Hai kịch bản, cùng một mục tiêu
Lừa đảo bảo hiểm xã hội là thủ đoạn kẻ gian mạo danh cơ quan hoặc cán bộ bảo hiểm để dụ người dân cài ứng dụng, cung cấp dữ liệu nhạy cảm rồi chiếm quyền kiểm soát thiết bị hay tài khoản. Nguy hiểm nhất là hai kịch bản thường được khoác lên vẻ ngoài của một thủ tục có vẻ hợp lý: cập nhật thẻ điện tử và nhận quyền lợi.
Ở chiêu thứ nhất, người gọi tự xưng là cán bộ bảo hiểm xã hội hoặc chính quyền địa phương, nói cần đồng bộ dữ liệu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, thậm chí nhấn vào thẻ của trẻ dưới sáu tuổi. Nếu người nghe không thể đến trụ sở, họ được đề nghị kết bạn Zalo và cài ứng dụng mang tên “Bảo hiểm xã hội điện tử” qua đường dẫn lạ. Đây là lúc phải dừng lại: một lời hướng dẫn qua điện thoại không phải bằng chứng về thủ tục chính thức.
Chiêu thứ hai đánh vào mong muốn được cấp thẻ bảo hiểm y tế hoặc nhận hoàn trả tiền bảo hiểm đã đóng. Kẻ gian lấy lý do hồ sơ định danh bị lỗi, mã đối tượng chưa kích hoạt hoặc thông tin tài khoản chưa khớp để gây áp lực cập nhật ngay. Hai câu chuyện khác nhau, nhưng đều hướng nạn nhân đến đường link, ứng dụng hoặc thao tác ngân hàng do người lạ kiểm soát.
App bảo hiểm giả có thể biến điện thoại thành cửa ngõ
App bảo hiểm giả không chỉ nhằm lấy thông tin khai trong biểu mẫu. Khi người dùng cài tệp không rõ nguồn gốc và cấp quyền theo chỉ dẫn, mã độc có thể chạy ngầm, theo dõi thao tác, lấy thông tin đăng nhập ngân hàng và can thiệp tin nhắn chứa mã OTP. Kịch bản được cảnh báo có yêu cầu cấp quyền trợ năng trên điện thoại Android; vì vậy, bất kỳ lời thúc giục bật quyền đặc biệt nào từ người gọi lạ đều đáng ngờ.
Một số biến thể còn yêu cầu liên kết ngân hàng, quét mã QR, xác thực khuôn mặt hoặc che thông tin căn cước khi thao tác. Những bước này không biến một ứng dụng xa lạ thành kênh đáng tin; chúng có thể giúp kẻ gian chiếm quyền thiết bị và thực hiện giao dịch mà chủ tài khoản không hay biết. Đừng để logo, ảnh đại diện hay tên gọi giống cơ quan nhà nước thay thế việc kiểm tra nguồn tải.
Mức độ rủi ro không nên bị xem nhẹ: theo thống kê của Bộ Công an, giai đoạn 2020–2025 cả nước ghi nhận 24.295 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, gây thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng. Con số ấy cho thấy lừa đảo trực tuyến là mối đe dọa đang diễn ra, không phải một cảnh báo xa vời.
Nhận diện dấu hiệu và tự bảo vệ
Điểm chung của các kịch bản là giả danh cán bộ, tạo cảm giác hồ sơ có lỗi hoặc quyền lợi sắp bị mất, rồi thúc ép xử lý ngay qua Zalo, đường dẫn lạ hay tệp cài đặt. Lời đe dọa ảnh hưởng quyền lợi của người thân, yêu cầu chuyển tiền để xác nhận hoặc đòi dữ liệu ngân hàng đều là lý do để chấm dứt cuộc trao đổi, không phải lý do để làm theo.
- Không cài ứng dụng theo hướng dẫn từ cuộc gọi hoặc tin nhắn không rõ nguồn gốc; không tải tệp APK lạ, mở đường link đáng ngờ hay quét mã QR chưa xác minh.
- Không cung cấp mật khẩu ngân hàng, mã OTP, thông tin sinh trắc học hoặc dữ liệu tài khoản cho người gọi.
- Không cấp quyền trợ năng, không liên kết ngân hàng và không xác thực khuôn mặt theo chỉ dẫn từ người lạ.
- Tự tra cứu quyền lợi, hồ sơ và thủ tục qua các kênh chính thức của cơ quan bảo hiểm xã hội; cần thiết thì liên hệ hoặc đến cơ quan có thẩm quyền để xác minh.
- Nếu đã nhận cuộc gọi hoặc tin nhắn nghi vấn, ngừng liên lạc và thông báo cho công an xã, phường gần nhất.
Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không truy cập đường link lạ, cài ứng dụng không rõ nguồn gốc hay nộp phí qua điện thoại và mạng xã hội; thông tin về quyền lợi bảo hiểm y tế cần được xác minh qua cơ quan có thẩm quyền. Cách an toàn nhất là chủ động tìm kênh chính thức, thay vì dùng liên kết do người đang gọi cung cấp.
Đừng để lời hứa quyền lợi quyết định thay mình
Lời hứa cấp thẻ hay hoàn trả tiền có thể khiến người dân muốn xử lý nhanh, còn câu chuyện đồng bộ dữ liệu nghe có vẻ đúng với nhu cầu dùng dịch vụ công. Nhưng không kịch bản nào đáng để đổi lấy quyền kiểm soát điện thoại và tài khoản ngân hàng. Khi có người lạ hướng dẫn cài app, xin mã xác thực hoặc yêu cầu thao tác tài chính, hãy dừng lại trước khi chạm vào đường link.
Nguyên tắc cần nhớ rất rõ: không cài ứng dụng từ cuộc gọi lạ, không chia sẻ thông tin tài khoản hay mã OTP, và tự kiểm tra mọi quyền lợi qua kênh chính thức của cơ quan bảo hiểm xã hội. Một cuộc gọi kết thúc sớm có thể ngăn một vụ chiếm đoạt; xác minh độc lập luôn an toàn hơn làm theo lời thúc giục.
