắp xếp phần khối lượng chưa hoàn thành. Nếu các đầu việc này không được thực hiện rõ ràng, việc tiếp nhận công việc sẽ thiếu cơ sở và khó kiểm soát trách nhiệm giữa các bên. Do đó, tiến độ thi công sau quyết định phụ thuộc trước hết vào việc chuyển giao có đầy đủ và đúng hạn hay không.
Đọc đúng nguyên nhân, tránh suy diễn ngoài dữ kiện
Vụ việc cho thấy cơ quan quản lý dự án đã thông báo và xử lý các vi phạm theo trình tự, quy định trong hợp đồng trước khi ra quyết định chấm dứt. Đây là điểm cần được nhìn nhận tách biệt với suy đoán về nguyên nhân khác: các thông tin hiện có tập trung vào tiến độ, nhân sự, thiết bị, thời gian ngừng thi công và việc không thực hiện cam kết bù tiến độ. Không có dữ kiện xác nhận vi phạm chất lượng hay vấn đề tài chính, nên khẳng định một trong hai yếu tố ấy là nguyên nhân sẽ vượt quá căn cứ. Cũng chưa có thông tin về đơn vị tiếp nhận phần việc còn lại hoặc mức độ thay đổi tiến độ chung của từng dự án. Với quản lý dự án hạ tầng, đánh giá đúng quyết định trước hết cần dựa trên những nghĩa vụ hợp đồng được nêu và kết quả bàn giao sắp tới. Kết luận có cơ sở lúc này là việc chấm dứt phản ánh những thiếu hụt năng lực thực hiện đã được ghi nhận, còn hiệu quả chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào khâu xử lý phần việc dang dở.
