Một dải OLED muốn định nghĩa lại bàn phím
Touch Bar là dải OLED Multi-Touch đặt phía trên bàn phím MacBook Pro, thay hàng phím chức năng bằng các nút điều khiển thay đổi theo ứng dụng đang mở. Apple giới thiệu ý tưởng này vào mùa thu năm 2016 như một cách để máy tính xách tay đưa đúng công cụ đến đúng thời điểm. Tham vọng ấy có sức hút: thay vì một hàng phím cố định, người dùng có thể thấy tab và trang yêu thích trong Safari, biểu tượng cảm xúc trong Tin nhắn, hoặc công cụ chỉnh sửa trong ứng dụng ảnh. Một số phần mềm chuyên nghiệp, trong đó có Final Cut Pro, cũng hỗ trợ dải cảm ứng này. Cùng thế hệ MacBook Pro, Apple đưa Touch ID vào máy để đơn giản hóa đăng nhập và xác nhận thanh toán. Trên sân khấu, Touch Bar MacBook trông như bước tiến tự nhiên; trên bàn làm việc, câu hỏi khó hơn là liệu giao diện biến đổi có thực sự tiết kiệm thao tác.
Giao diện linh hoạt nhưng thao tác kém quen tay
Điểm yếu của Touch Bar nằm ngay trong điều từng khiến nó hấp dẫn: nội dung thay đổi liên tục. Phím vật lý có vị trí cố định, cho phép người dùng tìm bằng xúc giác, nhấn xuống và tiếp tục nhìn màn hình. Dải OLED phẳng không có điểm tựa tương tự hay cảm giác nhấn cơ học; khi vị trí một công cụ phụ thuộc vào ứng dụng, người dùng phải rời mắt khỏi công việc để tìm nó. Với người đã thuộc phím tắt, đây không nhất thiết là đường tắt mà có thể là thêm một nơi cần quan sát. Tôi từng không thể điều chỉnh quy trình làm việc cho phù hợp với dải cảm ứng và thích hàng phím chức năng vật lý hơn vì có thể bấm mà không cần dò bằng mắt. Đó là khoảng cách giữa một giao diện có nhiều khả năng và một công cụ đủ thuận tiện để dùng lặp lại suốt ngày.
Lịch sử Touch Bar cũng là câu chuyện về những thỏa hiệp
Touch Bar không phải lý do duy nhất khiến thế hệ MacBook Pro năm 2016 gây tranh cãi. Thiết kế lại khi ấy đi cùng bàn phím cánh bướm và việc loại bỏ HDMI, đầu đọc thẻ SD cùng MagSafe; người dùng phải làm quen với nhiều thay đổi cùng lúc. Apple rút lui từng bước, chứ không xóa Touch Bar trong một quyết định duy nhất. Năm 2019, phím Esc vật lý riêng trở lại trên MacBook Pro 16 inch. Đến năm 2021, các mẫu 14 inch và 16 inch quay lại với một hàng phím chức năng vật lý đầy đủ, cùng HDMI, khe SD và MagSafe. Chiếc MacBook Pro 13 inch là nơi cuối cùng còn Touch Bar; sản phẩm này ngừng bán vào mùa thu năm 2023. Lịch sử Touch Bar cho thấy Apple cuối cùng cũng ưu tiên điều người dùng có thể định vị và thao tác theo phản xạ, thay vì sự mới lạ của một dải cảm ứng.
MacBook màn hình cảm ứng có khép lại vòng tròn?
Mười năm sau khi Touch Bar ra mắt và gần ba năm sau khi bị khai tử, Apple được cho là đang chuẩn bị phát hành MacBook Pro màn hình cảm ứng. Có người từng xem Touch Bar như thỏa hiệp của Apple khi hãng chưa đưa màn hình cảm ứng lên Mac; cũng từng có suy đoán dải OLED là bước đệm, nhưng Apple đã bác bỏ giả thuyết đó. Tin đồn hiện tại vì thế khơi lại kỳ vọng, song không xóa được bài học cũ: chạm được vào giao diện không đồng nghĩa chạm là cách dùng tốt nhất. Theo thông tin được đồn đoán, macOS Golden Gate có thể được điều chỉnh để phù hợp với thao tác ngón tay, nhưng thành công sẽ đòi hỏi Apple tiếp tục phát triển trải nghiệm cảm ứng, thay vì chỉ thêm một tính năng gây ấn tượng lúc đầu. Touch Bar khó trụ lại vì sự linh hoạt không thắng được phím quen tay. MacBook màn hình cảm ứng chỉ khép được vòng tròn nếu chứng minh rằng chạm giúp công việc thuận tiện hơn, chứ không tạo thêm một lý do để rời mắt khỏi màn hình.
