Flycam gần khu dân cư: ranh giới an toàn không thể đoán bằng mắt
Bay flycam gần khu dân cư là việc điều khiển thiết bị bay không người lái trong hoặc gần không phận có thể bị giới hạn vì hoạt động sân bay, mục tiêu trọng điểm và an toàn của tàu bay. Sở hữu flycam, drone hay UAV không đồng nghĩa với quyền sử dụng tự do; cất cánh khi chưa kiểm tra khu vực và điều kiện cấp phép là một rủi ro có thể tránh được. Hà Nội nêu rõ xã Đa Phúc là một trong tám xã có địa giới thuộc khu vực cấm bay, hạn chế bay của Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Điều đó cũng cho thấy không thể suy ra quyền bay chỉ từ tên phường, xã hay khoảng cách nhìn bằng mắt. Với người chơi cá nhân, đơn vị quay phim, tổ chức sự kiện và cơ sở cho thuê thiết bị, kiểm tra trước khi bay phải là thói quen bắt buộc, không phải thủ tục làm cho có.
Vùng cấm bay và vật thể nhỏ đều có thể gây hậu quả lớn
TP.HCM đang đẩy mạnh phổ biến phạm vi khu vực cấm bay và hạn chế bay quanh Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, Cảng hàng không Côn Đảo và các mục tiêu trọng điểm. Thành phố cũng đã công bố danh sách 63 phường, xã, đặc khu thuộc phạm vi cấm bay trên địa bàn. Đây là cảnh báo người dùng không nên xem flycam như món đồ chơi vô hại: drone, diều và các vật thể bay trái phép đều có thể uy hiếp hoạt động hàng không nếu xuất hiện gần đường bay. Nguy cơ không chỉ đến từ UAV; đèn trời, khói do đốt rơm rạ, pháo hoa hay tia laser cũng có thể ảnh hưởng đến chuyến bay. Từ ngày 27/8 đến 2/9, lực lượng công an phát hiện 122 trường hợp vi phạm quy định bay. Con số này cho thấy vấn đề không còn là khả năng vi phạm trên lý thuyết.
Quản lý UAV cần đi cùng trách nhiệm của người dùng
Quản lý UAV không chỉ là việc của cơ quan chức năng. TP.HCM yêu cầu rà soát cơ sở kinh doanh và cá nhân sở hữu thiết bị, vận động kê khai, đăng ký phương tiện; kế hoạch tuyên truyền nhắm đến cư dân, doanh nghiệp truyền thông, quảng cáo, nhiếp ảnh, quay phim, đơn vị cho thuê và các hội nhóm sử dụng thiết bị điều khiển từ xa. Ngày 29-10, UBND phường Bắc Cam Ranh tổ chức hội nghị phổ biến pháp luật về quản lý, sử dụng UAV, trong đó có hướng dẫn đăng ký phương tiện, tra cứu khu vực được phép bay và tìm hiểu phạm vi cấm bay quanh Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh. Cách tiếp cận này đáng được ủng hộ: thông tin rõ ràng giúp người dùng tránh vi phạm, nhưng không thay thế trách nhiệm tự tìm hiểu. Quy định flycam cần được xem là điều kiện an toàn trước mỗi chuyến bay, không phải việc chỉ quan tâm sau khi có sự cố.
Hậu quả pháp lý cũng không thể xem nhẹ. Theo thông tin được phổ biến tại xã Đa Phúc, hành vi bay không phép có thể bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng; hành vi cản trở hoặc gây mất an toàn cho phương tiện bay khác có thể bị phạt từ 30 đến 40 triệu đồng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 278 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, mức phạt không nên là lý do duy nhất để tuân thủ. Một thiết bị nhỏ mất kiểm soát hoặc xuất hiện sai vị trí có thể tạo nguy cơ cho hành khách và phi hành đoàn; phòng ngừa từ đầu là lựa chọn có trách nhiệm hơn.
Kiểm tra trước khi cất cánh, không phỏng đoán ranh giới
Trước mỗi chuyến bay, hãy tra cứu chính xác vị trí trên bản đồ khu vực bay do Bộ Quốc phòng công bố, thay vì ước lượng bằng mắt thường hay dựa vào địa giới hành chính. Sau đó, kiểm tra phương tiện, năng lực và điều kiện của người điều khiển, cùng yêu cầu về giấy phép bay. Tại Bắc Cam Ranh, người tham dự hội nghị cũng được hướng dẫn đăng ký thiết bị và tra cứu khu vực được phép bay trước khi sử dụng UAV. Nếu không thể xác nhận rõ khu vực được phép bay hoặc chưa đáp ứng thủ tục, hãy hoãn chuyến bay. Cùng nguyên tắc ấy áp dụng cho diều, bóng bay và những vật thể khác: tránh xa khu vực tàu bay hoạt động và làm theo cảnh báo của cơ quan chức năng.
Kết luận rất rõ: muốn tận hưởng flycam mà không đẩy rủi ro sang người khác, người dùng phải kiểm tra vùng bay, phương tiện, người điều khiển và giấy phép trước khi cất cánh. An toàn hàng không không phải trách nhiệm riêng của sân bay hay lực lượng quản lý; nó bắt đầu từ quyết định của từng người trên mặt đất.
