Giải ngân phải gắn với người chịu trách nhiệm
Giải ngân vốn đầu tư công là quá trình thanh toán nguồn ngân sách đã được giao cho các dự án, qua đó biến kế hoạch vốn thành công trình và dịch vụ thiết thực cho người dân. Muốn khơi thông dòng vốn, điều quan trọng không chỉ là đặt chỉ tiêu mà còn phải xác định ai chịu trách nhiệm, vướng mắc nào cần xử lý và thời hạn hoàn thành ra sao. Đầu tháng 10/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương ký Công văn 4773/UBND-TH, yêu cầu rà soát tỷ lệ giải ngân đến ngày 30/9 để phục vụ đánh giá cán bộ quý III, đồng thời giao chỉ tiêu cho tháng 10. Động thái này cho thấy tỉnh chọn cách đưa tiến độ giải ngân vào thước đo trách nhiệm công vụ, thay vì chỉ xem đây là con số tổng hợp cuối kỳ. Sở Tài chính tổng hợp số liệu từ Kho bạc Nhà nước; các sở, ngành và địa phương phải rà soát, chịu trách nhiệm về độ chính xác của báo cáo. Khi số liệu được kiểm chứng và gắn với đơn vị cụ thể, việc nhận diện điểm nghẽn vốn sẽ bớt chung chung.
Mốc ngắn hạn tạo áp lực hành động
Quảng Trị đặt mục tiêu giải ngân tối thiểu 55% kế hoạch vốn năm 2026 vào ngày 15/10 và 65% vào ngày 30/10. Các chỉ tiêu áp dụng với vốn ngân sách Trung ương, ngân sách tỉnh, chương trình mục tiêu quốc gia và phần vốn tỉnh phân cấp cho cấp xã. Đơn vị đã đạt từ 65% đến cuối tháng 9 phải phấn đấu tăng thêm khoảng 5%; đơn vị chưa đạt phải đưa tỷ lệ lên ít nhất 65% vào cuối tháng 10. Các mốc dồn dập có thể tạo áp lực, nhưng áp lực chỉ hữu ích khi đi cùng kế hoạch xử lý cụ thể. Công văn yêu cầu đơn vị báo cáo số thanh toán qua Kho bạc và nêu lộ trình giải quyết các vướng mắc tồn đọng. Đây là cách tiếp cận gần với phương châm 3 rõ: làm rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt, thay vì để dự án chậm tiến độ mắc kẹt trong những lời hứa khó kiểm chứng. Theo yêu cầu của tỉnh, nơi đã đạt chỉ tiêu không được dừng lại; nơi còn thiếu phải có bước đi cụ thể để bắt kịp.
Quốc lộ 15D cho thấy nút thắt nằm ở mặt bằng
Dự án Quốc lộ 15D đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ – La Sơn là ví dụ rõ về khoảng cách giữa kế hoạch và thực hiện. Tuyến dài 21,05 km, tổng mức đầu tư 1.940 tỷ đồng, triển khai trong giai đoạn 2025–2027. Đến ngày 27/8, giải ngân lũy kế mới đạt 44,63%, còn giá trị xây lắp thực hiện đạt 50,29%. Tỉnh yêu cầu địa phương hoàn tất phương án bồi thường, chi trả và bàn giao mặt bằng sạch trong tháng 10, nhất là tại các vị trí ảnh hưởng trực tiếp đến đường găng ở xã Vĩnh Định và Diên Sanh. Lãnh đạo các xã liên quan phải gửi báo cáo giải trình chi tiết trước ngày 25/10, nêu lộ trình xử lý dứt điểm từng vướng mắc. Bài học ở đây không nằm ở việc thúc ép giải ngân bằng mọi giá. Nếu mặt bằng chưa sẵn sàng, vốn khó chuyển thành khối lượng thi công; vì vậy, trách nhiệm cần gắn với việc tháo nút thắt thực tế, không chỉ với tỷ lệ trên báo cáo.
Kết quả cần đo bằng công trình và lợi ích người dân
Trong hai tháng qua, tỉnh cho biết đã tháo gỡ được nhiều điểm nghẽn giải ngân và phân công lãnh đạo phụ trách từng lĩnh vực. Tuy nhiên, thước đo cuối cùng không phải số cuộc kiểm tra hay số văn bản ban hành, mà là công việc được hoàn thành đúng hạn, vốn được chuyển thành khối lượng xây dựng và người dân sớm hưởng lợi. Với cầu Nhật Lệ 3, mục tiêu được nêu là cơ bản hoàn thiện các hạng mục chính vào ngày 15/11/2026 và tổ chức thông xe kỹ thuật ngày 24/11/2026. Mốc này khiến trách nhiệm điều hành gắn với một kết quả người dân có thể nhìn thấy, thay vì chỉ dừng ở cam kết giải ngân. Cách làm của Quảng Trị sẽ có sức nặng nếu số liệu minh bạch, tiến độ được cập nhật và người đứng đầu giải trình khi vướng mắc kéo dài. Khi ấy, phương châm 3 rõ không còn là khẩu hiệu: đó là kỷ luật thực thi giúp vốn công đi đến công trình và lợi ích cộng đồng.
