Tổng chi phí sở hữu quan trọng hơn giá niêm yết
Tổng chi phí sở hữu xe là toàn bộ khoản người dùng phải tính trong quá trình sử dụng, từ năng lượng, bảo dưỡng đến phần giá trị mất đi khi bán lại, chứ không chỉ là số tiền trả lúc mua. Vì thế, chọn xe điện hay xe xăng bằng cách nhìn riêng giá ban đầu dễ dẫn đến quyết định lệch với ngân sách dài hạn. Cả hai loại xe có thể cùng đáp ứng nhu cầu đi lại, nhưng chi phí xe điện và chi phí xe xăng phân bổ khác nhau theo cách dùng, nơi sạc và thời gian giữ xe. Nhiên liệu, bảo dưỡng ô tô và khấu hao xe mới là ba phép tính cần đặt cạnh nhau. Theo số liệu được nêu trong tài liệu, sau ba năm và 50.000 km, tiền xăng có thể đạt 90–110 triệu đồng, còn tiền điện xe điện vào khoảng 25–40 triệu đồng. Khoản tiết kiệm này đáng kể, nhưng chưa tự động khiến xe điện phù hợp với mọi người.
Năng lượng và bảo dưỡng: xe điện có lợi thế khi chạy đều
Ở cùng cự ly, xe điện thường có lợi thế rõ về chi phí năng lượng. Xe xăng phân khúc B hoặc C tiêu thụ trung bình 7–9 lít/100 km, trong khi xe điện phổ thông dùng khoảng 12–16 kWh/100 km; chi phí sạc công cộng được ước tính ở mức 500–800 đồng/km. Ai đi nhiều trong đô thị sẽ cảm nhận lợi thế này rõ hơn người chỉ thỉnh thoảng lái xe. Bảo dưỡng cũng nghiêng về xe điện: xe xăng cần thay dầu và các bộ lọc, bugi, dây curoa hoặc nước làm mát theo lịch; xe điện chủ yếu kiểm tra phanh, thay lọc gió điều hòa, bổ sung nước rửa kính và cập nhật phần mềm. Sau vài năm, chi phí bảo dưỡng xe điện thường bằng khoảng 30%–50% xe xăng cùng tầm giá. Tuy vậy, đây không phải lý do để bỏ qua điều kiện sạc: nơi ở chung cư có thể thiếu điểm sạc ổn định, quy định sử dụng phù hợp hoặc năng lực hạ tầng đáp ứng nhu cầu cư dân.
Khấu hao có thể đảo chiều phép tính
Chi phí vận hành thấp không đảm bảo xe sẽ giữ giá tốt khi bán lại. Xe xăng có thị trường xe cũ ổn định hơn; mức mất giá được nêu ở khoảng 20%–30% trong ba năm đầu. Với xe điện, giá trị còn lại gắn chặt với tình trạng pin. Dù các hãng áp dụng chính sách bảo hành pin dài hạn từ 7 đến 10 năm, lo ngại về chi phí thay pin sau bảo hành vẫn khiến xe điện mất giá nhanh hơn trên thị trường xe cũ. Bởi vậy, người định đổi xe sau thời gian ngắn nên tính kỹ khấu hao xe, thay vì chỉ cộng tiền điện tiết kiệm được. Ngược lại, nếu giữ xe lâu, chạy thường xuyên và sạc thuận tiện, khoản tiết kiệm năng lượng cùng chi phí bảo dưỡng thấp có thể có trọng lượng lớn hơn. Xe xăng cũng không miễn nhiễm với chi phí: bảo dưỡng cộng dồn trong năm năm thường ở mức 25–40 triệu đồng, chưa kể sửa chữa khi linh kiện hao mòn.
- Mua xe điện nếu bạn đi lại hằng ngày trong đô thị, có chỗ sạc thuận tiện và dự kiến sử dụng đủ lâu để tận dụng chi phí vận hành thấp.
- Bỏ qua xe điện nếu nơi ở chưa có phương án sạc ổn định, hợp lệ và an toàn, hoặc lịch trình thường xuyên thay đổi khiến việc nạp điện khó sắp xếp.
- Mua xe xăng nếu bạn thường đi công tác xa hoặc di chuyển ở nơi hạ tầng trạm sạc chưa phát triển đầy đủ.
- Bỏ qua xe xăng nếu quãng đường đô thị hằng ngày lớn và bạn muốn giảm khoản chi năng lượng, đồng thời có thể sạc xe điện thuận tiện.
Chọn theo lịch trình, không theo trào lưu
Không có lựa chọn nào thắng cho mọi hồ sơ người mua. Xe điện là bài toán ngân sách hấp dẫn khi lịch trình đều, phần lớn hành trình ở đô thị và việc sạc đã được giải quyết trước ngày mua. Xe xăng vẫn thuyết phục nếu tính linh hoạt trên đường dài, khả năng tiếp nhiên liệu nhanh và sự ổn định khi bán lại quan trọng hơn. Nhu cầu di chuyển và thời gian dự định giữ xe vì thế phải được tính cùng nhau: chạy ít thì khoản tiết kiệm năng lượng tích lũy chậm, còn bán sớm thì khấu hao có thể lấn át phần lợi vận hành. Hãy đối chiếu quãng đường thường ngày, nơi đỗ và sạc, lịch đi xa, kế hoạch đổi xe cùng các hạng mục bảo dưỡng dự kiến. Kết luận thực tế là đừng chọn xe chỉ vì giá mua hoặc lời hứa tiết kiệm; hãy chọn phương tiện có tổng chi phí và cách sử dụng phù hợp với đời sống của chính bạn.
