Phân cấp để chăm sóc công viên sát nhu cầu hơn
Việc bàn giao công viên, vườn hoa và cây xanh ở Hải Phòng là quá trình chuyển trách nhiệm quản lý, vận hành và chăm sóc các không gian công cộng từ cấp thành phố về chính quyền cơ sở, nhằm để việc duy tu sát địa bàn và nhu cầu người dân hơn. Tại hội nghị tháng 10/2026, ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, cho biết thành phố đang rà soát hiện trạng, phân định tài sản và chuẩn bị chuyển giao cho cấp xã; các nguồn thông tin cũng mô tả cấp tiếp nhận là cấp phường. Lộ trình này được triển khai theo Quyết định 16/2026/QĐ-UBND ban hành ngày 16/3/2026. Hải Phòng đặt mục tiêu hoàn thành bàn giao trong năm 2026; một thông tin nêu thời điểm các công trình được địa phương quản lý là từ ngày 1/1/2027. Đây là hướng đi hợp lý, nhưng chuyển giao trách nhiệm chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm nguồn lực và người chịu trách nhiệm rõ ràng.
Quy mô khiến cuộc chuyển giao này đáng chú ý: Hải Phòng có 38 công viên và hàng nghìn cây bóng mát. Chương trình đầu tư giai đoạn 2021–2026 triển khai 31 công trình trên khoảng 42,12 ha; đến nay, 22 dự án hoàn thành, 9 dự án còn trong quá trình thực hiện. Những con số ấy cho thấy quản lý cây xanh không phải việc phụ của đô thị. Đó là dịch vụ công mà người dân cảm nhận mỗi ngày qua lối đi sạch, bóng mát được chăm sóc và không gian vui chơi có thể sử dụng.
Lộ trình còn phụ thuộc nghiệm thu và bàn giao tài sản
Sở Xây dựng đang phối hợp với địa phương kiểm kê khối lượng và hiện trạng tài sản trước khi bàn giao. Trong nhóm 31 dự án, một số công trình vẫn phải hoàn tất nghiệm thu, xử lý tồn tại hoặc tiếp tục thi công; vì vậy, mốc hoàn thành trong năm 2026 là kế hoạch cần được theo sát, không phải thủ tục có thể kết thúc chỉ bằng một quyết định.[1294655] Vườn hoa Hồ Hạnh Phúc được dự kiến hoàn tất nghiệm thu, bàn giao trong tháng 10/2026; vườn hoa tại tổ dân phố số 3, phường Hòa Nghĩa, dự kiến hoàn thành trước ngày 15/12/2026. Các mốc cụ thể này cho thấy chất lượng tiếp nhận phải được xem trọng ngang tiến độ: địa phương cần biết rõ công trình gồm những gì, còn hạng mục nào chưa đạt và trách nhiệm khắc phục thuộc về ai.
Sau khi nhận công trình, chính quyền cơ sở sẽ đóng vai trò chủ đầu tư, chủ động lựa chọn và ký hợp đồng với đơn vị tư vấn hoặc dịch vụ chuyên nghiệp để vận hành, chăm sóc. Cách làm này có thể rút ngắn khoảng cách giữa phản ánh của dân cư và đơn vị thực hiện. Tuy nhiên, quyền chủ động chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng quy trình đặt hàng rõ ràng, tiêu chuẩn chăm sóc cụ thể và kiểm tra chất lượng định kỳ. Nếu thiếu các điều kiện ấy, phân cấp có nguy cơ chỉ chuyển đầu mối trên giấy, còn trách nhiệm thực tế vẫn khó xác định.
Bài học từ những công viên thiếu kinh phí vận hành
Điểm đáng lo nhất đã xuất hiện trước khi đợt bàn giao hoàn tất: có 9 dự án địa phương tiếp nhận nhưng chưa được bố trí đủ kinh phí vận hành, chăm sóc cây xanh, duy trì chiếu sáng và vệ sinh môi trường. Hệ quả không trừu tượng. Cây cối mọc um tùm, thùng rác quá tải hoặc thu gom chậm khiến cảnh quan xuống cấp, ảnh hưởng trực tiếp đến việc vui chơi và tập luyện của người dân. Vì vậy, bàn giao công viên không thể chỉ tính bằng số biên bản đã ký. Nếu ngân sách duy tu chưa được xác định trước, thành phố có thể chuyển trách nhiệm nhanh hơn khả năng chăm sóc của nơi tiếp nhận.
Khi nhận bàn giao, địa phương cần lập dự toán theo diện tích và khối lượng công việc; cơ quan tài chính thẩm định và bố trí nguồn vốn thực hiện. Đây là mắt xích quyết định việc quản lý cây xanh có liên tục hay không. Thành phố cũng cần theo dõi chất lượng sau chuyển giao, công khai đầu mối phản ánh và yêu cầu khắc phục khi vệ sinh, chiếu sáng hay chăm sóc cây bị gián đoạn. Phân cấp đúng nghĩa phải làm rõ cả quyền quyết định lẫn nghĩa vụ bảo đảm dịch vụ, thay vì để chính quyền cấp phường nhận công trình nhưng thiếu kinh phí và công cụ giám sát.
Thành công phải đo bằng trải nghiệm người dân
Mục tiêu của đợt bàn giao là nâng hiệu quả khai thác, duy tu và chăm sóc công trình công cộng, đồng thời phát huy tính chủ động, trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Đó là mục tiêu thuyết phục: địa phương gần công viên hơn thường có điều kiện nhận ra sớm cây hư hại, đèn tắt hay rác tồn đọng. Nhưng gần dân không tự động đồng nghĩa với quản lý tốt; kết quả còn tùy thuộc kinh phí được cấp đúng lúc, hợp đồng dịch vụ có tiêu chuẩn rõ và việc nghiệm thu được thực hiện nghiêm.
Thước đo cuối cùng không nên là số công trình chuyển từ một cơ quan sang một cấp chính quyền khác, mà là công viên có sạch, sáng, an toàn và được chăm sóc đều đặn hay không. Hải Phòng có cơ sở để hoàn thành lộ trình trong năm 2026 và chuyển sang giai đoạn địa phương quản lý từ đầu năm 2027 theo thông tin đã công bố. Song thành phố chỉ đạt mục tiêu nếu xử lý được khoảng trống kinh phí và ràng buộc trách nhiệm vận hành. Bàn giao là bước mở đầu; duy trì được không gian công cộng có chất lượng mới là kết quả người dân cần.
