Một danh hiệu danh dự, nhiều lớp ý nghĩa cho ngành tâm thần
Việc một bác sĩ tâm thần Việt Nam được trao danh hiệu tiến sĩ danh dự chuyên ngành sức khỏe tâm thần từ một đại học quốc tế Hoa Kỳ là sự kiện cho thấy năng lực chuyên môn của đội ngũ bác sĩ tâm thần Việt Nam đã đạt tới mức được ghi nhận trên trường quốc tế, đồng thời mở ra cơ hội thay đổi định kiến xã hội lâu nay với ngành tâm thần hiếm người lựa chọn và với sức khỏe tâm thần nói chung. Đây không phải câu chuyện danh xưng đơn thuần, mà là tín hiệu cho thấy thế giới đã coi trọng những đóng góp thầm lặng của các bác sĩ tâm thần Việt Nam. Khi một chuyên ngành từng bị xem là "u ám" được vinh danh ở diễn đàn quốc tế, chúng ta buộc phải nhìn lại cách mình đối xử với người bệnh và với chính những người chọn con đường chuyên khoa này.
Hành trình của bác sĩ Đinh Hữu Uân: từ bệnh viện tuyến huyện đến diễn đàn quốc tế
Ngày 10/10, Thạc sĩ, bác sĩ Đinh Hữu Uân được Trường Đại học Quốc tế Hoa Kỳ trao tặng danh hiệu tiến sĩ danh dự chuyên ngành sức khỏe tâm thần trong khuôn khổ Diễn đàn quốc tế về văn hóa, khoa học và kinh tế đổi mới. Sinh ra tại Hải Phòng, tốt nghiệp Đại học Y Thái Nguyên năm 1995, ông từng làm việc tại bệnh viện đa khoa tuyến huyện trước khi theo học chuyên ngành tâm thần tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 và gắn bó với lĩnh vực này suốt nhiều năm. Hiện ông là Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần Phương Đông, Trưởng Bộ môn Tâm thần khoa Y một trường đại học và là thành viên Hiệp hội Tâm thần Mỹ. Câu nói của ông đáng được trích lại: "Ý nghĩa lớn nhất không nằm ở danh xưng tiến sĩ danh dự, mà ở thông điệp và trách nhiệm của người được nhận danh hiệu". Danh hiệu này là phần thưởng cho sự kiên trì cập nhật kiến thức, điều trị và tư vấn sức khỏe tâm thần cho cộng đồng, nhưng đồng thời là lời nhắc về trách nhiệm chia sẻ kiến thức khoa học rộng rãi hơn.
Ngành tâm thần hiếm người chọn: định kiến và lịch trình khắc nghiệt
Trong khi thế giới đang công nhận các bác sĩ tâm thần Việt Nam, ngay tại trong nước, ngành tâm thần vẫn là chuyên ngành hiếm người chọn vì bị gắn với hình ảnh "u ám" và bệnh nhân gào thét, đập phá như trên phim. Câu chuyện của ThS.BSNT Nguyễn Trọng Quân – người từng đứng giữa hội trường hô vang "Tâm thần – Trường Đại học Y Hà Nội" trong ngày Match Day – cho thấy lựa chọn này đi ngược lại tâm lý số đông. Anh kể những năm nội trú phải rời nhà từ 6h30 sáng và chỉ trở về sau 22h30, kể cả cuối tuần, chỉ nghỉ được đôi chút dịp lễ Tết. Đó là lịch trình khắc nghiệt mà nhiều bác sĩ tâm thần Việt Nam đang đối mặt, trong khi xã hội lại ít khi nhìn thấy. Quan trọng hơn, trải nghiệm lâm sàng đã giúp anh nhận ra bệnh nhân tâm thần không chỉ là những ca mất kiểm soát, mà có người mắc tâm thần phân liệt vẫn duy trì công việc và cuộc sống ổn định ở nước ngoài. Ngành bị coi là "u ám" thực chất là nơi y khoa kết hợp tâm lý học để lắng nghe, thấu hiểu và giúp người bệnh sống trọn vẹn hơn.
Từ danh hiệu quốc tế đến thay đổi nhận thức về sức khỏe tâm thần
Danh hiệu tiến sĩ danh dự dành cho một bác sĩ tâm thần Việt Nam không chỉ là tấm bằng treo tường; nó là cơ hội để định nghĩa lại giá trị của sức khỏe tâm thần trong mắt công chúng. Chính bác sĩ Đinh Hữu Uân nhấn mạnh rằng sức khỏe tâm thần là bộ phận không thể tách rời của sức khỏe con người và ông kỳ vọng danh hiệu sẽ góp phần lan tỏa nhận thức đúng đắn hơn, khuyến khích người dân chủ động tìm kiếm trợ giúp chuyên môn khi cần. Khi một chuyên gia được cộng đồng quốc tế tôn vinh, thông điệp gửi về trong nước là rất rõ: bác sĩ tâm thần Việt Nam không phải "bác sĩ của những người điên", mà là người bảo vệ một phần thiết yếu của sức khỏe cộng đồng. Sự công nhận quốc tế cũng có thể khiến sinh viên y khoa mạnh dạn hơn khi chọn ngành tâm thần hiếm người, bởi họ thấy con đường này có giá trị, có tương lai và được thế giới trân trọng.
Kết luận: Đã đến lúc coi trọng bác sĩ tâm thần như những người gác cổng sức khỏe
Nhìn từ câu chuyện bác sĩ Đinh Hữu Uân được trao danh hiệu tiến sĩ danh dự và hành trình nội trú gian khó của bác sĩ Nguyễn Trọng Quân, có thể thấy một nghịch lý: thế giới đang mở rộng cánh cửa công nhận bác sĩ tâm thần Việt Nam, trong khi trong nước, ngành này vẫn chịu nhiều định kiến và thiếu nhân lực. Nếu chúng ta tiếp tục coi sức khỏe tâm thần là thứ "phải giấu", thì sẽ bỏ lỡ cơ hội hưởng lợi từ chính những chuyên gia đang được quốc tế đánh giá cao. Đã đến lúc xã hội nhìn bác sĩ tâm thần như những người gác cổng sức khỏe, đứng ở giao điểm giữa thân – tâm – xã hội. Khi sự công nhận quốc tế được chuyển hóa thành thay đổi nhận thức trong nước, ngành tâm thần hiếm người chọn hôm nay có thể trở thành lựa chọn đáng tự hào của nhiều thế hệ bác sĩ ngày mai.
