Mục tiêu lớn cần thêm những điểm chạm thực chất
Thương mại Việt Malaysia là hoạt động trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa hai nước, được thúc đẩy khi doanh nghiệp có thêm cơ hội gặp gỡ, tìm đối tác và kết nối chuỗi cung ứng. Đây là điều kiện quan trọng để mục tiêu tăng trưởng thương mại không dừng ở tuyên bố.
Kim ngạch song phương hiện đạt khoảng 16,3 tỷ USD; hai nước đặt mục tiêu 20 tỷ USD vào năm 2030, còn Malaysia kỳ vọng có thể cán đích sớm hơn, trong năm 2027 hoặc 2028. Khoảng cách giữa con số hiện tại và mục tiêu không thể được lấp đầy chỉ bằng thiện chí ngoại giao. Doanh nghiệp cần biết tìm ai, tiếp cận ra sao và duy trì liên hệ sau lần gặp đầu tiên. Vì vậy, các kế hoạch mở thêm kênh kết nối đáng chú ý không kém bản thân mục tiêu 20 tỷ USD: chúng tạo hạ tầng giao dịch để tham vọng thương mại có cơ hội chuyển thành đơn hàng và quan hệ cung ứng lâu dài.
Bối cảnh hợp tác đã có nền móng: Malaysia là đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam trong ASEAN tính đến tháng 8-2026; tại TP.HCM, doanh nghiệp Malaysia có 514 dự án với tổng vốn đầu tư hơn 6,1 tỷ USD. Nhưng quy mô hiện hữu không tự động tạo ra giao dịch mới. Giá trị của các sáng kiến sắp tới nằm ở khả năng biến quan hệ cấp cao thành những cuộc gặp hữu ích cho doanh nghiệp, nhất là các công ty vừa và nhỏ.
Gặp mặt định kỳ để giảm khoảng cách giữa hai thị trường
Tại hội nghị kết nối giao thương diễn ra ngày 12/11 trong khuôn khổ Vietnam Foodexpo 2026 ở TP.HCM, ông Phùng Văn Thành, Tham tán Thương mại, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Malaysia, cho biết Thương vụ dự kiến tổ chức ít nhất một sự kiện B2B mỗi tháng tại Kuala Lumpur từ năm 2027. Tần suất đều đặn có thể hữu ích hơn những cuộc xúc tiến đơn lẻ: doanh nghiệp có thêm dịp kiểm chứng nhu cầu, tiếp tục trao đổi và xây dựng lòng tin.
Các buổi gặp mang tên “Mini Coffee B2B” dự kiến được tổ chức miễn phí tại văn phòng Thương vụ ở khu vực trung tâm phố Ampang, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia gặp trực tiếp, trao đổi và tìm đối tác. Với doanh nghiệp nhỏ chưa có mạng lưới tại thị trường bên kia, một đầu mối cụ thể giúp giảm trở ngại ban đầu. Tuy nhiên, gặp gỡ chỉ tạo cơ hội; doanh nghiệp vẫn cần chuẩn bị thông tin sản phẩm, năng lực cung ứng và tiêu chuẩn phù hợp để biến cuộc trò chuyện thành hợp tác.
Sáng kiến này cũng có thể kết nối tốt hơn với thế mạnh địa phương. Penang có năng lực trong điện tử, chế biến thực phẩm, logistics và khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nếu các buổi B2B ghép đúng nhu cầu với đúng ngành, hoạt động xúc tiến sẽ bớt dàn trải và có khả năng tạo liên kết chuỗi cung ứng thực chất hơn.
Nền tảng số mở rộng cơ hội tìm đối tác
Tại cùng hội nghị, bà Zaimah Osman, Tham tán Thương mại của MATRADE tại TP.HCM, giới thiệu MADANI Digital Trade, cổng giao thương B2B do Chính phủ Malaysia đầu tư. Nền tảng giao thương số này tích hợp trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ doanh nghiệp tìm nhà cung cấp và đối tác trực tuyến 24/7; doanh nghiệp Việt Nam có thể dùng dịch vụ để tiếp cận đối tác Malaysia.
Điểm đáng giá không nằm ở nhãn AI, mà ở khả năng giúp doanh nghiệp tìm kiếm ngoài giờ và vượt qua giới hạn địa lý. Dù vậy, công cụ số không thể thay thế việc thẩm định đối tác, đánh giá năng lực giao hàng hay thương lượng điều kiện hợp tác. Hiệu quả sẽ cao hơn nếu nền tảng dẫn tới cuộc trao đổi trực tiếp, còn các buổi Mini Coffee B2B giúp củng cố mối liên hệ đã hình thành trực tuyến.
Hai kênh này bổ trợ cho nhau: nền tảng số mở rộng phạm vi tìm kiếm, còn gặp mặt định kỳ tạo không gian xây dựng tin cậy. Cùng với triển lãm và các ưu đãi từ ATIGA, RCEP, doanh nghiệp có thêm công cụ để tìm đối tác và tính toán khả năng tham gia chuỗi cung ứng khu vực. Đây là cách tiếp cận thực tế hơn việc kỳ vọng một ứng dụng hay một sự kiện riêng lẻ tự tạo ra tăng trưởng.
Tăng trưởng cần được đo bằng giao dịch, không chỉ mục tiêu
Ngày 13/11, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ tiếp Đại sứ Malaysia tại Việt Nam Jamal Sharifuddin Bin Johan; hai bên trao đổi về hợp tác thương mại, đầu tư, kinh tế số và các lĩnh vực khác. Thành phố cũng nêu khả năng hợp tác về tài chính Hồi giáo, ngân hàng Halal và sukuk trong định hướng phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM. Những lĩnh vực mới có thể mở rộng nội dung hợp tác, nhưng muốn góp phần vào mục tiêu thương mại thì cần được chuyển thành dự án và quan hệ kinh doanh cụ thể.
Thị trường Halal là một hướng đáng chú ý khác, bởi Malaysia định vị mình là trung tâm thương mại Hồi giáo toàn cầu và doanh nghiệp hai nước có thể tìm cơ hội tại Malaysia cũng như các thị trường Hồi giáo khác. Cơ hội này đòi hỏi doanh nghiệp chủ động tìm hiểu tiêu chuẩn và nhu cầu thị trường, thay vì xem Halal như một nhãn tiếp thị chung.
Kết luận, mục tiêu 20 tỷ USD có cơ sở hơn khi được nâng đỡ bởi các kênh kết nối liên tục, dễ tiếp cận và gắn với nhu cầu ngành hàng. Các buổi B2B hàng tháng và nền tảng số tích hợp AI là khởi đầu thiết thực, nhưng thước đo cuối cùng phải là đối tác được tìm thấy, hợp đồng được ký và chuỗi cung ứng được mở rộng. Nếu thiếu bước tiếp nối ấy, mục tiêu sớm đạt mốc thương mại sẽ vẫn chỉ là kỳ vọng.
