Không gian sống không khói thuốc bắt đầu từ nếp nhà
Môi trường sống không khói thuốc là không gian trong nhà và cộng đồng nơi mọi người được bảo vệ khỏi khói thuốc thụ động nhờ cam kết không hút thuốc và sự đồng lòng duy trì quy tắc ấy. Đây không chỉ là chuyện người hút thuốc có bỏ thuốc hay không; đó còn là cách cả gia đình bảo vệ sức khỏe của nhau.
Phụ nữ thường có lợi thế trong việc khơi mở cuộc trò chuyện về sức khỏe gia đình, nhưng vận động hiệu quả không đồng nghĩa với trách móc. Có thể bắt đầu bằng một thỏa thuận rõ ràng: không hút thuốc trong nhà, kể cả khi có khách; nếu người thân chưa sẵn sàng bỏ thuốc, khuyến khích họ không hút trong không gian chung. Điều quan trọng là cả nhà cùng hiểu và giữ nguyên tắc, thay vì để trách nhiệm bảo vệ người thân đặt lên một người.
Các mô hình như “Tổ ấm không khói thuốc”, “Gia đình không khói thuốc” và “Câu lạc bộ phụ nữ có người thân không hút thuốc” đưa hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá đến gần từng gia đình, khu dân cư. Những mô hình này cũng nhấn mạnh trách nhiệm của mọi thành viên, đặc biệt là nam giới, trong việc bảo vệ sức khỏe người thân.
Tiểu phẩm biến kiến thức thành câu chuyện dễ nhớ
Truyền thông phòng chống thuốc lá có sức thuyết phục hơn khi người xem nhận ra chính tình huống của gia đình mình trong câu chuyện. Tiểu phẩm sân khấu hóa có thể đưa những quy định pháp luật và kiến thức y học vốn khô khan vào đối thoại, xung đột và lựa chọn đời thường. Cách kể gần gũi giúp thông điệp về thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và hút thuốc thụ động dễ tiếp nhận hơn.
Ngày 27/10 tại Hà Nội, Báo Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Quỹ Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế tổ chức lễ trao giải cuộc thi tiểu phẩm truyền thông “Phụ nữ với phòng, chống tác hại của thuốc lá” năm 2026. Cuộc thi nhận hơn 150 tác phẩm từ khắp mọi miền đất nước; ban tổ chức vinh danh và trao 20 giải cho các tập thể, cá nhân có tác phẩm nổi bật.
Các tác phẩm được ghi nhận không chỉ để biểu diễn trong một buổi lễ. Khi được chia sẻ qua báo chí, mạng xã hội và nền tảng số, những câu chuyện ấy có thể khơi gợi trách nhiệm của người chồng, người cha và thế hệ trẻ, đồng thời thúc đẩy thay đổi hành vi trong gia đình và cộng đồng.
Đưa thông điệp vào sinh hoạt thường ngày
Muốn một gia đình không khói thuốc bền vững, thông điệp cần xuất hiện trong những việc nhỏ lặp lại mỗi ngày, chứ không chỉ trong một chiến dịch. Gia đình có thể thống nhất quy tắc không hút thuốc trong nhà, nhắc khách một cách lịch sự và cùng xem hoặc diễn lại một tiểu phẩm ngắn để mở đầu cuộc trò chuyện. Hãy để trẻ em và nam giới tham gia đề xuất cách thực hiện; cam kết do cả nhà cùng xây dựng thường dễ được duy trì hơn.
Ở khu dân cư, hội phụ nữ và các nhóm cộng đồng có thể tổ chức sinh hoạt theo chủ đề, chia sẻ câu chuyện gần gũi hoặc giới thiệu những mô hình “Tổ ấm không khói thuốc”. Việc lồng ghép nội dung này với cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an” giúp gắn phòng, chống tác hại thuốc lá với nếp sống văn minh, an toàn và khỏe mạnh.
Phụ nữ có thể khởi xướng thay đổi, nhưng không nên phải một mình giữ gìn không gian chung. Khi mỗi thành viên cùng tôn trọng quy tắc, thông điệp từ một mái nhà sẽ có cơ hội lan sang hàng xóm và cộng đồng, góp phần hạn chế hút thuốc trong nhà và phơi nhiễm khói thuốc thụ động.
