Khám phá sở thích, cùng nhau

Deal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Khám phá sở thích, cùng nhauDeal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Tác hại thuốc lá vẫn gây hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm: Cần siết thực thi ra sao?

Tác hại thuốc lá vẫn gây hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm: Cần siết thực thi ra sao?
Sở thích|Sống khỏe

Con số tử vong cho thấy luật cần đi xa hơn nhận thức

Phòng chống thuốc lá là tập hợp chính sách nhằm ngăn người dân bắt đầu hút, giảm phơi nhiễm khói thuốc và hạn chế việc tiếp cận các sản phẩm thuốc lá, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên. Đây không chỉ là nhiệm vụ truyền thông: hiệu quả phải được đo bằng mức độ bảo vệ sức khỏe trong đời sống hằng ngày. Mỗi năm, thuốc lá liên quan đến khoảng 103.000 ca tử vong tại Việt Nam, gồm 84.500 ca do hút chủ động và 18.800 ca do hút thụ động; chi phí y tế và tổn thất kinh tế ước tính 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP. Sau hơn 13 năm thực thi Luật năm 2012, nhận thức xã hội đã được cải thiện, nhưng những con số này cho thấy tiến bộ về hiểu biết chưa chuyển thành mức phòng ngừa đủ mạnh. Tác hại thuốc lá không dừng ở người hút; người xung quanh cũng phải trả giá.

Ngày 17/11 tại Hà Nội, Cục Báo chí thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức hội thảo về phòng, chống tác hại thuốc lá trong tiến trình sửa đổi luật. Sự kiện đặt ra câu hỏi đúng trọng tâm: làm sao để quy định thuốc lá không chỉ tồn tại trên văn bản mà thay đổi được hành vi, môi trường bán hàng và trách nhiệm quản lý. Đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến đề nghị lấy phòng ngừa làm trọng tâm, hiệu quả thực thi làm thước đo và sức khỏe nhân dân làm mục tiêu. Đây là hướng đi cần thiết, bởi tử vong do thuốc lá tiếp tục cho thấy khoảng cách giữa điều luật và kết quả bảo vệ người dân.

Tác hại thuốc lá vẫn gây hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm: Cần siết thực thi ra sao?

Quy định có thể mạnh, nhưng thị trường vẫn tìm đường lách

Khoảng cách lớn nhất nằm ở khả năng kiểm soát việc bán và quảng bá sản phẩm. Dù các điểm bán lẻ công khai thuốc lá mới cơ bản được xóa bỏ, nghiên cứu giám sát không gian mạng năm 2025 của Trường Đại học Y tế công cộng ghi nhận 34,9% cửa hàng chuyển sang mua bán ngầm trực tuyến. Hàng hóa được ngụy trang bằng tên gọi khác để né kiểm duyệt trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Điều đó cho thấy đóng cửa điểm bán dễ nhận diện chưa đủ; nếu không phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng chức năng và nền tảng số, hoạt động kinh doanh chỉ chuyển sang nơi khó giám sát hơn.

Quảng cáo trá hình cũng cần được xử lý như một lỗ hổng thực thi. Trưng bày sản phẩm tại điểm bán, với kệ bắt mắt, ánh sáng và vị trí nổi bật, vẫn có thể thu hút người mua dù quảng cáo thuốc lá dưới các hình thức khác đã bị cấm. Vì vậy, đề xuất không cho trưng bày sản phẩm hoặc hình ảnh thuốc lá tại điểm bán có cơ sở: quy định chỉ có ý nghĩa khi chặn được cách tiếp thị trên thực tế. Dự thảo sửa luật được định hướng làm rõ phạm vi bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá khác; đồng thời kiểm soát bán hàng và tăng bảo vệ người dưới 18 tuổi.

Việc giảm sử dụng thuốc lá điện tử ở người trẻ cho thấy chính sách có thể tạo tác động: tỷ lệ ở học sinh 13–17 tuổi giảm từ 8,1% năm 2023 xuống dưới 1% năm 2025; nhóm 18–24 tuổi giảm từ trên 7% xuống 3,3%. Nhưng kết quả này không phải lý do để nới giám sát. Ngược lại, mua bán trực tuyến và cách ngụy trang sản phẩm đòi hỏi kiểm tra thường xuyên, đầu mối phối hợp rõ ràng và trách nhiệm cụ thể của các nền tảng.

Tác hại thuốc lá vẫn gây hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm: Cần siết thực thi ra sao?

Từ cảnh báo sức khỏe đến trách nhiệm tại nơi cấm hút

Cảnh báo trên bao bì cũng cần được cập nhật thay vì để nguyên một thông điệp quá lâu. Việt Nam hiện duy trì sáu mẫu cảnh báo từ năm 2013, chiếm tối thiểu 50% diện tích bao bì; đại biểu Vũ Văn Tiến đề xuất nâng lên ít nhất 85% mỗi mặt chính, định kỳ thay hình ảnh và tiến tới bao bì trơn. Thay đổi này có thể khiến nguy cơ sức khỏe khó bị che khuất bởi hình thức tiếp thị, đồng thời giúp người mua nhận diện rõ hơn hệ quả của việc sử dụng thuốc lá. Cảnh báo cần được in rõ, gắn liền với bao bì và không bị tem che lấp.

Tuy nhiên, cảnh báo tốt hơn sẽ không thể thay thế việc kiểm tra và xử phạt. Tại các địa điểm cấm hút thuốc, cần quy định cụ thể trách nhiệm của người đứng đầu và người quản lý; đồng thời thanh tra, giám sát cả hành vi hút thuốc lẫn tình trạng buông lỏng quản lý. Nếu chỉ mở rộng danh sách nơi cấm mà không có người chịu trách nhiệm và chế tài được áp dụng nhất quán, lệnh cấm sẽ dễ trở thành hình thức. Người dân cần thấy quy định được thực hiện ở những không gian họ sử dụng thường xuyên, chứ không chỉ xuất hiện trong thông báo.

Sửa luật phải gắn với kiểm soát kinh doanh và nguồn lực thực thi

Các đề xuất còn hướng tới giảm sức hấp dẫn và khả năng tiếp cận thuốc lá bằng chính sách kinh tế. Tỷ trọng thuế trong giá bán lẻ hiện khoảng 36%, khiến sản phẩm vẫn dễ tiếp cận, nhất là với thanh thiếu niên; đại biểu kiến nghị tăng thuế và giá theo lộ trình, đồng thời hướng tới cấm trưng bày sản phẩm dưới mọi hình thức tại điểm bán. Đây không nên là những điều khoản tách rời: kiểm soát sản xuất, kinh doanh, quảng cáo và khả năng tiếp cận cần được thiết kế đồng bộ, để một biện pháp không bị vô hiệu hóa bởi lỗ hổng ở khâu khác.

Tiến trình sửa luật cần ưu tiên ngăn hành vi hút thuốc từ ban đầu, nhất là ở người trẻ, và bảo vệ các em trước sản phẩm mới. Song quy định mới chỉ là bước khởi đầu. Cần phân công rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý, lực lượng thực thi, người quản lý địa điểm và nền tảng số; công khai kết quả giám sát để người dân biết vi phạm được xử lý ra sao. Báo chí cũng có vai trò phân tích bằng chứng khoa học, kinh nghiệm quốc tế và thực tế thực thi, góp phần tạo đồng thuận xã hội.

Kết luận, hơn 100.000 ca tử vong và tổn thất 108.700 tỷ đồng mỗi năm là lời cảnh báo rằng phòng chống thuốc lá không thể dừng ở sửa câu chữ trong luật. Thước đo phải là khả năng ngăn tiếp thị, chặn bán cho người trẻ, bảo vệ người không hút và xử lý vi phạm nhất quán. Khi mỗi quy định có cơ chế thực hiện và người chịu trách nhiệm cụ thể, sửa luật mới có thể thu hẹp khoảng cách giữa mục tiêu phòng ngừa với đời sống thực tế.

Sammfy nhận hoa hồng khi bạn mua sắm qua liên kết của chúng tôi, bạn không phải trả thêm chi phí.

You May Also Like

Comments
Viết gì đó...
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ!