Tự bổ sung vi chất: Khi “thuốc bổ” thành gánh nặng sức khỏe
Tự bổ sung vi chất là việc cá nhân tự mua và sử dụng các loại vitamin, khoáng chất hoặc thực phẩm chức năng theo cảm tính, lời truyền miệng hay nội dung trên mạng xã hội, mà không được bác sĩ thăm khám, xét nghiệm và chỉ định cụ thể về loại chất, liều lượng và thời gian dùng phù hợp với tình trạng sức khỏe của chính mình. Đây không phải thói quen “vô hại” mà là một rủi ro sức khỏe đang bị xem nhẹ. Khi bạn uống thêm vi chất mà không biết cơ thể thiếu gì, nguyên nhân bệnh là gì, bạn đang đánh cược cả sức khỏe lẫn tiền bạc vào những lời khuyên TikTok sai lệch. Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh đã ghi nhận nhiều trường hợp tự bổ sung vi chất kéo dài sau khi xem các video chia sẻ về sức khỏe trên mạng xã hội, trong đó có bệnh nhân 42 tuổi tự uống vi chất suốt một năm mà không hề có chỉ định chuyên môn.
Câu chuyện người phụ nữ 42 tuổi: Tốn kém, lo sợ nhưng bệnh nặng hơn
Trường hợp người phụ nữ 42 tuổi ở Hà Nội là lời cảnh tỉnh rõ nhất cho thói quen tự bổ sung vi chất theo lời khuyên TikTok sai lệch. Vì đau đầu, chóng mặt, tê bì tay chân, chị tin rằng mình “thiếu chất” nên lên mạng nghe tư vấn, rồi tự mua vi chất uống trong khoảng một năm mà không có chỉ định phù hợp từ bác sĩ. Tin vào các video nói rằng đau đầu, chóng mặt, tê tay chân là dấu hiệu thiếu vi chất, chị kiên trì dùng nhiều sản phẩm với hy vọng cải thiện sức khỏe. Kết quả: tình trạng đau đầu không những không cải thiện mà còn nặng hơn, kèm theo chóng mặt, tê bì, khiến chị luôn sống trong nỗi lo sợ đột quỵ. Khi đi khám, tim và não hoàn toàn bình thường, nhưng xét nghiệm cho thấy nồng độ vitamin B12 trong máu tăng gấp đôi mức bình thường. Đó là cái giá đắt cho niềm tin mù quáng vào lời khuyên trên mạng.
Rủi ro vi chất: Không phải cứ uống nhiều là tốt
Điều nguy hiểm nhất của tự bổ sung vi chất là bạn điều trị triệu chứng theo phỏng đoán, bỏ lỡ nguyên nhân thật sự của bệnh. Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh khẳng định, việc tự ý bổ sung vitamin, vi chất và thực phẩm chức năng theo lời khuyên trên mạng xã hội tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể gây ra những hệ lụy không mong muốn khi không có chỉ định phù hợp. Một số vitamin nếu dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây độc tính, trong khi các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, tê bì lại có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý khác nhau, không chỉ riêng thiếu vi chất. Ở bệnh nhân 42 tuổi, vitamin B12 – vốn là vitamin tan trong nước – đã tăng hơn gấp đôi mức bình thường do bổ sung kéo dài. Điều này cho thấy ngay cả những chất được xem là “an toàn” cũng có thể gây tác dụng không mong muốn nếu dùng sai cách, sai đối tượng, sai thời gian.
Viên nhai, kẹo dẻo vitamin: Ngon miệng nhưng dễ “lỗ” dưỡng chất
Song song với làn sóng tự bổ sung vi chất, các dạng viên nhai, kẹo dẻo vitamin ngày càng được quảng cáo rầm rộ như lựa chọn “xịn” và tiện lợi. Nhưng các khảo sát cho thấy, nhiều loại gummy vitamin khiến người dùng phải trả mức giá cao hơn trong khi lại nhận được ít hoạt chất hơn so với dạng viên nén. Ở các sản phẩm đa vitamin dạng kẹo dẻo, số lượng dưỡng chất thường ít hơn đáng kể so với viên uống, thậm chí có loại chỉ chứa một phần nhỏ các chất cần thiết, với liều không đáp ứng đủ nhu cầu hằng ngày. Nguyên nhân là vì viên nhai cần nhiều chất tạo hình, đường, chất tạo ngọt và phụ gia để giữ cấu trúc và mùi vị, làm giảm “chỗ trống” dành cho vi chất. Nói cách khác, bạn có thể đang trả tiền cho cảm giác ngon miệng nhiều hơn là cho dưỡng chất thực sự.
Làm sao tránh lãng phí tiền bạc và bảo vệ sức khỏe?
Nếu bạn đang hoặc có ý định tự bổ sung vi chất, đã đến lúc dừng lại và thay đổi cách tiếp cận. Với trường hợp người phụ nữ 42 tuổi, bác sĩ yêu cầu bệnh nhân dừng toàn bộ các sản phẩm đang tự sử dụng để đánh giá lại tình trạng sức khỏe, đồng thời hướng dẫn điều chỉnh sinh hoạt và vận động phù hợp. Đây cũng là việc bạn nên làm ngay: ngừng uống các loại vitamin, vi chất mua theo lời khuyên TikTok sai lệch, đi khám khi có triệu chứng kéo dài như đau đầu, chóng mặt, tê bì để tìm đúng nguyên nhân. Việc bổ sung vi chất phải dựa trên nhu cầu thực tế, kết quả xét nghiệm, tình trạng bệnh và tư vấn bác sĩ dinh dưỡng hoặc bác sĩ chuyên khoa, thay vì mặc định cứ mệt mỏi, đau đầu là do thiếu chất. Đầu tư khôn ngoan nhất cho sức khỏe không phải là mua thêm hộp vi chất, mà là mua một cuộc hẹn khám đúng chuyên môn.
