Lập luận về Mỹ là mục tiêu cuối cùng
Nhận định Iran nhắm vào Mỹ là đánh giá chính trị của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về mục tiêu dài hạn của Tehran, chứ không phải kết luận độc lập đã được kiểm chứng về ý đồ của Iran. Trong tuyên bố hôm 18/10, ông cho rằng Mỹ mới là mục tiêu thực sự, thay vì Israel. Trả lời phỏng vấn truyền hình, Netanyahu cảnh báo Iran đang phát triển tên lửa đạn đạo xuyên lục địa và theo đuổi vũ khí hạt nhân nhằm đe dọa các thành phố của Mỹ. Lập luận của ông dựa trên một chuỗi diễn giải: Iran trước hết muốn đánh bại Israel, rồi mở rộng ảnh hưởng ở Trung Đông và kiểm soát các tuyến đường thủy toàn cầu, trước khi hướng tới Mỹ. Ông viện dẫn tên lửa tầm xa như phương tiện cho bước cuối đó. Đây là cách Netanyahu về Iran trình bày mối đe dọa; cần phân biệt nó với bằng chứng trực tiếp về kế hoạch tấn công.
Hai bản thuật lại và khoảng trống kiểm chứng
Hai bản tin cùng ghi nhận phát biểu ngày 18/10, nhưng nhấn vào những phần khác nhau. Một bản thuật lại lời Netanyahu rằng Iran phát triển tên lửa xuyên lục địa và theo đuổi vũ khí hạt nhân để đe dọa Mỹ, đồng thời trích lời ông mô tả Mỹ là mục tiêu cuối cùng. Bản còn lại tóm lược lập luận theo trình tự Iran đánh bại Israel, mở rộng quyền kiểm soát ở Trung Đông rồi tiến tới các tuyến đường thủy toàn cầu; bản này dẫn lời qua một nguồn tin khác. Cả hai đều phản ánh quan điểm của nhà lãnh đạo Israel, không cung cấp đánh giá độc lập về ý đồ của Tehran. Các thông tin được dẫn lại cũng chưa nêu dữ liệu kỹ thuật về tầm bắn, tiến độ hay năng lực thực tế của tên lửa, bằng chứng về quyết định nhắm vào Mỹ, hoặc đánh giá từ phía Iran. Vì vậy, lập luận có thể tóm lược, nhưng chưa đủ để xác nhận mục tiêu của Iran.
Bối cảnh chính trị và bước tiếp theo
Phát biểu xuất hiện trong lúc Netanyahu xác định loại bỏ mối đe dọa từ Iran là ưu tiên hàng đầu trong ba ưu tiên cho nhiệm kỳ tiếp theo nếu tái đắc cử ngày 27/10. Hai ưu tiên còn lại là mở rộng Hiệp định Abraham và đưa Israel thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về trí tuệ nhân tạo. Một bản tin khác cho biết sau các cảnh báo, ông công bố học thuyết an ninh quốc gia mới, chuyển từ kiềm chế và phòng thủ sang chủ động ngăn chặn, vô hiệu hóa mối đe dọa từ sớm. Theo ông, cuộc tấn công ngày 7/10/2023 và xung đột kéo dài trên nhiều mặt trận buộc Israel xem xét lại các nguyên tắc an ninh trước đây. Bối cảnh này khiến tuyên bố về Iran vừa là cảnh báo an ninh, vừa gắn với chương trình chính trị của Netanyahu trước bầu cử. Kết luận thận trọng nhất: ông cho rằng Mỹ là đích đến sau cùng, nhưng các nguồn hiện có chỉ ghi nhận lập luận của ông, chưa chứng minh ý đồ ấy.
