Kỹ năng phòng ngừa phải đến đúng nơi người dân sinh hoạt
Tuyên truyền phòng, chống lừa đảo trực tuyến là hoạt động hướng dẫn người dân nhận biết thủ đoạn gian lận trên mạng, bảo vệ thông tin cá nhân và biết cách ứng phó trước những yêu cầu đáng ngờ. Giá trị của cách làm này nằm ở việc đưa kiến thức đến nơi mọi người học tập, làm việc và sinh hoạt, thay vì chỉ dừng ở lời cảnh báo chung.
Các hoạt động gần đây cho thấy tuyên truyền pháp luật có thể kết hợp với nhu cầu cụ thể của từng nhóm: bảo vệ dữ liệu tại doanh nghiệp, an toàn lao động trong khu công nghiệp, hay hỗ trợ sử dụng dịch vụ số tại cộng đồng tín ngưỡng. Cách tiếp cận ấy đáng chú ý vì người nghe không chỉ biết rằng lừa đảo tồn tại, mà còn được thực hành những việc cần làm khi gặp tin nhắn, cuộc gọi hoặc đường dẫn bất thường. Trong bối cảnh thủ đoạn mạo danh ngày càng tinh vi, nâng cao năng lực an toàn trên mạng cần trở thành một phần của sinh hoạt thường nhật.
Tại doanh nghiệp, cảnh giác cá nhân phải đi cùng bảo vệ dữ liệu
Tại Công ty TNHH ATSK Vina, Công an phường Thành Đông tổ chức tuyên truyền trực tiếp cho người lao động về phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng. Nội dung tập trung vào giả danh cơ quan chức năng, nhân viên ngân hàng để lấy thông tin cá nhân và mã OTP; dụ dỗ tuyển dụng trực tuyến, đầu tư tài chính, kiếm tiền qua mạng; cùng thủ đoạn dùng AI, deepfake giả giọng nói hoặc hình ảnh người thân để thúc ép chuyển tiền. Đây là những tình huống cần được nhận diện bằng dấu hiệu cụ thể, không phải bằng lời nhắc cảnh giác chung chung.
Người lao động được hướng dẫn kiểm tra cuộc gọi, tin nhắn, đường link và giao dịch; không chia sẻ mật khẩu hay OTP, không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc và không chuyển tiền trước khi xác minh người nhận. Với doanh nghiệp, trách nhiệm còn nằm ở việc phân quyền dữ liệu, xác minh độc lập giao dịch quan trọng và rà soát yêu cầu đổi tài khoản thụ hưởng. Buổi tuyên truyền cũng cảnh báo việc cho thuê, mượn hoặc mua bán tài khoản ngân hàng, cũng như nhận chuyển tiền hộ: những việc tưởng như giúp người khác có thể khiến người lao động bị lợi dụng.
Nguồn thông tin nêu các mức xử phạt theo Nghị định 330/2026/NĐ-CP, trong đó hành vi sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân của người khác có thể bị phạt từ 40 triệu đồng đến 60 triệu đồng. Con số này nhấn mạnh rằng bảo vệ dữ liệu không chỉ là việc của bộ phận công nghệ; mỗi nhân viên và quy trình thanh toán đều có vai trò phòng ngừa.
Khu công nghiệp gắn phòng chống lừa đảo với an toàn lao động
Đồn Công an Khu Công nghiệp Tân Phú Thạnh phối hợp với Công ty TNHH Một thành viên Hamaco Hậu Giang tổ chức huấn luyện an toàn vệ sinh lao động kết hợp tuyên truyền phòng chống lừa đảo trực tuyến cho 40 người lao động. Buổi học đặt kiến thức an toàn tại nơi làm việc cạnh kỹ năng nhận diện rủi ro trên mạng, một lựa chọn thiết thực với nhóm vừa phải xử lý quy trình lao động vừa sử dụng các dịch vụ số trong đời sống.
Người tham dự được giới thiệu 10 hình thức lừa đảo, gồm giả danh người thân để xin chuyển tiền, mời làm cộng tác viên hoặc nhiệm vụ trực tuyến, dụ đầu tư vào sàn ảo, lừa tình cảm dẫn dụ đầu tư và giả mạo cơ quan công quyền. Các thủ đoạn khác nhắm vào người mua hàng giá rẻ, người tìm việc, người được yêu cầu chuẩn hóa thông tin thuê bao, VNeID hoặc tài khoản ngân hàng. Danh sách này giúp biến khái niệm lừa đảo trực tuyến thành những kịch bản gần gũi để người lao động đối chiếu với trải nghiệm thật.
Chương trình được tổ chức theo kế hoạch hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026. Đồn Công an khu công nghiệp cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các doanh nghiệp để phổ biến rộng hơn. Muốn phòng ngừa có hiệu quả, hoạt động này cần được duy trì như một nội dung đào tạo định kỳ, thay vì chỉ là buổi phổ biến đơn lẻ.
Tại khu dân cư, hướng dẫn số đi cùng phổ biến pháp luật
Sáng 23/10/2026, Công an xã Chợ Vàm, tỉnh An Giang phối hợp tổ chức buổi tuyên truyền pháp luật cho hơn 300 tín đồ Phật giáo Hòa Hảo. Nội dung kết hợp an toàn giao thông, phòng chống tội phạm trên không gian mạng và hướng dẫn sử dụng VNeID. Quy mô đông người cho thấy sinh hoạt cộng đồng là kênh hữu ích để đưa cảnh báo đến những nhóm có thể ít tiếp cận các buổi huấn luyện trong doanh nghiệp.
Cán bộ công an phân tích các thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng để chiếm đoạt tài sản, đồng thời khuyến cáo không cung cấp thông tin cá nhân hay mã OTP cho người lạ và không mở đường link không rõ nguồn gốc. Điểm thiết thực là người dân được hỗ trợ kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2, tích hợp giấy phép lái xe, đăng ký xe và bảo hiểm y tế lên VNeID. Như vậy, chuyển đổi số không tách rời tuyên truyền pháp luật: khi được hướng dẫn trực tiếp, người dân vừa có thể dùng dịch vụ, vừa hiểu hơn cách giữ an toàn trên mạng.
Ba cách tiếp cận cùng cho thấy một nguyên tắc đáng giữ: phòng ngừa hiệu quả phải gắn với hoàn cảnh của người nghe. Doanh nghiệp cần bảo vệ dữ liệu và quy trình giao dịch; công nhân cần nhận diện chiêu trò tuyển dụng, đầu tư; cộng đồng dân cư cần vừa được cảnh báo vừa được hỗ trợ thao tác số. Khi kiến thức đi kèm kỹ năng kiểm chứng và kênh báo tin, người dân có cơ sở vững hơn để dừng lại trước khi chuyển tiền hoặc tiết lộ dữ liệu.
